Эджворт парадоксы: таза монополия, тепе-теңдіксіздік, баға тұрақсыздығы. Шектелген өндіріс кезінде бағаның төмендеуіне қалай әкелуі мүмкін? Экономикалық модель.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бертран парадоксын шешу үшін ирланд экономисі Фрэнсис Исидро Эджворт 1897 жылы жарияланған «Монополияның таза теориясы» атты еңбегінде Эджворт парадоксын ұсынды. Экономикада Эджворт парадоксы екі ойыншының таза стратегиялармен тепе-теңдікке келе алмайтын жағдайды сипаттайды, яғни екеуі де тұрақты баға белгілей алмайды. Эджворт парадоксының мәні мынада: кейбір жағдайларда тікелей бағаның әсері теріс болғанның өзінде және белгілі шарттардан асып кеткеннің өзінде, ұсынылған тауар көлеміне пропорционалды түрде өндіріс шығындарының артуы барлық оңтайлы бағалардың төмендеуіне алып келуі мүмкін. Шындығында кәсіпорындардың өндіріс қуаты шектеулі болғандықтан, егер бір кәсіпорынның жалпы өндіріс қуаты қоғамдық сұранысты толық қанағаттандыра алмаса, екінші кәсіпорын қоғамдық қажеттіліктің қалған бөлігі үшін шекті шығыннан жоғары баға белгілеуге мүмкіндік алады.
To solve the Bertrand paradox, the Irish economist Francis Ysidro Edgeworth put forward the Edgeworth Paradox in his paper "The Pure Theory of Monopoly", published in 1897. In economics, the Edgeworth paradox describes a situation in which two players cannot reach a state of equilibrium with pure strategies, i. e. each charging a stable price. A fact of the Edgeworth Paradox is that in some cases, even if the direct price impact is negative and exceeds the conditions, an increase in cost proportional to the quantity of an item provided may cause a decrease in all optimal prices. Due to the limited production capacity of enterprises in reality, if only one enterprise's total production capacity can be supplied cannot meet social demand, another enterprise can charge a price that exceeds the marginal cost for the residual social need.
Эджворт моделі
Эджворттың моделі Бертранның гипотезасына сәйкес келеді, онда әрбір сатушы өзінің өнімінің емес, бәсекелесінің бағасы тұрақты болып қала береді деп санайды. Екі сатушы бар делік, А және В, олар нарықта бірдей сұраныс қисығымен бетпе-бет келеді. Эджворттың моделін түсіндіру үшін, алдымен А нарықтағы жалғыз сатушы деп есептейік. Монополиялық сатушының пайданы барынша арттыру қағидаларын қолданып, содан кейін В-ге нарыққа кіруге мүмкіндік берейік. В, А бағасын өзгертпейді деп есептейді, себебі ол ең көп пайда табады. В бағаны А бағасынан сәл төмен қойып, барлық өнімдерін сата алады. Осы бағада В, А нарығының үлкен бөлігін иеленеді. Ал А сатушының сатылымы төмендейді. Нарықты қайтару үшін А бағаны В бағасынан сәл төмендетеді. Бұл сатушылар арасында баға соғысына алып келеді. Баға соғысы бағаны төмендету арқылы жүзеге асады және баға белгілі бір деңгейге жеткенше жалғасады. Осы бағада А және В екеуі де барлық өнімдерін сата алады. Сондықтан, осы баға тұрақты болады деп күтуге болады. Дегенмен, Эджворттың пікірінше, бағалар тұрақсыз болуы керек. Себебі қарапайым. Нарықта белгілі бір баға белгіленгеннен кейін, сатушы қызықты бір жайтты байқайды. Яғни, әрбір сатушы бәсекелесінің барлық өнімдерін сататынын және бағаны өзгертпейтінін біледі. Әрбір сатушы бағаны көтере алады және таза пайда таба алады деп сенеді. Осы түсінік олардың іс-қимылдары мен реакцияларының негізін құрайды. Мысалы, А сатушы бағасын екі есеге көтеруге белсенділік танытсын. Егер А бағасын сақтап тұрса, В бағаны екі еседен сәл төмен деңгейге көтеріп, барлық өнімдерін жоғары бағаға сата алады және үлкен пайда табады. Сондықтан В жоспарланғандай бағаны көтерді. Енді А жағдайды түсініп, әрекет ету кезегі. А өзінің бағасы В бағасынан жоғары екенін және жалпы сатылымы төмендегенін анықтайды. Сондықтан В бағасын сақтап тұрса, А бағасын В бағасынан сәл төмендетеді. Осылайша, А мен В арасындағы баға соғысы қайта басталады. Бұл процесс шексіз жалғасады, ал баға 1 мен 2 есе аралығында жоғарылап-төмендеп тұрады. Әрине, Эджворттың дуополиялық моделі бойынша баға мен өнім ешқашан анықталмайды, тепе-теңдік тұрақсыз және белгісіз. Эджворт моделі олигополиялық бағаның кемелді бәсеке нарығы мен кемелді монополия арасында ауытқып, тұрақты тепе-теңдік болмайтынын көрсетеді. Бертран парадоксынан айырмашылығы, екі компанияның теңгерімсіз нөлдік пайда бағасын белгілеуі тепе-теңдік емес, себебі кез келген компания бағасын көтере алады және пайда таба алады. Сондай-ақ, бір компания екіншісінен төмен баға белгілесе, ол да тепе-теңдік емес, себебі төмен баға белгілеген компания бағасын жоғары баға белгілеген компанияның бағасына қарай көтере алады және пайда табады. Екі компания да бірдей оң пайда бағасын белгілесе, ол да тепе-теңдік емес, себебі кез келген компания бағасын сәл төмендетіп, нарықтың үлкен бөлігін иелене алады.
Edgeworth's model follows Bertrand's hypothesis, where each seller assumes that the price of its competitor, not its output, remains constant. Suppose there are two sellers, A and B, facing the same demand curve in the market. To explain Edgeworth's model, let us first assume that A is the only seller in the market. Follow the profit maximization rules of the monopolistic seller, and then let B enter the market. B assumes that A will not change its price because he is making the most profit. B sets the price slightly lower than A's price and can sell its total output. At this price, B occupies a large part of the A market. On the other hand, the sales of Seller A have fallen. To regain the market, A sets the price slightly lower than B's price. And leads to price wars between sellers. A price war takes the form of a price reduction and continues until the price reaches a specific price. At this price, both A and B can sell all their products. Therefore, this price can be expected to stable. However, according to Edgeworth, prices should be unstable. The reason is simple. Once a specific price set in the market, the seller will discover an interesting fact. This means that every seller is aware that their competitors are selling all of their products and will not change the price. Every seller believes that price can be increased and a net profit can be obtained. This understanding forms the basis of their actions and reactions. For example, let seller A take the initiative to increase its price by two times. Assuming that A maintains his price, B will find that if he raises the price to a level slightly less than two times, B can sell all his products at a higher price and obtain greater profits. Therefore, B increased the price according to the plan. Now it's A's turn to understand the situation and react. A finds that his price is higher than that of B, and his total sales have fallen. Therefore, assuming B retains its price, A reduces its price slightly lower than B's price. Therefore, the price war between A and B starts again. This process will continue indefinitely, and the price will continue to move up and down between 1 and 2 times. Obviously, according to Edgeworth's duopoly model, since price and output are never determined, the equilibrium is unstable and uncertain. The Edgeworth model shows that the oligopoly price fluctuates between the perfect competition market and the perfect monopoly, and there is no stable equilibrium. Unlike the Bertrand paradox, the situation of both companies charging zero profit prices is not an equilibrium, since either company can raise its price and generate profits. Nor is the situation where one company charges less than the other an equilibrium, since the lower price company can profitably raise its price towards the higher price company's price. Nor is the situation where both companies charge the same positive profit price, since either company can then lower its price marginally and profitably capture more of the market.