Кіріспе

Хирургиялық процедура

Мойынды дисекция – бас және мойынның жалпақ жасушалы карциномынан (ЖЖК) мойын лимфа түйіндерінің метастаздарын бақылауға арналған хирургиялық процедура. Процедураның мақсаты – қатерлі жасушалар көшіп кеткен болуы мүмкін мойынның бір жағындағы лимфа түйіндерін алып тастау. Жалпақ жасушалы карциноманың мойын лимфа түйіндеріне метастаздауы өмір сүру ұзақтығын қысқартады және аурудың таралуының ең маңызды факторы болып табылады. Метастаздар жоғарғы тыныс және ас қорыту жолының ЖЖК-сынан пайда болуы мүмкін, оның ішінде ауыз қуысы, тіл, таңдамал қуыс, жұмсақ таңдай, көмей және қалқанша безі, сүрекей безі және бас шашының артқы бөлігінен.

Мойын дисекцияларының тарихы

1906 жылы Кливленд клиникасының Джордж В. Крилл мойынның радикалды диссекциясын сипаттайды. Бұл операция мойынның бір жағындағы барлық лимфа түйіндерін алып тастауды, сондай-ақ омыртқалық қосымша жүйкені (SAN), ішкі жамбас венасын (IJV) және стерноклеидомастоид бұлшық етін (SCM) алып тастауды қамтиды. 1957 жылы Хейс Мартин мойын метастаздарын бақылау үшін мойынның радикалды диссекциясын жүйелі түрде қолдануды сипаттайды. 1967 жылы Оскар Суарес және Э. Бокка SAN, IJV және SCM-ді сақтайтын, көбірек консервативті операцияны сипаттайды. Соңғы 30 жылда зардап шеккен аймақтық лимфа түйіндерін іріктеп алып тастау үшін тағы да операциялар жасалды.

Мойынның деңгейлер мен төменгі деңгейлерге бөлінуі

Мойынды дисекция үшін мойынның лимфа түйіндерін сипаттау үшін мойын 6 аймаққа, деңгейлерге бөлінеді. Деңгейлер рим цифрларымен белгіленеді, көкірекке қарай артқанда. Жоғары медиастинумдағы лимфа түйіндерінің топтарын көрсету үшін қосымша VII деңгей енді қолданылмайды. Оның орнына, мойыннан тыс аймақтардағы лимфа түйіндері олардың нақты түйіндік топтарының атымен аталады. I деңгей – Бұл субментальді және субмандибулярлық лимфа түйіндерін қамтиды. Субментальді үшбұрыш (IA кіші деңгейі) дигастрия бұлшықтарының алдыңғы қабырғасымен (жанамадан) және гиоид сүйегімен (төменнен) шектеледі. Субмандибулярлық үшбұрыш (IB кіші деңгейі) мандибула денесімен (жоғарыдан), стилогиоид бұлшық етімен (арттан) және дигастрия бұлшықтарының алдыңғы қабырғасымен (алдан) шектеледі. II деңгей – Бұл жоғарғы жақ сүйек тобының лимфа түйіндерін қамтиды және IIA және IIB кіші деңгейлерге бөлінеді. II деңгей гиоид сүйегінің төменгі шекарасымен (төменнен), бас сүйегінің негізімен (жоғарыдан), стилогиоид бұлшық етімен (алдан) және СКМ-нің артқы шекарасымен (артан) шектеледі. IIA кіші деңгейі SAN-ға алдында орналасқан лимфа түйіндерін қамтиды. IIB кіші деңгейі SAN-ның артында орналасқан лимфа түйіндерін қамтиды. III деңгей – Бұл ортаңғы жақ сүйек тобының лимфа түйіндерін қамтиды. Бұл деңгей гиоид сүйегінің төменгі шекарасымен (жоғарыдан) және крикоид сүйегінің төменгі шекарасымен (төменнен), стерногиоид бұлшық етінің артқы шекарасымен (алдан) және СКМ-нің артқы шекарасымен (артан) шектеледі. IV деңгей – Бұл төменгі жақ сүйек тобының лимфа түйіндерін қамтиды. Бұл деңгей крикоид сүйегінің төменгі шекарасымен (жоғарыдан), кіреуке сүйегі / стернальды ойықпен (төменнен), стерногиоид бұлшық етінің артқы шекарасымен (алдан) және СКМ-нің артқы шекарасымен (артан) шектеледі. V деңгей – Бұл артқы бөлімшедегі лимфа түйіндерін қамтиды. Бұл бөлімше кіреуке сүйегімен (төменнен), трапеция бұлшық етінің алдыңғы шекарасымен (артан) және СКМ-нің артқы шекарасымен (алдан) шектеледі. Ол VA (алдыңғы крикоид доғасының төменгі шекарасын белгілейтін көлденең жазықтықтың үстінде орналасқан) және VB (аталған жазықтықтың астында орналасқан) кіші деңгейлерге бөлінеді. VI деңгей – Бұл алдыңғы бөлімшедегі лимфа түйіндерін қамтиды. Бұл бөлімше ортақ қарын артерияларымен (жанамадан), гиоид сүйегімен (жоғарыдан) және стернальды ойықпен (төменнен) шектеледі.

Мойын дисекцияларының жіктелуі

Американдық бас және мойын қоғамы (AHNS) және Американдық оториноларингология бас және мойын хирургиясы академиясы (AAO HNS) ұсынған 2001 жылғы түзетулер төмендегідей. Радикалды мойын диссекциясы (RND) – I-V деңгейлеріндегі барлық ипсилатеральды мойын лимфа түйіндері топтарын, сондай-ақ SAN, SCM және IJV-ны бірге алып тастау. Модификацияланған радикалдық мойын диссекциясы (MRND) – РНД кезінде әдетте алынып тасталатын барлық лимфа түйіндері топтарын алып тастау, бірақ бір немесе бірнеше лимфалық емес құрылымды (SAN, SCM және IJV) сақтау. Шілікті мойын диссекциясы (SND) (алып тасталған деңгейлерді немесе төменгі деңгейлерді көрсету үшін жақшалар қолданылатын) – РНД кезінде әдетте алынып тасталатын бір немесе бірнеше лимфа түйіндері тобын сақтап, мойын лимфаденэктомиясын жүргізу. Осылайша, ауыз қуысы қатерлі ісіктері үшін SND (I–III) жиі орындалады. Орофарингеальдық, гипофарингеальдық және ларингеальдық қатерлі ісіктер үшін SND (II–IV) басым әдіс болып табылады. Ұзартылған мойын диссекциясы. Бұл RND-ге кірмейтін бір немесе бірнеше қосымша лимфа түйіндері тобын немесе лимфалық емес құрылымдарды, немесе екеуін де алып тастауды білдіреді.