Кіріспе

Ағаштар туысы, сондай-ақ бұршақ тұқымдасына (Burseraceae) жататын шамамен 120 түрлі тропикалық және субтропикалық ағаштарды қамтиды. Олар тропикалық Африка, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, Индокитай, Малайзия, Австралия және Батыс Тынық мұхиты аралдарында табиғи түрде өседі; оның ішінде оңтүстік Нигериядан шығысқа қарай Мадагаскар, Маврикий, Шри-Ланка және Үндістанға дейін; Бирма, Малайзия және Таиландтан Малай түбегі мен Вьетнам арқылы Қытайдың оңтүстігіне, Тайвань мен Филиппинге дейін; Борнео, Индонезия, Тимор және Жаңа Гвинея арқылы Соломон аралдары, Вануату, Жаңа Каледония, Фиджи, Самоа, Тонга және Палауға дейін таралады.

Жалпы атаулар

Ағаштар мен олардың жеуге жарамды жаңғақтары өсетін аймақтарда көптеген халықтық атауларға ие. Олардың арасында Тынық мұхиты бадамы, канури жаңғағы, пили жаңғағы, Ява бадамы, Кенари жаңғағы, галип жаңғағы, нангай және нгали сияқтылары бар.

Түрлер

2024 жылдың қаңтарына қарай «Әлем өсімдіктері» онлайн порталы 121 түрді тіркеді. C. odontophyllum, көбінесе дабай немесе кембаяу деп аталады, кремовый дәмді, құнды жеміс беретін түр. Ол шикі күйінде қатты болады, ал дайындалған кезде тұздалған немесе ыстық сумен жұмсарылуы мүмкін. Мадагаскардың шығыс тропикалық ормандарында мекендейтін қызыл ішті лемурлар (Eulemur rubriventer) және жұмсақ лемурлар (Varecia) сияқты көптеген жануарлар осы жемісті жейді. Канар жемісі сонымен қатар дауыл құсының (Daubentonia madagascarensis) рационының маңызды бөлігі болып табылады. Canarium album Вьетнамда, Таиландта (онда ол nam liap (หนำเลี้ยบ), samo chin (สมอจีน) немесе kana (กาน้า) деп аталады) және Қытайда (қытай тілінде: 橄欖) үлкен зәйтүнге ұқсас жеміс береді. Canarium luzonicum, көбінесе элеми деп белгілі, Филиппинге тән ағаш. Одан элемицин қосқан олеорезин алынады. Canarium strictum қара даммар деп аталатын шайыр шығарады. Керемет жеміс көгершіндері (Ptilinopus superbus) шұбатыр бұтаның (C. australianum) жемісін тұтас жұтып, оны жақсы көреді.