Кіріспе

Эквадорда туған израильдік жазушы және ғалым Бенджамин Уррутия (24 қаңтар 1950 жылы туған) – жазушы және ғалым. Гай Давенпортпен бірге Уррутия "Иешуаның сөздері" жинағын редакциялады, онда Уррутия мен Давенпорт Исаның нағыз сөздері деп санайтын әртүрлі канондық және канондық емес көздерден алынған мәліметтер жинақталған. Уррутия Исаның миссиясын "римдіктердің басқыншылығына қарсы израильдіктердің зорлықсыз қарсылығындағы" жетекші рөл ретінде түсіндіреді.

Өмірбаян

Урутия Эквадордың Гуаякиль қаласында дүниеге келген. Ол 1968 жылға дейін Эквадорда өмір сүрді, содан бері Америка Құрама Штаттарының азаматы, 1974 жылдың мамыр айынан 1977 жылдың шілдесіне дейінгі кезеңді қоспағанда, ол Израильде тұрды. Бригам Янг университетінде Хью Ниблиден дәріс алды. Ниблиден Мормон кітабындағы Шиблон және Шиблом есімдерінің араб тіліндегі "шибл" – "арыстан баласы" түбірінен шыққан болуы мүмкін екенін білген Урутия, мұны олмектердің "Ягуар баласы" бейнесімен байланыстырды. Урутия сондай-ақ Ниблидің "Махшава" сөзі көбінесе "ой" деп аударылатынын, бірақ "жоспар" деп аударудың дұрыс екенін айтқан аргументін кеңейтті. Урутия Мормон кітабындағы египеттік есімдерді зерттеуге де үлес қосты. Ылдам жылдар ішінде Урутия Ж.Р.Р. Толкиннің еңбектеріне қатысты көптеген мақалалар, хаттар, өлеңдер және рецензиялар жазып, жариялады. Бенджамин Урутия LDSF сериясының барлық томдарына әңгімелер жазды – ЛДБ тақырыбындағы ғылыми фантастика антологиялары. Ол серияның екінші және үшінші томдарын редакциялады. Урутия 1970 жылдан бері кітап сыншысы, ал 1981 жылдан бері кино сыншысы болып жұмыс істейді. 2017 жылдың мәліметі бойынша, ол кітап сыншысы және "Бейбіт үстел" басылымының бас кино сыншысы. Ол христиандық вегетариандыққа белсенді жақтас.

Жаңа Келісім және Талмуд

Уррутия рабби Иешуа Бар-Абба тарихи Назареттік Иса болды және Понтий Пилаттың Иерусалимдегі ғибадатхана тауына римдік бүркіттерді – Юпитерге табыну нышандарын орналастыруға жасаған әрекетіне қарсы тұрған зорлықсыз яһуди қарсылығының жетекшісі болды деп санайды. Иосиф Флавий осы эпизодты баяндайды, бірақ бұл қарсылықтың жетекшісі кім болғанын көрсетпейді, бірақ одан кейін Пилат Исаны дарға асты дегенді айтады. (Көптеген ғалымдар Иосифтің осы мәтіні кейінгі редакторлармен сәл, бірақ маңызды өзгертілген болуы мүмкін деп есептейді.) Еврейлердің Ізгі хабарында Жақиядан суға шомылуды Исаның анасы мен бауырлары ұсынған, ал Исаның өзі тек тартыншақтықпен келіскендігі айтылады. Басым пікірге қарсы, Бенджамин Уррутия осы нұсқаның шынайы болуы керек деп талап етеді, себебі: 1) Ол "ұят критерийімен" күшті түрде қолдалады: Иса өз ойын өзгертеді және біреудің идеясына келіседі. 2) Бұл Ізгі хабарды Исаның отбасы да кірген қауым жазған, сондықтан ол шынайы отбасылық дәстүрлерді қамтитын ең сенімді нұсқа болып табылады. Талмудтағы аңыз бойынша, бір раввин Рим қақпаларында Мессиямен кездеседі, ол үйсіз кедейлердің арасында жараларын емдейді. Одан қашан келетінін сұрағанда, Мессия: "Бүгін!" – деп жауап береді. Бұл, сіз Мәсіхтің болашақта келуін күтпеуіңіз керек дегенді білдіреді. Ол бүгін осында. Оны үйсіздердің, жаралылардың, аш-жұтқандардың және қанаушылыққа ұшырағандардың арасында іздеңіз. Жохан Ізгі хабарының 8-тарауында "Исаға сенген яһудилер" Ыбырайымның ұрпақтары болғандықтан, ешқашан құл болмағандарын мәлімдейді. Дегенмен, дәстүрлі раббилік дәстүрді сақтайтын яһудилар, Пасхада, әр сенбі күні және жыл бойы дұға оқып, Киелі кітаптың "Шығу" кітабында баяндалғандай, ата-бабаларының Мысырда құлдықта болғандарын еске алады. Жоханның осы бөлігі яһуди мәдениеті мен дінін білмейтін редактордың туындысы болуы мүмкін. (Ескерту: Жохан 8:33 «Олар Оған: «Біз Ыбырайымның ұрпақтарымыз және ешқашан ешкімнің құлы болған емеспіз» деді» сөйлемі Исаның сенген яһудилерге айтқан сөздерінің тізіміне жатпайды. (30 Осыларды айтқанда, көптеген адамдар Оған сенді. 31 Сондықтан Иса өзіне сенген яһудилерге былай деді: «Егер сіздер Менің сөзімде қалып жүрсеңдер, шынымен Менің шәкірттерім боласыңдар. 32 Әрі сіздер ақиқатты білесіздер, ал ақиқат сіздерді босатады.») «Олар Оған жауап берді» деген сөзді яһуди басшылығының қарсылық білдіріп отырған тобы ретінде қарастыру керек. (Жохан 8:31-дегі «Олар Оған жауап берді» сөйлемі алдыңғы аятқа дұрыс ілеседі, ал 33-аят Исаның сенбеген яһудилермен болған жанжалының мәтінін жалғастырады (Жохан 8-тарауының кейбір білімсіз редакциясының өтеуі өте күмәнді және оны түсіндіру оңай, 31, 32 аяттарды 29-аятпен салыстырып, содан кейін 33-аятты Исаның әңгімесінің/жанжалының қалған бөлігімен жалғастырыңыз. 3 Жохан 8:3 Скрипттер мен периштер бір әйелді әкелді) қарапайым оқылым және кейінгі редакциялық болжамдарды қажет етпейді.)

Еврей Киелі кітап / Ескі Келісім

Урутия Клод Леви-Стросс-тың Структуралистік теориясын "Жаратылыс кітабының құрылымы, бірінші тарау" мақаласында Киелі кітаптың бірінші тарауына қолданды. Джефф Попиктің тыйым салынған жемістің жануар етін бейнелейтінін қабылдаған Бенджамин осы түсіндірмеге қосымша аргумент келтірді: "Жылан жануарлардың ішіндегі 'ең ақылдысы' болсын, болмасын, ол әрі қарай ет жейтін жануар екені сөзсіз. Егер жылан ата-бабаларымызға тыйым салынған тағамды жеуге үйреткен болса, онда ол өзінің мысалымен үйреткен. Оның жейтін ешбір тағамы вегетариандық немесе кошер емес". Урутия израильдік батыр Жүсіп пен грек батыры Тесей арасындағы қызықты байланыстарды анықтады. Оларға ет жейтін мал және жеті саны кіреді. Урутия Нимрод пен Аменхотеп III (Амарна хаттарында Ниммурия деп аталады) перғауыны арасындағы қызықты ұқсастықтарды анықтап көрсетті. Урутия Каббала және басқа да көздерді зерттеді және Яхве ежелгі заманда Елдің ұлы ретінде қарастырылғанына дәлелдер тапты. Урутия нуерлердің динкалармен, ал израильдіктердің қанаандықтармен қарым-қатынасы арасындағы параллельдерге назар салып, глоттохронологиялық тәсілді ұсынды. Урутия Мысырдың ауыз ашу ритуалы туралы қысқаша мақала жазды. Онда ол ауыз ашу (немесе 51-ші псалмда еріндерді ашу), сынған сүйектерді емдеу және ішкі органдарды арнайы тазарту дәмді заттармен жуу сияқты ауыз ашу мен 51-ші псалм арасындағы ортақ тақырыптарды көрсетті. Урутия Киелі кітапта Седекияхтың ұлдарының барлығы Халдейлердің шапқыншылығында қаза болмағанын авторлар білгендігіне қатысты меңзеулер бар екенін көрсетті.

Ежелгі тілдер

Мормон есімі Уррутияның түсіндіруінше, мысыр тіліндегі Mor ("махаббат") және Mon ("берік орнатылған") сөздерінен шыққан.

Қазіргі заманғы мәселелер

Урутия Клод Леви-Стросс структурализміне қарық болды, бірақ француз антропологының анти-мормондық қаралануды тым оңай қабылдауына қарсылық білдірді. Аутизмнен сүтсіз диета арқылы маңызды тіпті толық жазылған балалардың жағдайларын ұсынатын кітапқа шолу жасай отырып, Бенджамин Уррутия 1) адамдардың көпшілігі сиыр сүтін қорытуға шамасы келмейтінін және 2) "бір унция алдын алу, бір тонна емге артық" екенін ескере отырып, "барлық ата-аналар балаларына аутизм (сондай-ақ балалық диабет) дамығанға дейін сиыр сүтін беруді тоқтатуы керек" деп мәлімдейді.

Қабылдау

"Вашингтон пост" газетінің бір сарапшысы былай деп жазды: "Дейвенпорт пен Бенджамин Уррутия мүмкіндігінше қарапайым аударуға тырысады, көбінесе таныс фразаларға заманауи лебіз береді: "Ешкім екі билеушіге қызмет ете алмайды". "Исаның уағыздары" кітабында Жаңа өсиеттің таныс нұсқауларын жаңаша түсінуге шақырып, оларды жаңартады. Роберт Джонас "Шамбала Сан" журналында былай деп жазды: "Дейвенпорт пен Уррутия Исаның сөздерінің осы жаңа, әсері жоқ аудармаларын ұсынып, оқырмандарды оятуға ұмтылғаны үшін мақтауға лайық". Профессор Рафаэль Патай Уррутияның идеяларына жауап берді, және екі ғалым "Американдық антрополог" журналының екі санында белсенді пікір алмасты.

Жарияланымдар

Иешуаның логиясы: Исаның айтқандары. Гай Дэвенпортпен бірлесіп аударылып, өңделді (1996).