Кіріспе

Ирактық саяси партия

Ирактық түрікмен фронты (қысқартылып ITF) – Ирак түрікмен халқын өкілдік ететін саяси қозғалыс. Ол 1995 жылдың 5 сәуірінде Ирактың бірлігі шеңберінде жұмыс істеген бірнеше түрікмен партияларының коалициясы ретінде құрылған. Партияның мақсаты – түрікмен қауымдастығының саяси қатысуын арттыру, мойндалуын күшейту және көбірек құқықтар алу. Саддам Хусейн биліктен құлағаннан бері партия Киркук және Ирактың солтүстігіндегі басқа да аймақтардың бақылауы үшін күресіп келеді, Киркук түрікмен халқына тиесілі екенін мәлімдейді. ITF Ирак түрікмендерінің отаны ретінде "Түркменели" (сөзбе-сөз "түрікмендер жері") деп аталатын аймаққа талап қояды. Түркменели шегіне Киркук, Тал-Афар, Эрбиль, Мандали, Мосул және Туз-Хурмату қалалары кіреді. Партия Ислам мемлекетіне қарсы күресте белсенді рөл атқарды, Түркменели аймағын (әсіресе Киркук маңындағы аймақты) және Ирак түрікмен халқын ИМ-ның Ирак түрікмендеріне қарсы жасаған геноцидінен қорғады.

Сайлау нәтижелері

2005 жылдың желтоқсанында өткен Ирактың заң шығарушы сайлауында ITF тізімі (#630) 76,434 дауыс жинады, яғни 0,7% бүкіл ел бойынша, расталмаған жарияланған нәтижелерге сәйкес. Бұл дауыстардың басым көпшілігі Киркук облысында берілді, онда ITF жалпы санының 10% -дан астамын жеңіп алды. Қалған ITF дауыстарының көпшілігі Саладин облысында болды. Бұл сайлаудың толық ресми нәтижесі бойынша, ITF тұрақты Ұлттық Ассамблеяда тек бір орынға құқылы. Партияны Түркияның әкімшілігі мен әскері қаржыландырады. ITF 2013 жылдың соңында өткен күрд сайлауына да қатысуға шешім қабылдады. ITF бір тізімді жасап, Эрбилде ең көп дауыс жинады, бұл Айдын Маруфты Эрбилдегі ITF түрікмен парламенті депутаты етіп, KRG Парламентіне айналдырды. 2014 жылы өткен Ирак парламенті сайлауында ITF өзінің жалпы парламенттік мүшелерінің санын 10-ға сақтап, тікелей сайланған үміткерлерінің санын ITF түрікмен тізімдерінен (одақсыз) қорғады, сонымен қатар ITF парламенттік мүшелерінің жалпы санын 3-ке дейін көбейтті. ITF барлық түрікмендердің өз дауыстарын беруіне тырысты, бірақ бұл алдыңғы сайлаулармен салыстырғанда жағдайды көп өзгерте алмады, ал Иракта ИСИЛ-дің ілгерілеуі мұның басты себебі ретінде көрсетілді. Қозғалыстың басшысы Арахад Салихи (Киркук) және орынбасары Хасан Туран (Киркук) партияның жеке тізімі – партияның орынбасары Хасан Туран басқарған «Киркук түрікмендер фронты» тізімі бойынша парламент депутаттары болып сайланды. ITF-тің «Киркук түрікмендер фронты» тізімі Киркук облысында 71,492 дауыс жинап, екінші орынға шықты, бұл Киркук облысының жалпы дауыстарының 13% құрады. Киркуктегі сайлауға қатысқан «Киркук түрікмендері одағы» деп аталатын екінші түрікмен тізімі болғанмен; Сол күні Ирак түрікмендерінің депутаты Айдын Маруф жақын арада 500 адамнан басталып, кейіннен 1500 адамға дейін көбейе отырып, Тал Афар, Кифри және басқа да ірі түрікмен елді мекендерін ИСИЛ-ден қорғау үшін, сондай-ақ ИСИЛ бақылауында болған Мосул сияқты аумақтарды қайтарып алу үшін жоспарланған шабуыл үшін ресми түрде ирактық түрікмен бригадасы құрылатынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ бұл бригада енді түрік қарулы күштерінің ресми қолдауын алатынын және бригадаға ирактық түрікмен командирінің жетекшілік ететінін мәлімдеді. ITF, Ирак Үкіметі және KRG арасындағы осы ресми келісімге Түркия Республикасы ресми кепілдік береді. Маруф мұны ирактық түрікмендердің болашағы үшін маңызды қадам деп санайды. Киркук облысының солтүстігінде ДАИШ-пен күресіп жатқан 4 мың түрікмен соғысшысы бар, ал тағы 10 мың адам Мосулдағы дайындығын аяқтады.