Кіріспе

Готфрид фон Айнем (24 қаңтар 1918 – 12 шілде 1996) – австриялық композитор. Ол негізінен Стравинский және Прокофьев музыкасынан, сондай-ақ джаздан әсер алған операларымен танымал. Ол сонымен қатар фортепиано, скрипка және органға арналған шығармалар да жазды.

Өмірбаян

Айнем Австрия дипломатының отбасында Швейцарияның астанасы Бернде дүниеге келген. Айнемнің баспасының мәліметінше, оның әкесі Вильям фон Айнем, Австрия-Мажарстан елшілігінің әскери атташесі болған. Дегенмен, басқа деректерге сәйкес, оны Айнем асырап алған, ал оның нағыз әкесі венгр аристократы граф Ласло фон Хуняди болған. Оның анасы, баронша Герт Луиза, туған тегі Рисс фон Шерншлосс, Кассель қаласынан шыққан офицердің қызы, Берлин мен Париж арасында жұмсақ өмір салған. Готфрид төрт жасқа толғанда отбасы Пруссияның Шлезвиг-Гольштейн провинциясындағы Малентеге көшіп келді. Плён және Ратцебургтегі мектеп бітіргеннен кейін Готфрид фон Айнем 1937 жылы Берлинге Пол Хиндемитпен Мемлекеттік музыка мектебінде оқуға түсті. Бірақ сол жылдың қазан айында Хиндемит, Жозеф Геббельс оның модернистік музыкасын қоғамдық орындаудан тыйым салғандықтан, наразылық білдіріп, қызметінен кетіп қалды. Тенор Макс Лоренцтің көмегімен ол Берлиндегі Мемлекеттік операда репетитор болып жұмыс істеді, онда 1939 жылы Герберт фон Караян Штаткапеллмейстер атанды. 1938 жылдан бастап Айнем Байройт фестивалінде режиссер Хайнц Тиетженнің ассистенты болып жұмыс істеді. 1941 жылы ол Борис Блахерден контрапункт сабақтарын алды. Осы кезде Вернер Эгк ұсынысымен өзінің алғашқы шығармасын – «Принцесса Турандот» операсын жазды. Балет 1944 жылдың басында Карл Элмендорф дирижерлік еткен Дрезден Семероперасында тұңғыш рет қойылды және сәтті болды. Ал 1943 жылдың наурыз айында Лео Боршард Айнемнің «Каприччо» (Op. 2) шығармасын Берлин филармониясымен орындады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Берлинде Айнем жас еврей музыкантының өмірін сақтап қалуға және оның кәсіби дамуына көмектесті. Ол Латтеге Рейх Музыканттар палатасының талонын және мүшелік куәлігін алды, сондай-ақ оған Мемлекеттік операға өзінің өту құжатын берді және оның жасырын өмір сүруіне көмектесетін достарымен таныстырды. Блахер арқылы Айнем өзінің алғашқы әйелі Лианна фон Бисмаркпен танысты, соғыс аяқталғаннан кейін 1946 жылы олар үйленді. Олардың Каспар Айнем есімді ұлы болды, ол Австрия үкіметінде министр болып қызмет етті. 1953 жылы отбасы Венаға қайта оралды. Лианна фон Бисмарк 1962 жылы қайтыс болды. 1966 жылы Айнем либретто авторы, әйгілі австриялық драматург және жазушы Лотте Ингришке үйленді. Венадан басқа, жұбайлар көп уақытын Төменгі Австрияның Вальдвиртль аймағында (әсіресе, Обердурнбах және Риндльберг/Гросспертхольцте) өткізді. Бұл аймақ оның өзінің шығармаларына ғана емес, сонымен қатар Ингриштің әдебиетіне де шабыттандырған табиғи аймақ болды. Композитор 1996 жылы Обердурнбахта қайтыс болды.

Шығармалары

Готфрид фон Айнем негізінен драмалық опералар жазды. Ол 1947 жылы Салцбург фестивалінде Френц Фрицсей дирижерлік еткен «Дантонс Тод» операсының премьерасынан кейін халықаралық деңгейде танылды. Оның соңғы опералары, «Jesu Hochzeit» операсынан бастап, әйелі жазған либреттоларға негізделген. 1973 жылы ол БҰҰ құрылғанының 30 жылдығына арнап, әртүрлі мәтіндерге негізделген меццо-сопрано, баритон, хор және оркестр үшін «An die Nachgeborenen» кантатасын жазды. Атауы Бертольд Брехттің «Бізден кейін келерлерге» деген өлеңінен алынған. 1975 жылы Нью-Йоркте Джулия Хамари, Дитрих Фишер-Дискау, Темпл университетінің хоры және Вена симфониялық оркестрінің қатысуымен өткен премьераны Карло Мария Джулини дирижерлік етті. Англияда фон Айнемнің екі операсының премьерасы бірнеше күннің арасында өтті. 1973 жылдың мамырында Леон Ловетт дирижерлік еткен және Фуад Кавур режиссерлік еткен «Сот» («Der Prozeß») операсы Лондонның Блумсбери театрында көрсетілді. Келесі аптада Глиндеборн қаласында Джон Притчард дирижерлік еткен және Джон Кокс режиссерлік еткен «Қартайған ханымның сапары» («Der Besuch der alten Dame») британдық премьерасын алды. 1996 жылдың мамырында Марк Шапиро жетекшілік еткен Cantori New York камералық хоры суретші Оскар Кокошканың шығармасы бойынша фон Айнемнің хор, кларнет және фаготқа арналған «Die träumenden Knaben» кантатасының АҚШ-тағы тұсаукесерін өткізді.