Күнге батпайтын күйдіру: Лосьондар мен табиғи әдістер

Кіріспе

Үй ішіндегі күнге қыздыру лосьоны

Күнсіз күйдіру, сондай-ақ УФ сәулесімен күйдіру, өзін-өзі күйдіру, спреймен күйдіру (жергілікті қолдануда) немесе жалған күйдіру деп аталады. Күнсіз күйдіру – бұл күнге ұшырамай күйген әсерді алу. Күнсіз күйдіруге ауызға қабылданатын препараттарды (каротиноидтар) немесе теріге жағылатын кремдер, лосьондар немесе спрейлер қолданылады. Теріге жағылатын өнімдер терімен әрекеттесетін заттар немесе уақытша бронзалағыштар (түс беретін заттар) болуы мүмкін. Күн сәулесіне немесе күнге қыздыру орталықтарына ұшыраудың (күн сәулесінен немесе күнге қыздыру орталықтарынан) және тері рагының пайда болуы арасындағы байланысты денсаулық сақтау органдары растағаннан кейін 1960 жылдардан бері күнсіз күйдірудің танымалдылығы артты. Күнсіз күйдіру өнімдерінде 3-5% концентрацияда дигидроксиацетон (DHA) химиялық қосылысы қолданылады. Қараңғырақ және ашық түсті күйдіруді алу үшін DHA концентрациясы реттеледі. Терідегі кератин ақуызы мен DHA арасындағы реакция пигментацияның пайда болуына жауап береді.

Ауызға берілетін препараттар (каротеноидтар)

Күн сәулесіне ұшырамайтын қауіпсіз және тиімді күйіну әдісі – кейбір жемістер мен көкөністерде, мысалы, морковь пен помидорда кездесетін белгілі бір каротиноидтар – антиоксиданттарды тұтыну. Оларды созылмалы түрде және/немесе көп мөлшерде қабылдағанда тері түсі өзгеріп, сарғайып қалуы мүмкін. Каротиноидтар ұзақ сақталады. Сонымен қатар, каротиноидтар күн күйісіне қарағанда теріге көбірек тартымды, алтын түсті әсер береді. Каротиндер де меланин сияқты ультракүлгін сәулелерді сіңіріп, теріді қорғайды. Мысалы, олар көздің торлы қабатын зақымданудан қорғау үшін көздің макуласында жинақталады. Өсімдіктерде хлорофиллді жарықтан зақымданудан қорғау және тікелей жарықты сіңіру үшін де қолданылады. Каротинемия (ксантемия) – морковь немесе каротин бар басқа көкөністерді шамадан тыс жеуден туындап, қанда сары пигмент – каротиннің пайда болуы, нәтижесінде сарысудағы каротиноидтардың деңгейі артады. Бұл терінің сары-қызғылт түске боялуына (ксантодерма немесе каротендерма) және олардың терінің ең сыртқы қабатына жиналуына әкелуі мүмкін. Каротинемия мен каротенодерма зиянсыз және емдеуді қажет етпейді. Біріншілік каротенодермада каротиннің көп мөлшерін қабылдауды тоқтатқанда тері түсі қалыпқа келеді. Бірақ, бұл бірнеше айға созылуы мүмкін.

Ликопен

Ликопен бета-каротин және ксантофиллдердің биосинтезіндегі маңызды аралық зат болып табылады. Ликопен - синглеттік оттегіні сөндіруге қабілетті ең қуатты каротиноид. Ликопенің күшті түсі мен улы еместігінің арқасында ол тағамдық бояу ретінде қолданылады (E160d ретінде тіркелген) және АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландияда (160d ретінде тіркелген), сондай-ақ Еуропалық Одақта пайдалануға рұқсат етілген.

Бета-каротин

Күн сәулесінсіз тері күйдіру таблеткаларында көбінесе β-каротин болады. Американдық Қатерлі ісіктер қоғамы мәлімдейді: "АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) осы қоспалардың кейбіреуін тағамға бояу үшін мақұлдағанмен, оларды күйдіруге арналған заттарда қолдануға рұқсат берілмеген". Сондай-ақ, "Олар күйдіру таблеткаларында қолданылатын жоғары дозаларда зиянды болуы мүмкін". Синтетикалық β-каротин қоспаларын ұзақ мерзім бойы үлкен дозада қабылдау темекі шегушілер арасында өкпе қатерлі ісігінің көбеюімен байланысты.

Кантаксантин

Кантаксантин көбінесе белгілі бір тағамдарға түс қоспасы ретінде қолданылады. АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) кантаксантинді тағамдық өнімдерде қолдануға рұқсат бергенімен, оны күйдіруге пайдалануға рұқсат бермейді. Түс қоспасы ретінде қолданғанда, кантаксантиннің өте аз мөлшері ғана қажет. Ал күйдіруге пайдаланғанда, одан әлдеқайда көп мөлшерде қолданылады. Кантаксантин қабылдағаннан кейін ол денеге таралып, тері астындағы май қабатында жиналып, оны қызғылт қоңыр түске бояйды. Мұндай таблеткалар гепатит және кантаксантин ретинопатиясы сияқты түрлі қосымша әсерлерге байланысты. Кантаксантин ретинопатиясы – бұл көздің тора қабатында сары шөгінділердің пайда болуы. Сонымен қатар, ас қорыту жүйесі мен теріге зиян келтіру де байқалады. FDA кантаксантинді күйдіру үшін қолдануды тоқтатты және оның қолданылуына қатысты ескертулер жариялады. Басқа бір жол – Maillard реакциясы, бұл тағам химиясы мамандарына жақсы таныс процесс. Ол тағам өндірісі мен сақтау кезінде қоңыр түс пайда болуына себеп болады. Бұл процесс терінің түсін өзгертпейді және түс өзгерісін бастау үшін ультракүлгін сәулелерді қажет етпейді. Алайда, 2007 жылы Берлиндегі Gematria Test Lab зертханасының жетекшісі Катинка Юнг жүргізген зерттеуге сәйкес, күйдіруге жағылғаннан кейін 24 сағат ішінде тері ультракүлгін сәулелерге өте сезімді болады. Зерттеушілер тері үлгілерін жоғары концентрациядағы ДГА-мен өңдегеннен кейін, күнге ұшырағанда өңделмеген теріге қарағанда 180%-дан астам еркін радикалдар пайда болғанын анықтады. Өзін-өзі күйдіруге арналған тағы бір ингредиент – эритрулоза да жоғары концентрацияда ұқсас әсерді тудырады. Олар күн сәулесінен аулақ болу және күннен қорғау кремін қолдану қажеттігін айтады. Күйдiруге арналған кейбір кремдерде күннен қорғау кремі болғанымен, оның әсері ұзаққа созылмайды және жалған күйдіру терідi УФ сәулесінен қорғай алмайды. Юнг және басқалардың зерттеуі дигидроксиацетонның диметилизосорбидпен бірге (күнге негізделген) күйдіру процесін күшейтетінін көрсететін бұрынғы нәтижелерді растайды. Бұрынғы зерттеулер дигидроксиацетонның аминоқышқылдар мен нуклеин қышқылдарына да әсер ететінін көрсетті, бұл теріге зиянды. Еркін радикалдардың пайда болуына УФ сәулесінің АГЕ-ге (жетілдірілген гликоздалудың соңғы өнімдеріне) тигізетін әсері себеп болады. Бұл ДГА-ның терімен әрекеттесуінің нәтижесінде пайда болады және Амадори өнімдері (АГЕ-нің бір түрі) сияқты аралық заттарға әкеледі. АГЕ-лер қант диабеті кезінде қандағы қант деңгейінің жоғарылауымен және ұқсас гликоздалу процесінің орын алуымен байланысты теріге зиян келтірудің себебі болып табылады. АГЕ-лер УФ сәулесінің зиянды факторларынан (SPF 3-ке дейін) қорғаныс береді. Алайда, оларда энергияны таратуға қабілетті меланиннің кеңейтілген электрондық құрылымы жоқ, сондықтан оның бір бөлігі еркін радикалдар тізбекті реакциясын бастауға жұмсалады, онда басқа АГЕ-лер де белсенді қатысады. Жалпы, күйдіру еркін радикалдардың зиянын күшейтеді. Сонымен қатар, ДГА-мен емделген теріде D витаминінің өндірілуі де тежелуі мүмкін. Түс әсері уақытша және 3-10 күн ішінде біртіндеп жоғалады. Бұл өнімдердің кейбіреулерінде эритрулоза да қолданылады, ол ДГА сияқты жұмыс істейді, бірақ баяу дамиды. ДГА және эритрулоза екеуі де контактты дерматит тудыруы мүмкін. Кәсіби күйдіру процедураларын сусарайлар, салондар мен спорт залдарында қолмен шашырату арқылы немесе күн сәулесінен қорғалған немесе УФ сәулесі жоқ шашырату кабиналары арқылы алуға болады. Спреймен күйдіруге арналған өнімдер онлайн сауда арқылы да қол жетімді және оларды үйде қолдану үшін сатып алуға болады. Жабық кабина, жабық душ кабинасына ұқсайды, бүкіл денеге күйдіру ерітіндісін шашыратады. АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) ДГА-ны қамтитын өнімдерді коммерциялық спрей "күйдіру" кабинасында бүрку немесе шашыру үшін қолданғанда, ДГА-ға рұқсат етілмеген жолмен, соның ішінде көз, ерін немесе шырышты қабықшалар аймағын немесе тіпті ішкі түрде әсер етуден аулақ болу қиын болуы мүмкін екенін мәлімдейді. ДГА-ны ингаляциялауға FDA рұқсат бермейді. Еуропалық Комиссияның Тұтынушылар қауіпсіздігі жөніндегі ғылыми комитеті ДГА-мен күйдіру қауіпті емес деген қорытындыға келгені мамандар тарапынан қатты сынға ұшырады. Себебі Комиссияның мәлімдемесіне сәйкес, Еуропадағы косметика өнеркәсібі тексеру үшін дәлелдерді таңдап алған. Осылайша, Комиссияның соңғы пікіріне сілтеме жасалған дерлік барлық есептер жарияланбаған немесе рецензияланбаған зерттеулерден алынған, және көптеген жағдайларда ДГА өндірісімен байланысты компаниялар немесе салалық топтар жүргізген. Өнеркәсіп ДГА-ны потенциалды мутаген ретінде анықтаған, жарияланған ғылыми журналдардағы рецензияланған зерттеулердің көп бөлігін қарастырмады. Bispebjerg ауруханасының Дерматология департаментінің ғалымдары жүргізген зерттеу ДГА "жасушаларда ДНК зақымдануын, жасуша циклдік тоқтауын және апоптозды" тудырады деген қорытындыға келді.

Canthaxanthin is most commonly used as a color additive in certain foods. Although the FDA has approved the use of canthaxanthin in food, it does not approve its use as a tanning agent. When used as a color additive, only very small amounts of canthaxanthin are needed. As a tanning agent, however, much larger quantities are used. After canthaxanthin is consumed, it is deposited throughout the body, including in the layer of fat below the skin, which turns an orange brown color. These types of tanning pills have been linked to various side effects, including hepatitis and canthaxanthin retinopathy, a condition in which yellow deposits form in the retina of the eye. Other side effects including damage to the digestive system and skin surface have also been noted. The FDA withdrew approval for use of canthaxanthin as a tanning agent, and has issued warnings concerning its use. The other pathway is the conventional Maillard reaction, a process well known to food chemists that causes the browning that occurs during food manufacturing and storage. It does not involve the underlying skin pigmentation nor does it require exposure to ultraviolet light to initiate the color change. However, for the 24 hours after self tanner is applied, the skin is especially susceptible to ultraviolet, according to a 2007 study led by Katinka Jung of the Gematria Test Lab in Berlin. Forty minutes after the researchers treated skin samples with high levels of DHA they found that more than 180 percent additional free radicals formed during sun exposure compared with untreated skin. Another self tanner ingredient, erythrulose, produced a similar response at high levels. For a day after self tanner application, excessive sun exposure should be avoided and sunscreen should be worn outdoors, they say; an antioxidant cream could also minimize free radical production. Although some self tanners contain sunscreen, its effect will not last long after application, and a fake tan itself will not protect the skin from UV exposure. The study by Jung et al. further confirms earlier results demonstrating that dihydroxyacetone in combination with dimethylisosorbide enhances the process of (sun based) tanning. This earlier study also found that dihydroxyacetone also has an effect on the amino acids and nucleic acids which is bad for the skin. The free radicals are due to the action of UV light on AGE (advanced glycation end products) as a result of the reaction of DHA with the skin, and the intermediates, such as Amadori products (a type of AGE), that lead to them. AGEs are behind the damage to the skin that occurs with high blood sugar in diabetes where similar glycation occurs. AGEs absorb and provide a little protection against some of the damaging factors of UV (up to SPF 3), However, they do not have melanin's extended electronic structure that dissipates the energy, so part of it goes towards starting free radical chain reactions instead, in which other AGEs participate readily. Overall tanner enhances free radical injury. There may also be some inhibition of vitamin D production in DHA treated skin. The color effect is temporary and fades gradually over 3 to 10 days. Some of these products also use erythrulose which works identically to DHA, but develops more slowly. Both DHA and erythrulose have been known to cause contact dermatitis. Professional spray tan applications are available from spas, salons and gymnasiums by both hand held sprayers and in the form of sunless or UV Free spray booths. Spray tan applications are also available through online retail distribution channels and are widely available to purchase for in home use. The enclosed booth, which resembles an enclosed shower stall, sprays the tanning solution over the entire body. The U. S. Food and Drug Administration (FDA) states when using DHA containing products as an all over spray or mist in a commercial spray "tanning" booth, it may be difficult to avoid exposure in a manner for which DHA is not approved, including the area of the eyes, lips, or mucous membrane, or even internally. DHA is not approved by the FDA for inhalation. issued by the European Commission's Scientific Committee on Consumer Safety, concluding spray tanning with DHA did not pose risk, has been heavily criticized by specialists. This is because the cosmetics industry in Europe chose the evidence to review, according to the commission itself. Thus, nearly every report the commission's eventual opinion referenced came from studies that were never published or peer reviewed and, in the majority of cases, were performed by companies or industry groups linked to the manufacturing of DHA. The industry left out nearly all of the peer reviewed studies published in publicly available scientific journals that identified DHA as a potential mutagen. A study by scientists from the Department of Dermatology, Bispebjerg Hospital, published in Mutation Research has concluded DHA 'induces DNA damage, cell cycle block and apoptosis' in cultured cells.

SIK ингибиторлары

Жаңа құрамдас заттар меланогенезді α меланоциттерді ынталандыратын гормонның (α MSH) меланокортин 1 рецепторын (MC1 рецепторы) белсендірмейтін тәуелсіз механизм арқылы ынталандырады. Бұл тұз индукцияланатын киназаларды (SIK) тоқтату арқылы жүзеге асырылады. SIK-ты тоқтату меланин өндірісін арттыратыны белгілі MITF транскрипциясын арттырады. 2017 жылдың маусым айында жарияланған зерттеулер адам терісіне сырттан қолданғанда тиімділігі бар заттарды көрсетті. Дегенмен, бұл заттар әлі де клиникалық зерттеулерге дейінгі кезеңде. Болашақтағы зерттеулерде УФ сәулесіне байланысты ДНК зақымдануын қысқа мерзімде азайту және эндогенді меланин өндірісі арқылы ұзақ мерзімді қорғауды қамтамасыз ету үшін SIK тоқтаушыларын дәстүрлі УФ сәулесін тоқтатушы күн қорғаныштарымен біріктіру қарастырылуы мүмкін.

Тирозинге негізделген өнімдер

Күнге күйіп кетуді жеделдететін құралдар – әдетте тирозин аминқышқылынан тұратын лосьондар немесе таблеткалар – меланиннің өндірілуін ынталандырып, арттырады деген уәде береді, соның арқасында күнге күйіп кету процесі жеделдеді. Бұл құралдар ультракүлгін сәулелерге ұшыраумен бірге қолданылады. Қазіргі кезде осы мәлімдемелерді қолдайтын ғылыми деректер жоқ.

Меланотан пептидті гормондары

Альфа-меланоциттерді ынталандыратын гормонның (α MSH) меланин таралуын күшейтудегі рөлі 1960 жылдардан бері белгілі. 1980 жылдары Аризона университетінің ғалымдары α MSH және оның аналогтарын күннен қорғайтын құрал ретінде жасауға тырысып, бірнеше аналогтарды, соның ішінде афамеланотидті синтездеп, сынақтан өткізді, ол кейін меланотан I деп аталды. Афамеланотид полиморфты жарық дерматиті, актиникалық кератоз және жалпақ жасушалы карциноманы (тері қатерлі ісігінің бір түрі) емдеуде фотоқорғаныш әдісі ретінде де зерттелуде. Бремеланотид жасырын қыздарда кең таралған жыныстық құштарлықтың төмендеуіне (ЖҚТТ) арналған ем ретінде қолданылады. Күнге күйдіретін құралды жасау мақсатымен, меланотан I лицензиясы Аризона университеті атынан әрекет ететін технологияны беру компаниясы Competitive Technologies компаниясымен 2006 жылы Clinuvel деп өз атын өзгерткен австралиялық Epitan стартап компаниясына берілді. Көптеген өнімдер онлайн, спортзалдар мен сұлулық салондарында "меланотан" немесе "меланотан 1" деп сатылады және олар өздерінің жарнамаларында афамеланотид туралы айтады. Бұл өнімдер заңсыз және қауіпті. 2007 жылдан бастап түрлі елдердегі денсаулық сақтау мекемелері оларды қолдануға қарсы ескертулер жасай бастады.

Басқа меланогенезді ынталандырушы заттар

Эйкозаноидтар, ретиноидтар, эстрогендер, меланоциттерді стимуляциялайтын гормон, эндотелиндер, псоралендер, гидантоин, форсколин, холера токсині, изобутилметилксантин, диацилглицерол аналогтары және ультракүлгін сәулелену меланогенезді және, нәтижесінде, пигментацияны қозғауға себеп болады.

Уақытша қоңырау шалу (тәрізді бояулар)

Бронзалау – күн сәулесіне тап болмайтын уақытша күнге қыздыру немесе қоңырлау тәсілі. Олар ұнтақ, спрей, мусс, гель, лосьон және ылғалдандырғыш түрлерде кездеседі. Қолданғаннан кейін, олар жуылғанда оңай кетіп қалатын күңгірт түс береді. Бұл өнімдер макияж сияқты, теріге тек жуғанша бояу жағып тұрады. Олар көбінесе "бір күндік" күңгірт түс үшін немесе DHA негізіндегі күнге қыздыруға қосымша қолданылады. Көптеген түрлері бар, ал кейбіреулері терге немесе суға төзімділігі шектеулі. Киімнің астына немесе мата мен терінің жиектеріне жаққанда, көбісі жеңіл, бірақ көзге көрінетін із қалдыруы мүмкін. Қара киім бұл ізді байқаусыз етуге көмектеседі. Бұл өнімдер солярийлерге қарағанда әлдеқайда қауіпсіз болғанымен, дұрыс қолданбағанда түсі кейде сарғыш немесе дақтанған болып көрінеді. Соңғы тренд – бірте-бірте теріге түс беретін заттар қосылған лосьондар мен ылғалдандырғыштар. Бірінші рет қолданғаннан кейін түстің сәл өзгеруі байқалады, бірақ өнімді жиі қолданған сайын түс күңгірттеу болады. "Күнге қыздырмайтын" термині сияқты, "бронзер" термині де заңмен немесе FDA-ның қадағалауымен анықталмайды. Түс беретін ДХА немесе дигидроксиацетон анықталып, реттеледі. (Ескеріңіз, "түс беретін" дигидроксиацетонның өзі түссіз.) Ауамен бүркіп тазалау – кәсіби маман жасайтын спреймен жасалатын күнге қыздыру. Ауамен бүркіп тазаланған күңгірт түс 5-10 күнге дейін сақталады және тері жуылғанда жоғалады. Ол арнайы шараларға немесе жылдам күңгірт түс алу үшін қолданылады. Үйде қолдануға арналған ауамен бүркіп тазалау жиынтықтары мен аэрозольді спрейлер де бар.

Қауіптері

Тері күтімге арналған өнімдерде әдетте күннен қорғайтын крем болады. Дегенмен, авобензонды УА сәулесімен сәулелендірген кезде, ол кето түрінде үштік қозған күйге өтеді, бұл авобензонның ыдырауына немесе биологиялық нысандарға энергия беруіне және зиянды әсерлерге алып келуі мүмкін. Ол жарықта айтарлықтай деградацияланатыны көрсетілді, нәтижесінде уақыт өте келе қорғаныш қабілеті төмендейді. Жылы аймақтағы күн сәулесінің бір күніндегі УА сәулесінің мөлшері осы қосылымның көп бөлігін ыдыратуға жеткілікті. Өзін-өзі күйдіру кезінде де SPF қолдануды жалғастыру маңызды, өйткені өзін-өзі күйдіру әдетте жалған және уақытша күйдіру болып табылады, ал сіздің теріңіз күнге әлі де сезімтал. Егер авобензонды күннен қорғайтын кремді күйдіргіштің үстіне жақсаңыз, фотосезіктендіруші әсер DHA-ның тудырған бос радикал зақымын күшейтеді, себебі DHA теріні күн сәулесінен туындаған бос радикал зақымдарына әсіресе осал етуі мүмкін, 2007 жылы Берлиндегі Gematria Test Lab-тың Катинка Юнг басқарған зерттеуіне сәйкес. Биспебьерг ауруханасының дерматология бөлімі ғалымдарының "Мутациялық зерттеулер" журналында жариялаған зерттеуі DHA "ДНҚ зақымдануын, жасуша циклының тоқтауын және культивацияланған жасушаларда апоптозды" тудырады деген қорытындыға келді.