Безең (көңілше) – терідегі пигменттік жасушалардың қалыпты жағдайы. Туа біткен немесе пайда болған безеңдер, сақтандыру шаралары, меланома қаупі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тері жағдайы, терісі
Skin condition, mole
Меланоциттік невус (невустық невус, невус клеткалық невус және көбінесе терісі деп аталады) – пигмент өндіретін тері жасушаларының қатерлі емес жағдайы. Бұл невус жасушаларын қамтитын меланоциттік ісіктің бір түрі. Көптеген терісілер адамның өмірінің алғашқы екі онжылдығында пайда болады, шамамен 100 сәбидің біреуі терісімен туылады. Жұққан терісілер – қатерсіз ісіктердің бір түрі, ал туа біткен терісілер немесе туа біткен невилер – шағын ақаулар немесе гамартома саналады және меланомаға шалдығу қаупі жоғары болуы мүмкін. Көптеген адамдарда 30-40 терісі болады, бірақ кейбіреулерінде 600-ға дейін болады. Адамның терісі санының ұзындығымен байланысы бар екені анықталды. Дегенмен, теломерлер мен қартаю арасындағы байланыс әлі де нақты емес.
A melanocytic nevus (also known as nevocytic nevus, nevus cell nevus and commonly as a mole) is usually a noncancerous condition of pigment producing skin cells. It is a type of melanocytic tumor that contains nevus cells. The majority of moles appear during the first two decades of a person's life, with about one in every 100 babies being born with moles. Acquired moles are a form of benign neoplasm, while congenital moles, or congenital nevi, are considered a minor malformation or hamartoma and may be at a higher risk for melanoma. Most people have between 30 and 40 moles, but some have as many as 600. The number of moles a person has was found to have a correlation with telomere length. However, the relation between telomeres and aging remains uncertain.
Асқынулар
Америка дерматология академиясы көптеген түйіндіктердің қауіпсіз екенін хабарлайды.
The American Academy of Dermatology says that the vast majority of moles are benign.
Себеп
Оның себебі толыққанды түсіндірілмеген, бірақ эмбриондық даму кезіндегі қателік салдарынан туындаған деп саналады. Бұл жүктіліктің алғашқы он екі аптасында болады. Осы қателік меланоциттердің көбеюіне әкеп соқтырады деп есептеледі. Яғни, денедегі тері түсіне жауапты жасушалар – меланоциттер, өте жылдам қарқынмен өндіріледі, нәтижесінде олар таралып кетпей, шоғырланып, кейбір дене бөліктерінде тері пігментациясының бұзылуына себеп болады.
The cause is not clearly understood, but is thought to be caused by a defect in embryologic development. This is in the first twelve weeks of pregnancy. The defect is thought to cause a proliferation of melanocytes. This means melanocytes, the cells in the body in charge of normal skin color, are being produced at an extremely fast rate, thus causing the melanocytes to form in clusters instead of spreading out, causing abnormal skin pigmentation in some areas of the body.
Генетика
Гендер адамның тегіс белгілеріне әсер етуі мүмкін. Диспластикалық невус синдромы – көбінесе тұқым қуалайтын жағдай, ол адамда көптеген (әдетте 100 немесе одан да көп) тегіс белгілерінің пайда болуына себеп болады, олардың кейбіреулері қалыптыдан үлкен немесе атипиялық болады. Бұл көбінесе меланома, яғни қатерлі тері ісігінің пайда болу қаупін арттырады. Диспластикалық невустардың қатерлі ісікке айналу ықтималдығы қарапайым тегіс белгілерге қарағанда жоғары. Диспластикалық невустар жиі кездеседі, көптеген адамдарда осындай аномальды тегіс белгілер болады. 50-ден астам қарапайым тегіс белгінің болуы меланома даму қаупін арттырады. Жалпы халық арасында меланоманың көпшілігі бұрыннан бар тегіс белгіден пайда болмайды, керісінше, теріде жаңа түзілімдер пайда болады. Күтпегендей, бұл диспластикалық невусы бар адамдарға да қатысты. Олардың меланомаға шалдығу қаупі жоғары, тегіс белгі бар жерде ғана емес, сонымен қатар олардың жоқ жерлерінде де. Мұндай адамдарды тегіс белгілеріндегі өзгерістерді анықтау және жаңаларын байқау үшін үнемі тексеру қажет.
Genes can have an influence on a person's moles. Dysplastic nevus syndrome is a largely hereditary condition which causes a person to have a large quantity of moles (often 100 or more) with some larger than normal or atypical. This often leads to a higher risk of melanoma, a serious skin cancer. Dysplastic nevi are more likely than ordinary moles to become cancerous. Dysplastic nevi are common, and many people have a few of these abnormal moles. Having more than 50 ordinary moles increases the risk of developing melanoma. In the overall population, a slight majority of melanomas do not form in an existing mole, but rather create a new growth on the skin. Somewhat surprisingly, this also applies to those with dysplastic nevi. They are at a higher risk of melanoma occurring not only where there is an existing mole, but also where there are none. Such persons need to be checked regularly for any changes in their moles and to note any new ones.
Меланомадан ажырату
Көбінесе терідегі кірлерді толық бағалау үшін дерматолог қажет болады. Мысалы, көк невус деп аталатын, көк немесе көкшіл қара түсті дақ әдетте қатерсіз, бірақ оны жиі меланома деп жаңылыстырады. Керісінше, дерма мен эпидермистің қосылысында пайда болатын қосылыс невусы потенциалды түрде қатерлі болуы мүмкін. Тұтынушыларға күдікті кірлерді анықтауға көмектесетін негізгі анықтамалық кесте А B C D аббревиатурасында кездеседі, оны Америка Дерматология Академиясы және Ұлттық Қатерлі Ісік Институты сияқты ұйымдар қолданады. Бұл әріптер асимметрияны, шетін, түсті және диаметрді білдіреді. Кейде, Е әрпі (көтерілу немесе эволюция үшін) қосылады. Америка Дерматология Академиясының мәліметінше, егер кірдің мөлшері, түсі, пішіні өзгеретін болса, әсіресе кірдің шеті дөңгелексіз болып кетсе немесе қаламның ұшынан үлкен болса, дәрігерге қаралу қажет. Бұл өзгерістер меланоманың дамуын көрсетуі мүмкін. Маселе клиникалық жағынан күрделі болуы мүмкін, себебі кірді алып тастау, егер қандай да бір қатерлі ісікке күдік туса, оның түріне байланысты болады. Меланоманы анықтаудың жаңа және инновациялық әдісі – "ұсқынсыз қаз бала белгісі". Бұл әдіс қарапайым, оқыту оңай және меланоманы анықтауда өте тиімді. Адамның тері зақымдануының жалпы сипаттамаларын салыстыру жасалады. Ортақ сипаттамалардан күрт өзгешеліктер байқалатын зақымдар "ұсқынсыз қаз бала" деп белгіленеді және одан әрі мамандандырылған тексеру қажет. "Қызыл қалпақ белгісі" деп аталатын белгі де бар. Ашық терілі адамдарда көбінесе аздап пигменттелген немесе амеланотикалық меланомалар болады, олардың түсінің өзгеруін және түстердің айырмашылығын байқау қиын. Бұл амеланотикалық меланомалардың шеттері көбінесе анық емес, сондықтан дерматоскопсыз көзбен анықтау өте қиын. Жеке немесе отбасылық анамнезінде тері қатерлі ісігі немесе диспластикалық невус синдромы (көптеген атипиялық кірлер) бар адамдар меланоманың дамуын болдырмау үшін жылына кем дегенде бір рет дерматологқа қаралуы керек.
It often requires a dermatologist to fully evaluate moles. For instance, a small blue or bluish black spot, often called a blue nevus, is usually benign but often mistaken for melanoma. Conversely, a junctional nevus, which develops at the junction of the dermis and epidermis, is potentially cancerous. A basic reference chart used for consumers to spot suspicious moles is found in the mnemonic A B C D, used by institutions such as the American Academy of Dermatology and the National Cancer Institute. The letters stand for asymmetry, border, color, and diameter. Sometimes, the letter E (for elevation or evolving) is added. According to the American Academy of Dermatology, if a mole starts changing in size, color, shape or, especially, if the border of a mole develops ragged edges or becomes larger than a pencil eraser, it would be an appropriate time to consult with a physician. Other warning signs include a mole, even if smaller than a pencil eraser, that is different from the others and begins to crust over, bleed, itch, or become inflamed. The changes may indicate developing melanomas. The matter can become clinically complicated because mole removal depends on which types of cancer, if any, come into suspicion. A recent and novel method of melanoma detection is the "ugly duckling sign" It is simple, easy to teach, and highly effective in detecting melanoma. Simply, correlation of common characteristics of a person's skin lesion is made. Lesions which greatly deviate from the common characteristics are labeled as an "ugly duckling", and further professional exam is required. The "little red riding hood sign", These fair skinned individuals often have lightly pigmented or amelanotic melanomas which will not present easy to observe color changes and variation in colors. The borders of these amelanotic melanomas are often indistinct, making visual identification without a dermatoscope very difficult. People with a personal or family history of skin cancer or of dysplastic nevus syndrome (multiple atypical moles) should see a dermatologist at least once a year to be sure they are not developing melanoma.
Менеджмент
Алдымен диагноз қою қажет. Егер зақымдану себорейлік кератоз болса, онда бритвамен алып тастау, электродезикация немесе криохирургия жасалуы мүмкін, әдетте, тым аз із қалдырады немесе мүлдем қалдырмайды. Егер зақымдану тері қатерлі ісігіне ұқсас болуы күдіктелсе, алдымен тері биопсиясы жасалуы керек. Егер эксцизиондық биопсия қажет болмаса. Егер зақымдану меланоциттік невус болса, оны жоюдың медициналық қажеттілігі бар ма, жоқ па, соны анықтау керек. Егер меланоциттік невус меланома деп күдіктелсе, одан үлгі алу немесе алып тастау қажет, содан кейін патолог тері биопсиясы арқылы микроскоптық сараптамаға жіберу керек. Невустың мөлшері мен орналасуына қарай толық эксцизиондық тері биопсиясы немесе пункциялық тері биопсиясы жасалуы мүмкін. Алып тастаудың басқа себептері эстетикалық болуы мүмкін, немесе көтеріңкі түйін күнделікті өмірге кедергі келтіруі мүмкін (мысалы, қырыну кезінде). Алып тастау эксцизиондық биопсия немесе бритвамен алып тастау арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бритвамен алынған жерде қызыл із қалады, ол шамамен екі апта ішінде науқастың әдеттегі тері түсіне оралады. Дегенмен, меланоманың таралу қаупі әлі де бар, сондықтан меланоманы диагностикалау әдістері, соның ішінде эксцизиондық биопсия, тіпті осы жағдайларда да ұсынылады. Сонымен қатар, түйіндерді лазер, хирургиялық жолмен немесе электрокоагуляция арқылы алып тастауға болады. Тиісті білімі бар мамандар кейбір медициналық лазерлерді терімен тегіс жазық түйіндерді, сондай-ақ көтеріңкі түйіндерді алып тастау үшін пайдаланады. Лазерлік емдеу жиі ұсынылатын болса да, бірнеше сеанс қажет болуы мүмкін, ал басқа дерматологтар лазер түйіндерді жоюдың ең жақсы әдісі емес деп санайды, себебі лазер терінің тек беткі қабаттарын күйдіреді немесе кейбір жағдайларда алып тастайды. Түйіндер лазердің теріге ену тереңдігінен гөрі тереңірек орналасқан. Лазерлік емдеуден кейін қабықша пайда болады, ол шамамен жеті күннен кейін түсіп қалады, ал хирургиялық емдеуге қарағанда жара тігілуі керек. Лазерлік емдеудің тағы бір мәселесі – егер зақымдану меланома болса және қате түрде қатерсіз түйін ретінде диагностикаланса, процедура диагнозды кешіктіруі мүмкін. Егер түйін лазермен толыққанды алынбаса және пигменттелген зақымдану қайта өссе, рецидивтік түйін пайда болуы мүмкін. Электрокоагуляция лазерлік коагуляцияға балама ретінде қолданылуы мүмкін. Электрокоагуляция – бұл терідегі түйіндерді, терідегі таңбаларды және сүйекшелерді күйдіру үшін электр тогын пайдалану процедурасы. Электр тогы тек терінің сыртқы қабаттарына жететіндей деңгейде реттеледі, осылайша жарақаттану қаупі азаяды. Түйіннің толық жойылуы үшін шамамен 1-3 емделу қажет болуы мүмкін. Әдетте, түйіннің алыну процедурасын бастамас бұрын, емделетін тері аймағына жергілікті анестезия қолданылады. Хирургиялық емдеу кезінде көптеген дерматологтар мен пластикалық хирургтар алдымен көтеріңкі түйінге салқындататын ерітіндіні, әдетте сұйық азотты қолданып, содан кейін скальпельмен алып тастайды. Егер хирург бритвамен алып тастау әдісін таңдаса, ол әдетте түйіннің табанын да күйдіреді. Шілмен тігіспен жабу қиын болғандықтан, кесік әдетте эллипс немесе көз тәрізді болады. Дегенмен, мұз кристалдары "мұздату артефактілері" деп аталатын патологиялық өзгерістерге әкелуі мүмкін, бұл меланоманың диагностикасына кедергі келтіруі мүмкін, сондықтан меланома деп күдіктелген түйінге салқындату қолданылмауы керек.
First, a diagnosis must be made. If the lesion is a seborrheic keratosis, then shave excision, electrodesiccation or cryosurgery may be performed, usually leaving very little if any scarring. If the lesion is suspected to be a skin cancer, a skin biopsy must be done first, before considering removal. This is unless an excisional biopsy is warranted. If the lesion is a melanocytic nevus, one has to decide if it is medically indicated or not. If a melanocytic nevus is suspected of being a melanoma, it needs to be sampled or removed and sent for microscopic evaluation by a pathologist by a method called skin biopsy. One can do a complete excisional skin biopsy or a punch skin biopsy, depending on the size and location of the original nevus. Other reasons for removal may be cosmetic, or because a raised mole interferes with daily life (e. g., shaving). Removal can be by excisional biopsy or by shaving. A shaved site leaves a red mark on the site which returns to the patient's usual skin color in about two weeks. However, there might still be a risk of spread of the melanoma, so the methods of Melanoma diagnosis, including excisional biopsy, are still recommended even in these instances. Additionally, moles can be removed by laser, surgery or electrocautery. In properly trained hands, some medical lasers are used to remove flat moles level with the surface of the skin, as well as some raised moles. While laser treatment is commonly offered and may require several appointments, other dermatologists think lasers are not the best method for removing moles because the laser only cauterizes or, in certain cases, removes very superficial levels of skin. Moles tend to go deeper into the skin than non invasive lasers can penetrate. After a laser treatment a scab is formed, which falls off about seven days later, in contrast to surgery, where the wound has to be sutured. A second concern about the laser treatment is that if the lesion is a melanoma, and was misdiagnosed as a benign mole, the procedure might delay diagnosis. If the mole is incompletely removed by the laser, and the pigmented lesion regrows, it might form a recurrent nevus. Electrocautery is available as an alternative to laser cautery. Electrocautery is a procedure that uses a light electrical current to burn moles, skin tags, and warts off the skin. Electric currents are set to a level such that they only reach the outermost layers of the skin, thus reducing the problem of scarring. Approximately 1–3 treatments may be needed to completely remove a mole. Typically, a local anesthetic is applied to the treated skin area before beginning the mole removal procedure. For surgery, many dermatologic and plastic surgeons first use a freezing solution, usually liquid nitrogen, on a raised mole and then shave it away with a scalpel. If the surgeon opts for the shaving method, he or she usually also cauterizes the stump. Because a circle is difficult to close with stitches, the incision is usually elliptical or eye shaped. However, freezing should not be done to a nevus suspected to be a melanoma, as the ice crystals can cause pathological changes called "freezing artifacts" which might interfere with the diagnosis of the melanoma.
Түлкіні алып тастау қаупі
Кеңірдіктерді алып тастау қаупі негізінен пациентке жасалған кеңірдіктерді алып тастау әдісіне байланысты. Біріншіден, кеңірдіктерді алып тастағаннан кейін біраз дискомфорт сезілуі мүмкін, оны ауырсынды басатын дәрілермен жеңілдетуге болады. Екіншіден, қабыршақтану немесе қызыл түске ену қаупі бар. Дегенмен, мұндай қабыршақтар мен қызыл түс әдетте бір-екі апта ішінде жазылады. Үшіншіден, басқа операциялардағыдай, инфекция, анестезияға аллергия немесе тіпті жүйке зақымдануы мүмкін. Соңында, кеңірдіктерді алып тастау кеңірдіктің мөлшеріне байланысты көзге көрінетін жарақатты қалдыруы мүмкін.
Mole removal risks mainly depend on the type of mole removal method the patient undergoes. First, mole removal may be followed by some discomfort that can be relieved with pain medication. Second, there is a risk that a scab will form or that redness will occur. However, such scabs and redness usually heal within one or two weeks. Third, as in other surgeries, there is also risk of infection or an anesthetic allergy or even nerve damage. Lastly, the mole removal may imply an uncomfortable scar depending on the mole size.
Қоғам және мәдениет
Адамзат тарихы бойына бетінде шешегі бар адамдар, шарұалыққа негізделген мазақ пен шабуылға ұшырап келген. Тарихтың көп бөлігінде беттегі шешегі әдемі беттерде сұлулықтың белгісі деп есептелмеген. Керісінше, көптеген шешегілер сиқыршылардың, бақалардың және басқа да төмен тұрған жандардың мұрындарында, екі жағында және иегінде пайда болатын жаман өсінділер деп саналды. Сейлемдегі сиқыршылық соттарында айыпталған әйелдерде табылған шешегілер, жаралар және басқа да терідегі ақаулар сияқты дерматологиялық зақымданулар, шайтанмен жасалған келісімнің куәсі деп есептелді.
Throughout human history, individuals who have possessed facial moles have been subject to ridicule and attack based on superstition. Throughout most of history, facial moles were not considered objects of beauty on lovely faces. Rather most moles were considered hideous growths that appeared mostly on the noses, cheeks, and chins of witches, frogs and other low creatures. During the Salem witch trials, warts and other dermatological lesions such as moles, scars, and other blemishes, when found on accused women were considered evidence of a pact with the devil.
Беттегі майда-шүйделердің түсі
Қытайдың дәстүрлі мәдениетінде беттегі шешелер шешежолдама, яки беттегі шешелерді оқу үшін пайдаланылады. Көзге түсетін шешелер ескерту немесе еске түсіру ретінде қарастырылса, жасырын шешелер жақсылық пен ырысқа нұсқаушы болуы мүмкін. Бұған қоса, дәстүрлі қытай мәдениеті бойынша, беттегі әр шеше денедегі басқа бір жердегі сәйкес шешенің бар екенін көрсетеді. Мысалы, егер ауыздың маңында шеше болса, оған сәйкес шеше кіндік аймағында болуы керек.
In traditional Chinese culture, facial moles are used in moleomancy, or face mole reading. Moles that can be easily seen may be considered warnings or reminders, while hidden moles may symbolize good luck and fortune. Furthermore, traditional Chinese culture holds that each facial mole indicates the presence of a corresponding mole on another part of the body. For instance, if a mole is present around the mouth, a corresponding mole should be found in the pubic region.