Кіріспе

ешбір 1-ші бронедивизия.

Жауынгерлік реті – әскери құрылымның иерархиялық басқару құрылымында ұйымдастырылған әртүрлі элементтерінің тізімі. Ол құраманың күшін және қолданылатын жабдықтарды көрсете алады. Жауынгерлік рет міндетті түрде белгілі бір құрылым емес, тактикалық немесе стратегиялық өзгерістерге, немесе әскери доктринаның дамуына байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, дивизия бір науқаннан екіншісіне кіші бөлімдерді қосу немесе алып тастау арқылы түбегейлі өзгертілуі мүмкін, бірақ өзінің ерекшелігі мен бұрынғы тарихын сақтайды. Дивизияның мөлшері сол кездегі күштердің тағайындалуына және қолданылатын доктринаға байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. 1-ші дивизия – 1809 жылдан бері бірнеше рет құрылған Ұлыбритания армиясының жаяу әскер дивизиясы. 1809 жылдан 19 ғасырдың соңына дейін бірнеше құралымдар "1-ші дивизия" деген атауды алды. 1-ші дивизияның ресми сайтында оның тарихы Пиреней соғысы, Ватерлоо шайқасы, Қырым соғысы, Англо-зулу соғысы және Екінші Бур соғысы деп сипатталған. 1902 жылы Ұлыбритания армиясындағы реформалардан кейін, екі дүниежүзілік соғыста да қатысқан тұрақты 1-ші дивизия құрылды. 1809 жылы құрылған 1-ші дивизияның құрамында шамамен 6000 адам болды. Бұл құралымға артиллерия сияқты қолдау қарулары кірмеген. Қарсылық ретінде, Екінші дүниежүзілік соғыста қатысқан кезде, құрамында 18000-нан астам адам, 72 артиллериялық құрал және көптеген басқа да қолдау қарулары болды. Дивизияның құрылғаннан бастап Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейінгі әрбір соғысының сәйкес жауынгерлік ретінің бөлімі бар.

Наполеон соғыстары

Наполеон соғыстары (1803–1815) кезінде британдық армияның қатары кеңейді. 1809 жылғы 18 маусымда Испания және Португалиядағы британдық күштердің қолбасшысы, генерал-лейтенант Артур Уэлсли төрт дивизия құруға бұйрық берді, олардың ішінде 1-дивизия да болды. Пиреней соғысының (Испания және Португалиядағы Наполеон соғыстары деп аталатын) алғашқы шайқасы – 1809 жылғы Талавера шайқасы кезінде дивизияның құрамында 5 964 адам болды. Дивизия Пиреней соғысының қалған бөлігінде де шамамен осы санды сақтап келді, мысалы, 1813 жылғы Виттория шайқасында 4 854 адамнан тұрды. 1814 жылы соғыс аяқталғаннан кейін дивизия таратылды. 1815 жылғы 11 сәуірде, жаңадан соғыс басталған кезде, Оңтүстік Нидерландыда (қазіргі Бельгия) дивизия қайта құрылды. Ол Ватерлоо шайқасында 4 061 адамнан тұратын күшпен шайқасты. Содан кейін Францияға жорық жасады. Біраз уақыттан соң Наполеон соғыстары аяқталды. Дивизия британдық оккупациялық армияның бір бөлігі ретінде, қалпына келтірілген француз корольдығында қалды. 1818 жылдың желтоқсан айында оккупациялық армия және дивизия таратылды, ал әскерлер Ұлыбританияға қайта оралды.

Қырым соғысы

1854 жылғы маусымда Қырым соғысының бастапқы кезеңдерінде Ресей империясына қарсы Осман империясын қолдау мақсатымен Осман Болгариясына жіберілген британдық экспедициялық күштерді қайта ұйымдастыру нәтижесінде жаңа 1-дивизия құрылды. Дивизия 14 қыркүйекте Қырымға жетіп, десант түсірді. Ол Севастополь қамалына қатысты, соның ішінде Альма және Инкерман шайқастарында күш көрсетті. Толық құрамында дивизия шамамен 4800 адамнан тұрған, алайда Инкерман шайқасында оның құрамында бар болғаны 1200 жаяу әскері болды. Дивизия 1856 жылға дейін Қырымда тұрды және соғыс аяқталғаннан кейін таратылды.

Екінші Бура соғысы

Оңтүстік Африка Республикасы мен Оранж еркін мемлекетімен екінші бур соғысы басталғаннан кейін Англияда жаңа 1-дивизия жұмылдырылды. Жұмылдыру кезінде дивизияның құрамында 10 075 адам, 745 жылқы және 26 зеңбірек болды. Ол Оңтүстік Африкаға тасымалданды, содан кейін Кимберли қамалын алуға жасалған әрекеттер аясында бірнеше шайқастарға қатысты, нәтижелері әртүрлі болды және ауыр шығындарға әкелді. 1900 жылдың басында дивизия көбінесе қорғаныс міндеттерін атқарды, бірақ фермаларды, егістіктерді жою және малды тәркілеу үшін шабуылдар жасады. Сәуір мен маусымның басында Оранж еркін мемлекеті мен Трансвааль арқылы өтетін кезеңде, дивизия түрлі бур коммандоларымен шайқасты. Маусымның ортасында дивизия бур партизандық тактикасына қарсы тұру үшін жақсы мобильді күш құру мақсатында түбегейлі өзгертілді. Жыл соңына қарай, қарсы партизандық стратегия одан әрі жетілдірілгендіктен, дивизия таратылды. Белмонт шайқасындағы құрамында 10 012 сарбаз, 2299 жылқы, 16 артиллериялық бөлім және 10 пулемет болды. Екі аптадан кейін дивизия Магерсфонтейн шайқасына күшейтілді, онда 3723 жылқы, 33 артиллериялық бөлім және 16 пулеметпен 14 964 сарбаз жиналды. 1900 жылдың маусым айында дивизия жылдам қимылдаушы топқа қайта құрылғанда, жылдамдықты арттыру үшін әскер саны айтарлықтай қысқартылды. Сол кезде құрамында 1200 атты әскер, 2400 жаяу әскер, 12 далалық зеңбірек, екі гаубица және 11 пулемет болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы 28 шілдеде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды. 4 тамызда Германия Бельгияны басып алды және Ұлыбритания Германия империясына қарсы соғысқа кірді. Дивизия көп ұзамай Британ экспедициялық корпусының құрамында Францияға жөнелтілді, содан кейін 1914-1918 жылдар аралығында Батыс майданында қызмет етті. 1914 жылы жаяу әскер дивизиясының штаты (қағаз бойынша) 18 179 адам, 5 594 жылқы, 18 автокөлік, 76 артиллериялық құрал және 24 пулеметтен тұрды. 1915 жылы дивизиядағы адам мен жылқы санының шамалы өзгерістері болғанымен, басты өзгеріс артиллериялық құралдардың санының 48-ге дейін азаюы және автокөліктердің 54-ке дейін өсуі болды. 1916 жылғы штат бойынша дивизияның құрамы 19 372 адам, 5 145 жылқы, 61 автокөлік, 64 артиллериялық құрал, 40 траншеялық миномет және 200 пулеметке дейін артты. 1917 жылғы өзгерістерде адам саны 18 825-ке, жылқы саны 4 342-ге, автокөліктер 57-ге, ал артиллериялық құралдар 48-ге дейін азайды, бірақ траншеялық минометтер саны өзгеріссіз қалды, ал пулеметтердің саны 264-ке өсті. 1918 жылы Франциядағы британ армиясының алдыңғы шептегі жаяу әскерлерінің саны жарақаттар мен ауыстыратын жауынгерлердің жетіспеуі салдарынан азайды, бұл адам күшінің дағдарысына әкелді. Адам күшін жинақтау және жаяу әскерге қолжетімді пулеметтер мен артиллериялық қолдаудың үлесін арттыру мақсатында дивизиядағы батальондардың саны он екіден тоғызға дейін қысқартылды. Нәтижесінде 1918 жылғы штат бойынша 16 035 адам, 3 838 жылқы, 79 автокөлік, 48 артиллериялық құрал, 36 траншеялық миномет және 400 пулемет болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Польшаға неміс шабуылынан кейін Ұлыбритания Польшаны қолдап соғыс жариялады және Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Бұл бөлім 1940 жылы Францияда жаяу әскері дивизиясы ретінде шайқасты. Британ армиясының жеңілісінен кейін дивизия Ұлыбританияға оралды және оны қорғады. 1942 жылдың маусым және қараша айлары аралығында ол "аралас дивизия" ретінде қайта ұйымдастырылды, онда жаяу әскер бригадасы танк бригадасымен ауыстырылды. Кейін ол жаяу әскер дивизиясына қайта айналып, 1943 жылы Тунис операциясында соғысқа жіберілді. Одан кейін Пантеллерия аралын басып алды және 1945 жылдың қаңтарына дейін Италия операциясында шайқасты. Содан кейін Палестинаға қайтарылып, соғыстың қалған уақытын сонда өткізді. 1939 жылы жаяу әскер дивизиясының штатында 13 863 адам, 2993 көлік, 72 артиллериялық құрал, 48 танкіге қарсы зеңбірек, 361 танкіге қарсы мылтық, 126 миномет және 700 пулемет болды. 1941 жылы штаты 17 298 адам, 4 166 көлік, 72 артиллериялық құрал, 48 танкіге қарсы зеңбірек, 444 танкіге қарсы мылтық, 48 әуе шабуылына қарсы зеңбірек, 218 миномет және 867 пулеметке өзгертілді. 1944 жылдан бастап штаты 18 347 адам, 4330 көлік, 72 артиллериялық құрал, 110 танкіге қарсы зеңбірек, 436 басқа танкіге қарсы қару, 359 миномет және 1302 пулеметтен тұрды.