Раб лагерінің трагедиясы: Екінші дүниежүзілік соғыстағы итальяндық концлагерь
Rab concentration camp
Раб лагері: 2-дүниежүзілік соғыста Италия құрған концлагерь. Өлім-жітім деңгейі Бұхенвальдтан жоғары, шамамен 2000-3500 адам қаза болған. Тарихы мен фактілер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италия басқарған концентрациялық лагерь.
Concentration camp run by Italy during WWII
Раб концентрациялық лагері ( ; ; ) – итальяндық бірнеше концентрациялық лагерьдің бірі. Ол 1942 жылғы шілдеде Италияның аннексиялаған Раб аралында (қазір Хорватияда) құрылды. Тарихшылар Джеймс Уолстон мен Карло Спартако Капогеконың мәліметінше, лагерьдегі жылдық өлім-жітім көрсеткіші 18%-ды құрады, бұл нацистік Бухенвальд концентрациялық лагеріндегі орташа көрсеткіштен (15%) жоғары. 1943 жылғы 5 тамызда Крк епископы Иозе Сребренич Папа Пий XII-ге жолдаған баяндамасында: «жерлеуге қатысқан куәгерлер қаза болғандардың саны кем дегенде 3500 адамды құрайтынын нақты айтады» делінген. Дегенмен, басқа деректерде бұл көрсеткіш шамамен 2000 адамға бағаланады. 1943 жылғы шілдеде Италиядағы фашистік режим құлағаннан кейін лагерь жабылды, бірақ қалған еврей тұтқындарының бір бөлігі неміс әскерлерімен Освенцимдегі жойқын лагеріне депортацияланды. Югославия, Грекия және Эфиопия 1200 итальяндық соғыс қылмыскерін экстрадициялауды сұрады, бірақ олардың ешқайсысы тиісті сотқа тартылмады, себебі британ үкіметі, суық соғыстың басында, Пиетро Бадольоны соғыстан кейінгі антикоммунистік Италияның кепілі деп есептеді. 1943 жылдың күзінде Югославия Коммунистік партиясы жетекшілігіндегі югослав партизандары аралдан шамамен 2500 еврейді құтқарып алды.
The Rab concentration camp (; ; ) was one of several Italian concentration camps. It was established during World War II, in July 1942, on the Italian annexed island of Rab (now in Croatia). According to historians James Walston and Carlo Spartaco Capogeco, at 18%, the annual mortality rate in the camp was higher than the average mortality rate in the Nazi concentration camp of Buchenwald (15%). According to a report by Monsignor Jože Srebrnič, Bishop of Krk on 5 August 1943 to Pope Pius XII: "witnesses, who took part in the burials, state unequivocally that the number of the dead totals at least 3,500". However, other sources place the figure at around 2,000. In July 1943, after the fall of the Fascist regime in Italy, the camp was closed, but some of the remaining Jewish prisoners were deported by German forces to the extermination camp at Auschwitz. Yugoslavia, Greece and Ethiopia requested the extradition of some 1,200 Italian war criminals, who, however, were never brought before an appropriate tribunal because the British government, at the beginning of the Cold War, saw in Pietro Badoglio a guarantor of an anti communist post war Italy. In the autumn of 1943, Yugoslav partisans, led by the Communist Party of Yugoslavia, rescued approximately 2,500 Jews from the island.
Тұтқындар мен лагерь жағдайлары
Словениялықтар мен хорваттар, олардың көптегені әйелдер мен балалар болды, соның ішінде жүкті әйелдер мен нәрестелер де, ашық ауадағы шатырларда суық пен аштықтан зардап шекті, олар тікенді сыммен және күзет мұнараларымен қоршалған. Ең көп санында 15 000-ға дейін адамдар ұсталған.
Slovenes and Croatians, many of whom were women and children, including pregnant women and newborns, suffered from cold and hunger in open air tents, surrounded by barbed wire fence and guard towers. At its peak there were up to 15,000 internees.
Лагерьдің жабылуы
1943 жылдың ортасына қарай лагерьдегі адамдардың саны шамамен 7400-ге жетті, оның ішінде 2700-і еврейлер еді. 1943 жылдың шілдесінің соңында Муссолинидің құлауы Рабтағы еврейлердің неміс қолына түсу мүмкіндігін арттырды, осыған байланысты Италия Сыртқы істер министрлігі Бас штабқа еврейлердің өздері сұрамаса, босатылмауы керек деген нұсқауды бірнеше рет берді. Министрлік сонымен қатар еврейлерді Италияның материгіне жаппай көшіруді ұйымдастыра бастады. Бірақ 1943 жылдың 16 тамызында итальяндық әскери билік лагерьдегі еврейлерді босатуға бұйрық берді, алайда қалағандары қалуға рұқсат етілді. Арал 1943 жылдың 8 қыркүйегінде Италиямен бейбіт келісімге қол қойылғанға дейін итальяндықтардың бақылауында болды, содан кейін немістер бақылауға алды. Лагерьдегі еврей тұтқындарының шамамен 245-і Югославия Халық Азаттық Армиясының 24-ші дивизиясының Раб бригадасына және Партизан отрядтарына қосылып, Раб батальонын құрды, бірақ кейін басқа партизан бөлімшелеріне таратылды. Лагерьдегі еврейлердің көпшілігі партизандық аймаққа эвакуацияланса да, 204 (7,5%) қарттар мен науқастар қалдырылып, немістер оларды Аушвицке жоюға жіберді. Иван Вранетич 1943 жылдың қыркүйегінде Рабтан эвакуацияланған еврейлерді құтқаруға көмектескені үшін Хорватияның Ұлыстың ғижметі еткендерінің бірі ретінде құрметке ие болды, ол кейіннен солардың біріне үйленіп, Израильде зейнетке шықты.
By mid 1943 the camp's population stood at about 7,400 people, of whom some 2,700 were Jews. The fall of Mussolini in late July 1943 increased the likelihood that the Jews on Rab would fall into German hands, prompting the Italian Foreign Ministry to repeatedly instruct the General Staff that the Jews should not be released unless they themselves requested it. The ministry also began to put in place a mass transfer of the Jews to the Italian mainland. However, on 16 August 1943 the Italian military authorities ordered that the Jews were to be released from the camp, although those that wished could stay. The island remained in Italian hands until after the Armistice with Italy was signed on 8 September 1943, when the Germans seized control. About 245 of the Jewish inmates of the camp joined the Rab Brigade of the 24th Division of the People's Liberation Army and Partisan Detachments of Yugoslavia, forming the Rab battalion, though they were eventually dispersed among other Partisan units. Although most of the Jews from the camp were evacuated to Partisan held territory, 204 (7.5%) of them, the elderly or sick, were left behind and were sent to Auschwitz by the Germans for extermination. Ivan Vranetić was honored as one of the Croatian Righteous among the Nations for helping save the Jews evacuated from Rab in September 1943, one of whom he would later marry and retire to Israel.
Тірі қалғандардың естеліктері
Лагерьде аман қалғандардың арасында Югославияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі (1967–69) болған және Словенияның премьер-министрі қызметін атқарған (1978–80) Антон Вратуша, лагерьде дүниеге келген, кейін Боснияның елшісі болған Якоб Финчи, сондай-ақ лагердегі өмірін егжей-тегжейлі сипаттаған еврей-хорват фотожурналисі Эльвира Кон бар.
Survivors of the camp include Anton Vratuša, who went on to be Yugoslavia's ambassador at the United Nations (1967–69) and was Prime Minister of Slovenia (1978–80), Jakob Finci who was born in the camp, was later Bosnia's ambassador, and Elvira Kohn, a Jewish Croatian photo journalist who described her experiences at the camp in some detail.
Салқын соғыс кезінде ұжымдық естеліктерді басу
Голи Оток тұтқындары 1955 жылы Эдвард Равникардың жобасы бойынша лагерь орнында мемориалдық кешен мен зират салғанмен, одан бөлек, осы орын хорват, словен, ағылшын және итальян тілдеріндегі естелік тақталармен жабдықталған. Алайда, Суық соғыс кезінде Ұлыбритания үкіметінің соғыс қылмыстарына айыпталған итальяндықтарды, әсіресе Пиетро Бадольоны экстрадицияламауына байланысты, тарихи естелік жасырылып, ұжымдық санадан шығарылды, бұл Италияда коммунизмге қарсы үкіметтің сақталуын қамтамасыз ету мақсатында жасалды.
Although a memorial and cemetery were built at the site of the camp by the Goli Otok prisoners in 1955 based on a design by Edvard Ravnikar, and the site has also been equipped with memorial signs in Croatian, Slovene, English, and Italian, during the Cold War the collective memory was repressed due to British government involvement in non extradition of Italians accused of war crimes, especially Pietro Badoglio, in order to guarantee an anti communist postwar Italy.
Тарихи ревизионизм
Есте сақтауды жоққа шығару Италияда тарихи ревизионизмге алып келді. 1963 жылы жарық көрген "Notte sul'Europa" антологиясына Раб концлагерінен ұсталған адамның суреті енгізілген, ол неміс лагерінен ұсталған адамның суреті деп жаңылысқан, бірақ шындығында ол 1885 жылы Бабна Горицада туған, 1943 жылы Рабта қайтыс болған Янез Михельчич еді. 2003 жылы итальяндық БАҚ Сильвио Берлусконидің Бенито Муссолини тек "адамдарды демалысқа жіберумен айналысқан" деген мәлімдемесін жариялады.
The repression of memory led to historical revisionism in Italy. A photograph of an internee from Rab concentration camp was included in 1963 anthology "Notte sul'Europa" misidentified as a photograph of an internee of a German camp, when in fact the internee was Janez Mihelčič, born 1885 in Babna Gorica, who died at Rab in 1943. In 2003 the Italian media published Silvio Berlusconi's statement that Benito Mussolini merely "used to send people on vacation".