Альфред Зон-Ретель: Марксист философ және экономист өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Марксистік экономист және философ (1899–1990)
суретші
Альфред Сон-Ретль (4 қаңтар 1899 – 6 сәуір 1990) – Францияда туған неміс марксистік экономисі және философы, оның ерекше қызығушылығы эпистемологияға қатысты болды. Оның ең маңызды ғылыми жетістігі – "Интеллектуалды және қол еңбегі: Эпистемологияны сынау" еңбегін жариялау. Ол сондай-ақ неміс индустриясы мен ұлттық социализм арасындағы байланыс туралы жазған.

Өмірбаян

Парижге жақын, Нейли-сюр-Сен қаласында дүниеге келген Сон Ретль суретшілер отбасында өскен. Оның әкесі – суретші Альфред Сон Ретль (1875–1958), анасы – Анна Джули, туған тегі Мишельс. Анасы асыл текті Оппенхайм әулетінен тараған және ірі бизнеспен байланысы бар болған. Отбасы оның суретші болуын қаламай, оны ағасы, болат өнеркәсібінің өкілі Эрнст Понсген тәрбиеледі. 1915 жылғы Рождествода ол Карл Маркстің «Капитал» еңбегін сыйлық ретінде тіледі. Ол кітапты алып, мұқият оқыды. 1917 жылы үйден қуылғаннан кейін, Гейдельберг университетінде бірінші курста оқып жүргенде соғысқа қарсы студенттік наразылыққа қатысты. 1920 жылдан бастап Сон Ретль философ Эрнст Блохпен дос болып, 1921 жылы Уолтер Бенжаминмен танысты. 1923–1924 жылдары Позитанода тұрып, содан кейін Неапольге келді. «Бұзылған философиясы» атты еңбегінде ол технологияға неаполитандықтардың бейжай қатынасына қызығушылық танытты. 1924 және 1927 жылдар аралығында Италияда, «әсіресе Бенжамин мен Блох болған Каприде» болды. Ол Франкфурт мектебінің мүшелерімен байланыста болды, олардың теориялық көзқарастары оны қызықтырды, бірақ тығыз ынтымақтастыққа қол жеткізе алмады. 1928 жылы Сон Ретль австриялық экономист Эмиль Ледерердің жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Диссертациясында ол шекті пайдалылық теориясын, оның ішінде сандық ұғымды жасырғаны үшін сынға алды. Понсгеннің көмегімен ол Mitteleuropäischer Wirtschaftstag (MWT) ұйымында ғылыми қызметкер болып жұмысқа орналасты. MWT – жетекші экспорт индустрияларының лоббилік ұйымы болды. 1931–1936 жылдары ол «арыстанның үңгірінде» жұмыс істеп, билік саясатын жақыннан бақылады және талдады. Сонымен қатар, ол Neu beginnen немесе Der rote Stosstrupp сияқты социалистік қарсылық топтарымен байланыста болды. 1937 жылы Швейцария және Париж арқылы Англияға эмиграциялады. Ол Уинстон Черчилльдің жақын кеңесі үшін экономикалық талдаулар жасады, олар Невилл Чемберленнің бағыныш саясатына қарсы қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сон Ретль ұзақ уақыт бойы теориялық жұмысын жалғастыра алмады. Ол француз тілін оқыту арқылы күнкөріс жасады. Коммунистік партияға қосылды және көңілі тоқпаса да, 1972 жылға дейін мүшелігін сақтап қалды. 1968 жылғы қозғалыс оның еңбектеріне жаңа қызығушылық тудырды. Адорноның қорымында ол редактор Зигфрид Унсельдпен кездесті, ол оны өзінің маңызды еңбегі «Интеллектуалдық және жеңілдік еңбек» атты кітабындағы идеяларын қалыптастыруға ынталандырды. 1978 жылы Сон Ретль Бремен университетінің әлеуметтік философия профессоры болып тағайындалды. 1990 жылы Бременде қайтыс болды.

Born in Neuilly sur Seine near Paris, Sohn Rethel came from a family of painters, his father was painter, Alfred Sohn Rethel (1875–1958) and his mother was Anna Julie, née Michels. His mother was a descendant from the noble Oppenheim family and had influential relations with big business. His paternal grandfather was painter, Karl Rudolf Sohn and his paternal grandmother was painter and singer, Else Sohn Rethel. As his family did not want him also to become a painter, he was brought up by his uncle, the steel industrialist Ernst Poensgen. On Christmas 1915, he expressed a wish for a copy of Karl Marx's Capital as a present. He received one and studied it intensively. Thrown out of home, he participated in the anti war student protest in his first year at Heidelberg University in 1917. From 1920 Sohn Rethel was a friend of the philosopher Ernst Bloch, and he met Walter Benjamin in 1921. He came to live in Positano in 1923–24, and Naples: philosophy of the broken recorded his fascination with the relaxed Neapolitan attitude to technology. Between 1924 and 1927 he remained in Italy, "mainly in Capri, where Benjamin and Bloch were staying", He stayed in contact with different members of the Frankfurt School, to whom his theoretical concerns were close; however, they never established a close working relationship. Sohn Rethel received his doctorate with the Austrian economist Emil Lederer in 1928. In his thesis he criticized the theory of marginal utility as a petitio principii because it implies the notion of number implicitly. Thanks to Poensgen he found a job as research assistant at the Mitteleuropäischer Wirtschaftstag (MWT). The MWT was a lobbying organization of the leading export industries. From 1931 to 1936 he worked 'in the cave of the lion' and watched and analyzed power politics from a very close distance. At the same time he had contacts with socialist resistance groups like Neu beginnen or Der rote Stosstrupp. In 1937 he emigrated via Switzerland and Paris to England. He wrote economic analyses for a circle close to Winston Churchill which were used against Neville Chamberlain's appeasement policy. For a long time after the Second World War Sohn Rethel was not really able to continue his theoretical work. He made a living teaching French. He joined the Communist Party and despite his disillusionment he was a member until 1972. The 1968 movement created a new interest in his work. At the funeral of Adorno he met the editor Siegfried Unseld who encouraged him to crystallize his ideas in his major work Intellectual and manual labor. In 1978 Sohn Rethel was appointed Professor for Social Philosophy at Bremen University. He died in Bremen in 1990.

Жұмыс

Сон Ретлдің өмір бойына ұстанатын жобасы – Маркстің саяси экономиканы сынға алуы арқылы Канттың эпистемологиясын сынау болды. Жеке тұлғалар тауарды оның пайдалылығына қол жеткізу үшін айырбастаса да, айырбас актісі тек пайдалылықтан абстракция жасау арқылы ғана мүмкін болады, бұл әртүрлі сезімтал заттар арасында құндылықтың теңдестігін анықтауға мүмкіндік береді. Осы тауарлардың құны ғана маңызды. Бұл абстракция «нақты абстракция» деп аталады, себебі ол меншік иелерінің санасымен жүзеге аспайды, бірақ айырбас актісінің өзінде қажетті шарт ретінде болады. Сон Ретль осы абстракцияны формальды және абстрактілі ойлаудың нақты негізі деп есептеді. Канттың кеңістік, уақыт, сапа, зат, жағдай, қозғалыс сияқты барлық категориялары айырбас актісінде кездеседі. Маркстің оқырмандары мұндай генеалогияға толыққанды таңқалмайды, өйткені Маркс өзі еркіндік пен теңдік идеяларының, кем дегенде, қазіргі түсінігіміздегідей, тауарлардың айырбасынан туындайтынын айтқан. Сон Ретлдің «нақты абстракция» табиғаты туралы еңбегін «Арена» (австралиялық баспа кооперативі) жазушылары одан әрі дамытып, кеңейтті, әсіресе постмарксистік әлеуметтік және тарихи талдау «нақты абстракция» принципіне негізделуі мүмкін деген пікірді. Сон Ретлдің тауар идеясын қолданудың мысалы Славой Жижектың «Идеологияның жоғары объектісі» еңбегінде кездеседі. Сон Ретлдің маңызды үлес қосқан екінші саласы – неміс фашизмінің өрлеуіне ықпал еткен экономикалық саясатты зерттеу болды, оның көп бөлігі МВТ-де болған кезінде алған бірінші қол деректерге негізделген. Ол капиталистердің әртүрлі топтары арасындағы айырмашылықты, Брюнингке жақын табысты өнеркәсіптер мен Харцбург фронтына жақын табыссыз өнеркәсіптерді (Хюгенберг, Гитлер) – көмір, құрылыс және болат өндірісін, Круппті қоспағанда – ерекше атап көрсетті. Сон Ретлдің сөзіне сәйкес, 1932 жылы IG Farben акционерлерінің отырысында өнеркәсіп пен ірі аграрлық компаниялар арасындағы келісімге қол қойылғандығы диктатураның орнауына жол ашты.

Sohn Rethel's lifelong project was the critique of Kantian epistemology through Marx's critique of political economy. Even though individuals exchange commodities in order to gain access to their use value, the act of exchange is possible only through the abstraction from the use value that permits to draw an equivalence of value between disparate sensible objects. Only the value of these goods is important. This abstraction is called 'real abstraction' because it is not operated by the consciousness of the property owners, but is nevertheless necessarily presupposed by the real act of exchange. Sohn Rethel believed this abstraction to be the real basis of formal and abstract thinking. All of Kant's categories such as space, time, quality, substance, accident, movement and so forth are present in the act of exchange. Readers of Marx will not be entirely surprised by such a genealogy, since Marx himself suggested that the ideas of freedom and equality, at least as we know them so far, are rooted in the exchange of commodities. Sohn Rethel's work on the nature of 'real abstraction' has been amplified and extended by the writers of Arena (Australian publishing co operative), especially the notion that a post Marxist social and historical analysis can be founded on the 'real abstraction' principle. An example of using Sohn Rethel's idea of commodity occurs in Slavoj Zizek's work The Sublime Object of Ideology. The second domain where Sohn Rethel made important contributions was the study of the economic policies that favoured the rise of German fascism, much of which is based on first hand knowledge gained from his time at the MWT. He insisted on the difference between different factions of capitalists, the more prospering industries close to Brüning and the less successful industries close to the Harzburger Front (Hugenberg, Hitler) namely coal, construction and steel with the exception of Krupp. The endorsement of the compromise between industry and big agrarians at the shareholders' meeting of the IG Farben in 1932 paved the way for the dictatorship, according to Sohn Rethel.