Кіріспе

Жоқ. Джозеф Хеллердің 1961 жылғы "22 нөмірлі тұсаукесер" романындағы кейіпкерлер тізімі.

Йоссариан

Капитан Джон Йоссариан – Джозеф Хеллердің «22-ші қағида» романы мен оның жалғасы «Жабылу уақыты» романындағы ойдан шығарылған кейіпкер және екі кітаптың да басты кейіпкері. «22-ші қағида» романында Йоссариан 28 жастағы капитан (кейін майор) және Солтүстік Америкалық B-25 Mitchell бомбалаушы ұшағының бомбалаушысы, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италия материгінің жанындағы Пианоза аралда орналасқан Әуе күштерінің 256-шы бомбалау эскадрильясында қызмет етеді. Йоссарианның ерліктері автордың өзінің тәжірибесіне негізделген; Хеллер де Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италия жағалауындағы аралда орналасқан АҚШ Әуе күштерінің бомбалаушысы болған. Йоссариан ұзын бойлы, кең денелі, ассириялық текті адам ретінде сипатталады, ол жиі қысылшылық тудырады немесе оны тікелей шайқастан сақтап қалу немесе билікті иелену үшін қастандық жасайды немесе оқиғаларды ұйымдастырады. Мұндай қастандықтардың мысалдары: асхананы жуу сабынымен улау, жалаңаш күйінде марапат алу және миссияны жою үшін картаны өзгерту.

Қамқоршы Тэпман

Тэппман (кейбір басылымдарда Р. О. Шипман деп те аталады) Висконсин штатының Кеноша қаласынан шыққан қарапайым анабаптист пастор. Өте ұялды және билікке қорқынышпен қарайтындықтан, роман бойында капеллан оның бейшара, манипуляцияға бейім, атеист көмекшісі, капрал Уиткомбтың зорлық-зомбылығына ұшырайды. Басқалардың қатыгездігіне оңай мойынсұнатын, капеллан мейірімді, жұмсақ және сезімтал адам, ол үйдегі әйелі мен балалары туралы үнемі алаңдайды. Ол 32 жастағы, күйдіргін шашы, қоңыр көзі және тар, ақ бетті адам ретінде сипатталады. Оның әпкесі - теңіз жаяу әскерінің аға сержанты.

Полковник Кэткарт

Полковник Чак Кэткарт – Пьяносадағы АҚШ Әскери-әуе күштері базасының топ командирі және генерал болуға құштар. Осы мақсатта ол жоғары лауазымдағы басшыларын қуанту үшін барлық шараны көреді, әсіресе, қызмет мерзіміндегі миссиялар санын қалыпты деңгейден асыра көбейту арқылы. Айырықша жағдай, генералдар соғысқа салқын қарайды және бұл олардың назарын өзіне аудармайды, бірақ Йоссариан мен Аштық Джо үшін бұл жағдай қиындық тудырады. Ол 36 жастағы, қысқа да сұрғылт, иірім шашы бар, бойы ұзын, бірақ денелі, өте ақ терілі және өзіне сенімсіздік мәселелерімен күресіп жүрген адам. Ол шамалы мақтанқор деп сипатталса да, үнемі өзін басқалармен салыстырып, көбінесе өзінің қорытындыларына қанағаттанбайды. Кэткарт сондай-ақ, өте еркектік бейне жасауға және оны сақтауға тырысады, бұл оның өзіне сенімсіздігінен туындаған болуы мүмкін.

Док Данека

Д-р Дан Данека - эскадрильяның ұшу хирургы және Йоссарианның досы. Доктор Данеканың басты қызығушылығы – жеке өзінің әл-ауқаты, ақша табу немесе өмірін сақтау. Дәрігерлік парызын ол көбінесе ұмытады, тек ең қиын жағдайларда ғана еске алады. Доктор Данека әскерге наразы, оны әскерге шақырғаны үшін де, шақыру қағаздарында жалған мәлімдеме жасағанын анықтағаны үшін де. Ол Тынық мұхитындағы жағдайға ауыстырылып кетеді деп үнемі қорқады. Ұшудан қорқып, ол жиі өзін ұшқан рейстерге тіркелген деп жалған көрсетіп отырады; содан кейін МакУатт басқарған ұшақ апатқа ұшырағанда, Данека сол ұшақта болған деп есептеліп, оның қаза болғаны туралы хабар тарады.

Мило Миндрбайдер

Бірінші лейтенант Мило Миндербиндер – Пьянозадағы АҚШ Әуе күштері базасының асхана офицері. Ол – өте кәсіпкерлік қабілеті бар қара нарық саудагері, ол асхана ісін кеңейту және синдикаттың пайдасы үшін тауар сатуға құмарлана бастайды (онда ол және басқалардың барлығының "үлесі" бар). Мило – қазіргі заманғы бизнесменнің пародиасы және капитализмнің көрінетін бейнесі, себебі ол пайда табу болмаса, ешқандай елге, адамға немесе принципке адал емес. Мило тіпті немістермен миссияларға келісім-шарт жасауға кіріседі, Орвието шайқасында екі жақта да соғысып, өз эскадрильясын бомбалайды. Ол өзін-өзі ақтаудың ең жоғары деңгейіне жетеді, тіпті социопатияға дейін барады.

Лейтенант Натели

Наталидің отбасы бастапқыда оны АҚШ Әуе күштеріне қабылдауға ынталанды, соғыс оның оқуын бітірген кезде аяқталады деп сенгендіктен, және ол "джентльмендермен" араласады деп ойлаған. Осылайша, Натали соғысқа қатыспастан, әскерге шақырылғандығымен мақтана алатын болды. Бірақ, ол Йоссариан мен Данбармен дос болып, шетелге жіберілді. Ол МакУаттпен бірге Хавермайердің шатырының қасындағы шатырда тұрады. Кітаптағы ең маңызды рөлі – "Наталидің әйелі" деп аталатын әйелмен араласуы. Ол Натали оны генералдармен өткізгісі келмейтін түнді құтқарып, ұйықтауға мүмкіндік бергенше оған қызығушылық танытпайды. Ол көбінесе американдық оптимизмге толы, бұл оның әйеліне үйлену және оның кішкентай қарындасын АҚШ-тағы беделді колледжге жіберу ниетінен көрінеді. Ол Доббс ұшағымен соқтығысып қаза табады. "Наталидің әйелі" Йоссарианды кінәлі деп санайды және кітаптың қалған бөлігін оны өлтіруге тырысады.

Орр

Эскадрильядағы ұшақ құлатып, теңізге түсіп қала беретін бомбалаушы ұшқышы. "Жылы жүректі, қарапайым мінезді гном" деп сипатталатын Орр – шатырын жақын досы Йоссарианмен бөлісетін топтағы ең ақылсызы болып есептеледі. Орр айналасындағыларды түсініксіз әрекеттерімен қатты қызықтырады, бірақ бұл кейіннен ойластырылғандық екені белгілі болады. Романның ортасында ол Жерорта теңізіндегі кезекті апаттан кейін "із-түзсіз жоғалды" деп жарияланады, алайда соғыстан қашу үшін бейтарап Швецияға қайықпен өткені анықталады. Осы кезде Йоссариан Оррдың үнемі құлауының қашу жоспарына дайындық екенін түсінеді, бұл оны әскерден қашуға жетелейді.

Сноуден

Сноуден – Йоссарианның экипажындағы радист-пулеметші. Ұшаққа зениттік оқ тигенде Сноуден жараланады, Йоссариан оның көзге көрінетін аяқ жарасын байлайды, бірақ киімнің астында жасырылған, өлімге алып келетін жарақатын байқамай қалады. Бұл оқиға романда көбінесе "Авиньондағы өлім" деп аталады. Йоссариан Сноуденнің өліміне үлкен қыналыспен кетеді және осы оқиға оны әлсіздетеді.

Капитан Артварк

Капитан Аардварк (Аарфи деп атайды) Йоссарианның B-25 бомбалаушы ұшағының навигаторы (бірақ Йоссариан жетекші ұшақта ұшқанда ғана – сондықтан Аарфи романдағы ауада сирек көрінеді). Ол қарсыластың оқ-дәрілеріне мән бермейді, миссияларда жиі жолын жоғалтады және үнемі түтік шегеді. Йоссариан Аарфидің соғыстан қорқуға ақыл жетпейтінін айтады. Ол соғыстан кейін Нателидің бай әкесі үшін жұмыс істеу ниетімен онымен дос болады. Аарфи өзін адал адам деп санайды және жақсы танысқан әйелдерді басқа офицерлердің жыныстық қысымынан қорғайды, бірақ нәзік Михаэла қызметші қызды зорлап, өлтіреді. Йоссариан неге жай ғана тоғысқан қызды жалдамағанын сұрағанда, ол әдеттегі ескертуін қайталайды: "Ескі Аарфи ешқашан төлемеген". Ол осы қылмыстары үшін жазаланатынынан қорқығанша өкінуді білмейді.

Лейтенант (кейіннен полковник, кейін генерал) Шейсскопф

Шейсскопф – Йоссариан мен Клевингердің оқу бөлімінің командирі және Клевингерге ерекше жамандықпен қарайды. Клевингер шерулерге Шейсскопфтай құлшынып басса да, оның идеялары эскадрильяға бірнеше шеруде жеңіс әкеледі, бірақ Шейсскопф оны "әлгі қиындық тудыратын" деп санайды және оны "сәл төмендету қажет" деп ойлайды. Ол әйелінің мазохистік құштарлығымен үнемі қақтығысады, себебі оның парадтарға деген шексіз сүйіспеншілігі оған әйеліне көңіл бөлмейтіндей болады. Шейсскопф – амбициялы және юморды түсінбейтін адам, ол соғысқа ғашық және қарсы жақ жеңіліске ұшырағанда ғана өмірден ләззат алады.

Басқа таңбалар

Appleby – Айовадан келген ақшашты жас ұшқыш. Ол "құмар ойындарда да, пинг-понг ойнағандай жақсы болатын, ал пинг-понг ойнағанда да барлық нәрседе жақсы болатын" деп сипатталады. Appleby кейіпкері бюрократиялық жүйеде белгілі бір дәрежеде өркендеген және олар қалағанша ойнамайтын басқалардан қорқыныш сезінетін адамдарды бейнелейді. Ол ережелерді сұрақсыз орындайды және барлық күтілетін нәрсені орындайды, қандай іс болса да, ең аз күш-жігермен табысқа жетеді. Ол Құдайға, аналыққа және американдық өмір салтына сенеді. Лейтенант Балкингтон – эскадрильяның автокөліктеріне жауапты офицер. Ол әрбір жүк көлігі әуежайға түскен сайын, оған адалдық ант беруге мәжбүр болды. Капитан Блэк – эскадрильяның барлау офицері. Ұшу тапсырмаларын орындамаудың тәуекелі аз болғандықтан, капитан Блэк майор Дулут Перуджада қаза тапқан кезде эскадрилья командирі лауазымын алмастыруды қалады. Бұл үшін ол майор-майордың тағайындалуына кедергі келтірді. Капитан Блэк Пьяноза әуе базасындағы отандастарын қауіпті тапсырмаларға тап болғанда үнемі "бауырыңды же" деп мазақтайды. Ол лагерьдің барлаушысы болғандықтан, жауынгерлік қызметте емес, сондықтан да өз өмірлерін қауіпке тіккендерге деген қуанышты көзқарасын сақтай алады. Блэк – параноикалық антикоммунист және барлық ерлерге адалдық ант беруге қысым жасайды, бірақ жеке реніштен майор Майордың ант беруіне кедергі жасайды. Ол Римге барған сайын Нателидің жезөкшесін іздеп, олардың кездесулері туралы Нателиге мақтанады. Полковник Каргилл – соғыстан бұрын Каргилл сәтті, бірақ мүлдем таланты жоқ, маркетингтік атқарушы болды, ол өз жұмысында мүлдем нашар болғандығымен танымал болды. Әуе күшінде полковник Каргилл өзінің қабілетсіздігін генерал Пекемнің мәселелерді шешуші ретінде көрсетті. Клевингер – жоғары принципті, жоғары білімді адам, ол әңгімеде Йоссарианның қарсыласы ретінде әрекет етеді. Ол Гарвардты бітірген, оны Йоссариан "көп ақыл-парасаты бар, бірақ миы жоқ" деп сипаттайды. Клевингер өз пікірлерінде өте бекем, одан әрі былай сипатталады: шамадан тыс философиялық, саяси гуманитарлық, әлеуметтік тактикалық емес, барлық фактілерді білетін, бірақ құмарлықсыз адам. Оның әлемге деген оптимистік көзқарасы Йоссарианның оны "ақымақ" деп санауына себеп болады, ал ол және Йоссариан әрқайсысы екіншісін есірткі деп санайды. Йоссариан сонымен қатар Клевингердің фанатизмге қарсы күресіп, оның бетінен бас тартуы, Клевингердің өте мойынсұнғыш кейіпкер екенін дәлелдейтінін айтады. Кадет курсы кезінде ол сотқа тартылып, лейтенант Шейскопфтың жалған айыптары бойынша кінәлі деп танылады. Ұшағы бұлттың ішінде жоғалып кетеді, оны ешкім қайтадан көрмейді. Лейтенант Кумбс – бұрынғы барлау офицерінің көмекшісі. Ол Крэфт ұшағының апатынан қайтыс болады. Медбике Крамер – Медбике Дакеттің ең жақын досы. Ол әдемі, әдемі, жас қыз, ол ер адамдармен қарым-қатынас жасаудан бас тартады, сондықтан Йоссариан оны ұнатпайды. Медсестра Дакетт Йоссарианмен қарым-қатынас бастағаннан кейін, пуритандық медсестра Крамер онымен сөйлесуді тоқтатады. Майор Денби – ұрыс тобының операциялық офицері. Интеллектуалды колледж профессоры өмірге пассивті және біршама меланхоликалық, бірақ тыныш көзқараспен қарайды, ол өзін қарулы қызмет үшін нашар матч ретінде көреді, себебі оның агрессиясы жоқ. Ол ұшқыштарға алдағы тапсырмалар туралы ақпарат береді және көбінесе әскерилер арасындағы даулар кезінде делдал болып, офицерлердің көпшілігінің сенімді адамы ретінде әрекет етеді. Данека ханым – док Данеканың әйелі. Дәрігер өзін алдап, өлімге кесілген рейстің тізімінде тіркегеннен кейін, ол қаза тапқаннан кейін, өлген деп жариялаған кезде, ол кенеттен бай және жесір болып, басқа жаққа кетеді, әрі басқа адресті қалдырмайды. Майор де Коверли – Киелі кітапта айтылған қорқынышты бейнесі бар, адамдар оның бірде-бір сөзіне мән берместен оның қалауын орындайды. Ешкім оның аты-жөнін сұрауға батылы бармайды, ал майордың бомбалаушы топтағы міндеттерінің нақты сипаты белгісіз. Ол майор-майордың атқарушы офицері, бірақ Пианозадағы эскадрилья базасында оның ресми міндеттері тек атқыштарды тарту, демалыспен жүрген сарбаздарға пәтер жалдау және базада көмектесу үшін итальяндық жұмысшыларды ұрлау. Ол сонымен қатар "Көпшілікке тамақ беруді" талап етіп, "Көпшілікке тамақ беруді" талап ету арқылы капитан Блэктің "Көпшілікке адалдық анты" крест жорығын тез тоқтатты. Оның ірі қалалардың құлауы кезінде жиі пайда болуы оны екі тараптың барлау агенттіктерінің қызығушылығына түсіреді, ешқайсысы оны анықтап жата алмайды. Генерал Дридл – Пианозадағы АҚШ Әуе күштері базасының командирі, Дридл тікелей және жаман мінезді адам. Ол әскери адамдардың архетипі, ол өзінің бағыныштыларының не істейтініне қарамастан, оларға бұйрық берілгенде күресіп, өлгенін қалайды. Бұған қарамастан, ол соғысқа жалпы апатиялы (генерал болғаннан кейін және оның "қойған мақсаты болмағандықтан") және қазір көбінесе күйеуі, полковник Мудусты мазалап уақытын өткізеді. Ол Мудусты жек көреді, себебі тойларды жек көреді және тағы біреуге қатысуды қаламайды. Оның басты қарсыласы Римдегі Арнайы қызметтердің басшысы генерал Пекем, екеуі де өз білмейінше, экс-П.Ф.К. Винтергрин кеңсе кезекшісі арқылы дауларын шешеді. Доббс – бастапқыда дені сау жас адам, көптеген ұрыс тапсырмаларының әсері Доббстің жүйкесін құлатты, ал кітаптың баяндамасы басталғанда ол эмоционалдық тұрақсыз және физикалық тұрғыдан шаршаған. Ол корпустағы ең нашар ұшқыштардың бірі деп сипатталады және оның ортадағы паникасы оны Хуплден ұшақтың бақылауын тартып алып, Сноуденнің өліміне әкеледі. Ол полковник Кэткартты өлтіруді жоспарлайды, бірақ Йоссариан оған бұл жақсы идея екенін айтса ғана оны іске асырады, бірақ Йоссариан ешқашан оны істемейді. Ол Кид Сэмпсонмен бір шатырда тұрады. Ол кездейсоқ түрде Нателидің ұшағымен соқтығысып, екі экипаждың өліміне себеп болады. Медбике Дакетт бастапқыда Йоссарианды ұнатпайды, кейін ол онымен қарым-қатынас жасайды, бұл Медбике Крамермен оның достығына қауіп тудырады. Ол Медбике Дакетт Йоссарианмен қарым-қатынасын тоқтатқаннан кейін, дәрігерге үйленуге шешім қабылдағанда және Йоссарианмен ашық түрде жүргеніне кедергі келтірмейтінін түсінгенде, Медбике Крамер онымен сөйлесуді тоқтатады. Майор Данби – ұрыс тобының операциялық офицері. Өмірге пассивті және біршама меланхоликалық, бірақ тыныш көзқараспен қарайтын интеллектуалды колледж профессоры, ол өзінің агрессиясының жоқтығына байланысты қарулы күштерге нашар сай екенін сезінеді. Ол ұшқыштарға алдағы тапсырмалар туралы ақпарат береді және көбінесе әскерилер арасындағы даулар кезінде делдал болып, офицерлердің көпшілігінің сенімді адамы ретінде әрекет етеді. Данека ханым – док Данеканың әйелі. Дәрігер өзін алдап, өлімге кесілген рейстің тізімінде тіркегеннен кейін, ол қаза тапқаннан кейін, өлген деп жариялаған кезде, ол кенеттен бай және жесір болып, басқа жаққа кетеді, әрі басқа адресті қалдырмайды. Майор де Коверли – Киелі кітапта айтылған қорқынышты бейнесі бар, адамдар оның бірде-бір сөзіне мән берместен оның қалауын орындайды. Ешкім оның аты-жөнін сұрауға батылы бармайды, ал майордың бомбалаушы топтағы міндеттерінің нақты сипаты белгісіз. Ол майор-майордың атқарушы офицері, бірақ Пианозадағы эскадрилья базасында оның ресми міндеттері тек атқыштарды тарту, демалыспен жүрген сарбаздарға пәтер жалдау және базада көмектесу үшін итальяндық жұмысшыларды ұрлау. Ол сонымен қатар капитан Блэктің "Көпшілікке адалдық анты" крест жорығын тез тоқтатты, "маған же" деп талап ету арқылы, содан кейін "барлығына же" деп талап ету арқылы. Оның ірі қалалардың құлауы кезінде жиі пайда болуы оны екі тараптың барлау агенттіктерінің қызығушылығына түсіреді, ешқайсысы оны анықтап жата алмайды. Генерал Дридл – Пианозадағы АҚШ Әуе күштері базасының командирі, Дридл тікелей және жаман мінезді адам. Ол әскери адамдардың архетипі, ол өзінің бағыныштыларының не істейтініне қарамастан, оларға бұйрық берілгенде күресіп, өлгенін қалайды. Бұған қарамастан, ол соғысқа жалпы апатиялы (генерал болғаннан кейін және оның "қойған мақсаты болмағандықтан") және қазір көбінесе күйеуі, полковник Мудусты мазалап уақытын өткізеді. Ол Мудусты жек көреді, себебі тойларды жек көреді және тағы біреуге қатысуды қаламайды. Оның басты қарсыласы Римдегі Арнайы қызметтердің басшысы генерал Пекем, екеуі де өз білмейінше, экс-П.Ф.К. Винтергрин кеңсе кезекшісі арқылы дауларын шешеді. Доббс – бастапқыда дені сау жас адам, көптеген ұрыс тапсырмаларының әсері Доббстің жүйкесін құлатты, ал кітаптың баяндамасы басталғанда ол эмоционалдық тұрақсыз және физикалық тұрғыдан шаршаған. Ол корпустағы ең нашар ұшқыштардың бірі деп сипатталады және оның ортадағы паникасы оны Хуплден ұшақтың бақылауын тартып алып, Сноуденнің өліміне әкеледі. Ол полковник Кэткартты өлтіруді жоспарлайды, бірақ Йоссариан оған бұл жақсы идея екенін айтса ғана оны іске асырады, бірақ Йоссариан ешқашан оны істемейді. Ол Кид Сэмпсонмен бір шатырда тұрады. Ол кездейсоқ түрде Нателидің ұшағымен соқтығысып, екі экипаждың өліміне себеп болады. Медбике Дакетт бастапқыда Йоссарианды ұнатпайды, кейін ол онымен қарым-қатынас жасайды, бұл Медбике Крамермен оның достығына қауіп тудырады. Ол Медбике Дакетт Йоссарианмен қарым-қатынасын тоқтатқаннан кейін, дәрігерге үйленуге шешім қабылдағанда және Йоссарианмен ашық түрде жүргеніне кедергі келтірмейтінін түсінгенде, Медбике Крамер онымен сөйлесуді тоқтатады. Лейтенант Данбар – Йоссарианмен бірдей базадағы ұшқыш және бомбалаушы, Пианоза аралында. Олардың екеуінің де мінездері ұқсас болғандықтан, олар тез дос болады. Йоссариан сияқты, Данбардың басты мақсаты өмірін мүмкіндігінше ұзарту, көбінесе жалықтыру арқылы. Ол жиі Йоссарианды ауруханаға қабылдап, оның досы сияқты жарақаттарды жасап, жауынгерлік қимылдардан қашып қалады. Кейін ол армиядан "жоғалып" кетеді, өйткені ол бүлікшіл және тұрақсыз болады. Майор Дулут – бұрынғы эскадрилья командирі. Ол Перуджада қаза тапты. Дори Дуз – Шейскопфтың әйелінің жақын досы. Барлық ер адамдармен бір рет қарым-қатынас жасайтын, бірақ ешқашан өте жақсы емес адамдармен жатпайтын көңілді "әйел". Осылайша, ол Йоссарианмен бір рет жатады және ол оны қаламайтынын білгендіктен, кішкентай бөлігінде оны іздейді. Екінші лейтенант Энтони Ф. Фортиори – Йоссарианның аяғына тас кіргендіктен ауруханада емделіп жатқан науқас. Ол Данбар мен Йоссарианның ықпалымен оңай басқарылады, олар оған шенділігін көрсетіп, оны басқарады. Майор Сандерсон Йоссарианның емес, Фортиоридің әскери жазбасын алғандықтан, ол үйге жіберіледі. Капитан Флюм – эскадрильяның қоғаммен байланыс офицері, ол Чиф Уайт Халфоатпен бірге тұрған трейлерден шығып кеткенге дейін, Халфоат Флюмнің құлағынан құлаққа дейін кесіп тастауға әзілдегеннен кейін. Ол кітаптың көп бөлігін орманның ішінде шөлге айналған адам сияқты өмір сүреді, бұл оны ақырында ақылдан бездіреді. Романның соңында Флюм...

Аталмаған таңбалар

CID тергеушілері CID-нің бірінші адамы өзінің атын "Вашингтон Ирвинг" деп жазған солдаттың шектен тыс цензурасын тексеру үшін жіберіледі, бұл Йоссарианның қалауымен қолданған псевдонимі. Ол ауруханаға келіп, науқас болып көрінеді, кейін өкпе қабынуына шалдыққаннан кейін, ол нағыз науқас болады. Екінші қылмыстық тергеуші "Вашингтон Ирвинг" есімінің қолданылуын тексеру үшін жіберілді, ол қазір майор-майордың қолында. Ол ұшқыш ретінде жасырын жүріп, бірақ өзінің кім екенін айтып, оның бет-әлпетін жария етеді. Екі тергеуші ісін алға жылжытудың орнына бір-бірін қудалайды. Дредлдің қызы Бауырсақ деп айтылады, ол генерал Дредл қайда барса да соңынан еріп жүреді. Ол өте тартымды әйел және Дридл оны күйеуінің ұлы полковник Модусты азаптау үшін ұстап тұрады, оны неке адалдығын бұзу жағдайында ұстап, жазалай алады деп үміттенеді. Лимон түсті іш киім киген қызметші қыз Йоссариан парадоксалды түрде ғашық болатын әйел, өйткені ол Йоссарианның ғашық бола алмайтын жалғыз әйел. Оның сұлулығы - өзіне келген кез келгенмен жыныстық қатынасқа түсуге дайындығы. Нателидің жезөкшесі - Натели қатты сүйетін Римдегі жезөкше. Ол Йоссарианды жек көреді және Нателиге қатты бей-жай қарайды, ол оған ұйықтауға мүмкіндік бермегенше. Оның жас қарындасы бар, оны колледжге жіберуді шешті. Натели қайтыс болғаннан кейін, Нателидің жезөкшесі Йоссарианды өз тағдырына кінәлайды және романның қалған бөлігін оны өлтіруге тырысады. Нателидің жезөкше қызына тән әпкесі Нателидің Римдегі әпкесі. Ағасы Йоссарианға қарсы манияны дамыта бастағаннан кейін, ол және жезөкшелер көшеге шығады. Жаңадан шақырылғандар - Йоссариан жек көретін жас офицерлер тобы. Олар - біздің елдегі достарымыз, олар соғысқа қатысуға қуанышты. Олар Йоссарианның шатырының көп бөлігін басып алып, Маддтың барлық заттарын лақтырып тастайды. Римдегі қарт адам 107 жастағы Nately жиі келетін жезөкше үйінде тұратын ер адам. Ол билік басындағылардың жағына шығып, Нателидің идеализмін мазақтайды. Ол Нателиге өзінің әкесін қатты еске салады, себебі қарт адам оның әкесіне мүлдем ұқсамайды. Ақ киімді сарбаз Аты белгісіз, тұтастай бинтпен оралған сарбаз. Ол екі бөтелкеге қосылған, бір бөтелкеге ірімшік арқылы, екінші бөтелкеге катетер арқылы сұйықтық құйылады. Қалталар бос және толған кезде олардың рөлдері алмастырылады. Дунбар бинт астында ешкім жоқ деп мәлімдейді. Басқа науқастар одан аулақ жүреді, өйткені олар оның өздерінен нашар болғанын ұнатпайды. Тексастағы адам онымен сөйлесетін жалғыз науқас және басқаларды да осыған көндіруге тырысады. Ол ешкімге хабарсыз өледі. Кейіннен, лейтенант Шмулкер есімді күйілген адам ауруханаға ұқсас бинтпен кіреді; басқа пациенттер ақ киімді солдат құпия түрде оралды деп сеніп, жаппай истерияға ұшырайды. Кацкарттың жүргізушісі мен метеоролог Майор Денбидің брифингі кезінде сағаттарды синхрондауға қатысқан екі лейтенант. Дредл майор Денбиді алып шығып, атып өлтіруді бұйырғаннан кейін, Кэткарт лейтенанттарға бұрылып, солай етуге бұйрық береді. Полковник Мудус Дридлді түзеткеннен кейін, лейтенанттарға майор Денбиді шатырдан алып кетуді бұйырады. Техас Ардагерлер достық қарым-қатынас жасап, ерлерді медициналық бөлімде тұруға және соғыстан жасырынуға мәжбүрлейтін патриоттық солдат. Дунбар мен Йоссариан кіргенде ол палатада, өздерінің эскадрильяларындағы міндеттерінен қашуға тырысады, бірақ олар ақырында оның жағымды мінез-құлқынан қуылды.