Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франциядағы тіл тазалығы заңы
Linguistic purist law in France
Тубон заңы (толық атауы: 1994 жылғы 4 тамыздағы француз тілінің қолданылуына қатысты 94-665 заң) – француз тілінің ресми мемлекеттік жарияланымдарда, барлық жарнамаларда, барлық жұмыс орындарында, коммерциялық шарттарда, кейбір басқа коммерциялық байланыс жағдайларында, мемлекеттік қаржыландырылатын барлық мектептерде және басқа да жағдайларда қолданылуын міндеттейтін француз заңы. Заң жеке, коммерциялық емес хабарламаларға, мысалы, жеке ұйымдардың коммерциялық емес веб-жариялымдарына қатысты емес. Ол коммерциялық емес кітаптарға, фильмдерге, қоғамдық сөздерге және коммерциялық қызмет болып табылмайтын басқа да хабарлама түрлеріне қатысты емес. Дегенмен, заң барлық эфирлік аудиовизуалды бағдарламаларда француз тілін қолдануды міндеттейді, оның ішінде музыкалық туындылар мен "түпнұсқа нұсқасы" фильмдерінен басқа. Эфирдегі музыкалық туындыларға қатысты, телебағдарламалардың белгілі бір пайызы және радиодағы әндердің 35% француз тілінде болуы тиіс ететін, байланысты заңда белгіленген квота ережелері қолданылады.
The Toubon Law (full name: law 94 665 of 4 August 1994 relating to usage of the French language) is a French law mandating the use of the French language in official government publications, in all advertisements, in all workplaces, in commercial contracts, in some other commercial communication contexts, in all government financed schools, and some other contexts. The law does not concern private, non commercial communications, such as non commercial web publications by private bodies. It does not concern books, films, public speeches, and other forms of communications not constituting commercial activity. However, the law mandates the use of the French language in all broadcast audiovisual programs, with exceptions for musical works and "original version" films. Broadcast musical works are subject to quota rules under a related law whereby a minimum percentage of television shows and 35% of songs on the radio must be in the French language.
Заңның ережелері
Жұмыс орындарына қатысты заңның кең таралған ережелерінің бірі – «қызметкерге жүктелетін міндеттер немесе жұмысты орындау үшін білуі қажетті мәліметтер бар кез келген құжат француз тілінде жазылуы тиіс» деген талапты қамтиды. Бұл, Франциядан тыс жерде жасалған компьютерлік бағдарламалық қамтамасының Франциядағы компаниялар тарапынан заңды түрде қолданылуы үшін, оның пайдаланушы интерфейсі мен нұсқаулықтары француз тіліне аударылуын міндеттейді. Заңда «осы ереже шетелден келген құжаттарға қолданылмайды» деген ерекшелік көзделгенімен, апелляциялық соттар бұл ерекшелікті тар мағынада түсіндірді. Мысалы, 2006 жылы АҚШ компаниясының француздық еншілес компаниясы қызметкерлеріне жоғары техникалық құжаттар мен бағдарламалық интерфейстерді тек ағылшын тілінде ұсынғаны үшін айыппұл төледі, және бұл шешім апелляциялық сотта қолдау тапты. Заңның тағы бір кең таралған ережесі коммерциялық жарнамалар мен хабарламалардың француз тілінде болуын міндеттейді. Бұл шетел тіліндегі жарнамаларды толығымен тыйым салмайды, аяққы жазбада аудармасын ұсыну жеткілікті. Бұл шара тұтынушыларды қорғау мақсатында негізделген. Сонымен қатар, өнімнің қаптамасы француз тілінде болуы керек, бірақ бірнеше тілде аударма ұсынуға болады. Өнім таңбалауға қатысты ұқсас шектеулер «Тубон» заңына емес, бастапқы заңнамалық актілерге сәйкес жүзеге асырылады: өнім таңбалары түсінікті болуы керек және француз тілінде жазылуы тиіс, бірақ қосымша тілдер де қолданылуы мүмкін. Өнім таңбалауға қатысты кейбір тілдік шектеулер Еуропалық құқыққа, әсіресе Еуропалық Одақ ішіндегі тауарлардың еркін қозғалысына қатысты директиваларға қайшы келетіні анықталды. Осыған байланысты Франция үкіметі түсіндірмелер жариялады және ережелерді өзгертті. Заңның тағы бір ережесінде мемлекеттік заңды тұлғаларға (мемлекеттік органдар және т.б.) қатысты талаптар белгіленеді, олар басылымдарда немесе кемінде басылымдардың тұжырымдамаларында француз тілін қолдануға міндетті. Францияда халықты үкіметтің іс-қимылдары туралы хабардар ету конституциялық талап болып табылады. Францияның ресми тілі француз тілі болғандықтан, француз халқы ресми ақпаратты француз тілінде алуға құқылы. «Тубон» заңына сәйкес, француз тілін оқыту құралы ретінде пайдаланбайтын мектептер мемлекеттік қаржыландырудан бас тартылады. Бұл Бретаньдегі бретон тіліндегі мектептерге қатысты емес. Сондай-ақ, академиялық конференцияларда француз тілін қолдануға қатысты шектеулер де бар. Көптеген мемлекеттік мекемелер, әсіресе «нақты» ғылымдар саласында, бұл шектеулерді елеусіз қалдырады. Бастапқы шектеулер жеке тұлғаларға да қолданылды, бірақ заңға қол қойылғанға дейін бұл конституциялық емес деп танылды, себебі ол сөз бостандығын бұзады, сондықтан заңның соңғы нұсқасы тиісінше өзгертілді.
One broad provision of the law applying to workplaces is that "any document that contains obligations for the employee or provisions whose knowledge is necessary for the performance of one's work must be written in French." Among other things, this means that computer software developed outside France must have its user interface and instruction manuals translated into French to be legally used by companies in France. The law includes an exception that "these provisions do not apply to documents coming from abroad", but this exception has been interpreted narrowly by the appellate courts. For example, in 2006 a French subsidiary of a US company was given a hefty fine for delivering certain highly technical documents and software interfaces to its employees in the English language only, and this was upheld by the appellate court. Another broad provision of the law is that it makes it mandatory for commercial advertisements and public announcements to be given in French. This does not rule out advertisements made in a foreign language: it is sufficient to provide a translation in a footnote. This was justified as a measure for the protection of the consumer. Additionally, product packaging must be in French, though, again, translation in multiple languages can be provided. A similar restriction—though implemented by primary legislation regulations and not as application of the Loi Toubon—applies to product labeling: product labels should be intelligible and in French, though additional languages may be present. Some linguistic restrictions on product labeling were found to be incompatible with European law, particularly the directives concerning the freedom of movement of goods within the European Union. The French government then issued interpretation notes and amended regulations in order to comply. In another provision, the law specifies obligations for public legal persons (government administrations, et al. ), mandating the use of French in publications, or at least in summaries of publications. In France, it is a constitutional requirement that the public should be informed of the action of the government. Since the official language of France is French, it follows that the French public should be able to get official information in French. Under the Toubon law, schools that do not use French as the medium of instruction are ineligible for government funding. This excludes the Breton language schools of Brittany. Other restrictions concern the use of French in academic conferences. These are largely ignored by many public institutions, especially in the "hard" scientific fields. The original restrictions on colloquia also applied to private bodies, but that was found unconstitutional prior to enactment, on grounds that they violated freedom of speech, and the final form of the law was modified accordingly.
АҚШ-та орналасқан ұйымдардың француздық еншілес компанияларына қарсы құқық қорғау
1990 жылдардың ортасында, Тюбон заңы күшіне енгеннен кейін, екі француздық лоббилік тобы – Association pour la Défense de la Langue Française және L'Avenir de la Langue Française – Georgia Tech Lorraine, Georgia Institute of Technology Мец кампусына қарсы шағымдануға кірісті. Шағым жасалған кезде, осы Лотарингиядағы мектептегі барлық сабақтар ағылшын тілінде жүргізілді, ал француз тіліндегі интернет-сайтындағы курстар туралы сипаттамалар тек ағылшын тілінде берілді. Шағымда Тюбон заңына сүйене отырып, мектептің веб-сайты француз тілінде болуы тиіс деген талап қойылды, себебі веб-сайт мектеп курстарының коммерциялық жарнамасы болып табылды. Сот істі ұсақ-түйек құқықтық мәселе бойынша қараусыз қалдырса да, лоббилік топтар бұл мәселені тоқтатуға келісті, бірақ мектеп ағылшын тілінен өзге француз тілінде де веб-сайт ұсынуға мәжбүр болды, алайда сабақтар тек ағылшын тілінде өткізіле берді. 2006 жылы АҚШ-тың General Electric Medical Systems компаниясының француздық еншілес компаниясына Тюбон заңын бұзғаны үшін 500 000 евро айыппұл салынды, сондай-ақ әр күні 20 000 евродан қосымша айып төлеуге міндеттелді.
In the mid 1990s, soon after the Toubon Law came into force, two French lobbying groups—the Association pour la Défense de la Langue Française and the L'Avenir de la Langue Française—filed a complaint against Georgia Tech Lorraine, the Metz campus of the Georgia Institute of Technology. At the time of the complaint, all classes at this Lorraine school were conducted in English, and all course descriptions on its French Internet web site were in English only. The complaint invoked the Toubon Law to demand that the school's web site must be in French because the web site was effectively a commercial advertisement for the school's courses. Although the case was dismissed by the court on a minor legal technicality, and the lobbying groups chose to drop the matter, the school was moved to offer its French website in the French language in addition to English, although classes continued to be in English only. In 2006, the French subsidiary of the US company General Electric Medical Systems was fined €500,000 plus an ongoing fine of €20,000 per day for not complying with the Toubon law.