Кіріспе

Құс түрі

Көк қара шөпқұрт (Volatinia jacarina) – Thraupidae тұқымдасына жататын шағын Неотропикалық құс. Ол Volatinia туысының жалғыз өкілі. Бұл құс Мексиканың оңтүстігінен Орталық Америкаға дейін, Оңтүстік Америкадағы Чилидің, Аргентинаның және Парагвайдың солтүстік бөліктеріне дейін, сондай-ақ Тринидад және Тобагода кең таралған. 2023 жылдың 15 және 17 шілдесінде Аризона штатының Грэм округінде еркек жекесі байқалды. Бұл түр жыныстық ерекшеліктерімен көзге түседі; аталықтың қанатының астында ақ дақтары бар, денесі жылтыр көк түсті. Ал аналығының жоны қоңыр, ал төменгі жағы қара жолақтары бар ақшыл түсті.

Таксономия

Көк қара шөпқұртты 1766 жылы швед натуралисі Карл Линней өзінің Systema Naturae еңбегінің он екінші басылымында Tanagra jacarina деген екі атаумен сипаттады. Линней өзінің сипаттамасын 1648 жылы неміс табиғатшысы Георг Маркгрейвтің Historia Naturalis Brasiliae еңбегінде сипатталған "Жакарни" деген түрге негіздеді. Түрінің таралған жері – Бразилияның шығысы. Көк қара шөпқұрт қазір Volatinia туысына жататын жалғыз түр және 1850 жылы неміс натуралисі Людвиг Рейхенбах оны енгізді. Туыстың атауы латын тіліндегі volatus сөзінен – "ұшу" мағынасында алынған. Танагерлер тұқымдасы Thraupidae-ге жататын көк қара шөпқұрт, Tachyphoninae кіші тұқымдасының құрамында және Conothraupis және Creurgops туыстарын қамтитын кладаның мүшесі болып табылады. Бұрын көк қара шөпқұрт Emberizinae кіші тұқымдасымен, ал кеңейтілген Emberizidae тұқымдасының ішінде Thraupinae туысымен жіктеліп келген. Көбейтіс маусымында еркектер шамамен 13,0 – 72,5 м2 аумақты қорғайды, ал үстем еркектер көбінесе жеңіл түсті болады. Еркек секіру көрсетілімін жасайды, ол көбінесе ұзақ уақытқа созылады, соның нәтижесінде жергілікті халық оны "секіретін жоны" деп атайды. Бұл бір минут ішінде бірнеше рет секіріп, үнемі естілетін ыңғыраңдаған jweeee дыбысымен бірге жүреді. Осындай әсем көрсетілімнің бір кемшілігі – ол жыртқыштардың назарын аудартып, ұяларға шабуыл жасау қаупін арттырады. Жыртқыштар көбеюдің сәтсіздігіне басты себепкер, ал жыртқыштардың дауысы осы түрде иммундық реакцияны тудыруы мүмкін. Ұялар шамамен 7,5 см диаметріндегі тамыршалардан жасалған кішкентай тостақтар болып табылады және 10–50 см биіктіктегі шөптесін өсімдіктерде, ландшафт бойынша жинақы орналасқан, әсіресе күрделі мекендерде кездеседі. Ұя салуға екі жыныс та қатысады. Көк қара шөпқұрттар көбейтіс маусымы болмаған кезде көбінесе топтасып жүреді. Олар тұқымдарды, көбінесе жерден жейді.