Кіріспе

Тибет ламасы Огьен Тринли Дордже (Огьен Тринли Дордже,; 1985 жылдың 26 маусымында туған), сондай-ақ Ургьен Тринли Дордже деп те жазылады. Кармапа – Тибет буддизмінің төрт негізгі мектебінің бірі – Карма Кагью мектебінің басшысы. Огьен Тринли Дордже мен Тхей Дордже осы лауазым мен атаққа талапкерлер болып табылады.

Өмірбаян

Огьен Тринли Ринпоче 1985 жылы Тибет автономиялық аймағы, Чамдо округінің Лхаток қалашығында көшпелі ата-анасының отбасында дүниеге келді. 14-ші Далай-лама 1992 жылғы 30 маусымда 16-шы Кармапаның Огьен Тринли Дордже ретінде қайта туғанын ресми түрде мойындап, растады. 1992 жылғы 27 қыркүйекте Тибеттегі Кармапаның дәстүрлі ордасы – Цурфху монастырында 17-ші Кармапа ретінде таққа отырғызылды, және сол жерде тибет және буддалық білімін алды. Огьен Тринли Дордже Қытай Халық Республикасы Мемлекеттік Кеңесінің ресми мақұлдауын алды, ол оны "тірі Будда" деп жариялады, бұл Қытай Халық Республикасының тулкуды ресми түрде растаған алғашқы жағдайы. Бір жыл өткен соң, Қытай Венада өткен БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі әлемдік конференциясында оны Далай-ламаның ізбасары ретінде Цурфхуда дайындауды жариялады.

Тибеттен қашу

1999 жылы 14 жасында Кармапа қыста қытай басқаруындағы Тибеттен қашып, Непал арқылы Үндістанға келді. 2000 жылдың 5 қаңтарында Маклеод Гандждегі тибеттік эмигранттар тұратын жерге жетті. Огьен Тринли Дорже Қытайда оқуын аяқтауға және толық рухани құқығын іске асыруға қажетті мамандықталған оқытуды ала алмағанын мәлімдеді. 2017 жылға дейін ол Дхарамшаланың жанындағы Сидхбаридегі Гюто монастырында тұрды.

АҚШ пен Еуропа бойынша саяхат

2008 жылдың 15 мамырынан 2 маусымына дейін Кармапа АҚШ-қа алғашқы сапарын жасады, Нью-Йорк, Колорадо штатының Боулдер қаласы және Сиэтл қалаларына сапар шекті, сондай-ақ Нью-Йорк штатының Вудсток қаласындағы Карма Триана Дхармачакра монастырында Гьялуанг Кармапаның Солтүстік Америкадағы тақтына ресми түрде отырғызылды. Ол мейірімділік және қоршаған орта туралы бірнеше үйретімдер берді, жаңа үлгідегі нгондроның оқуын жүргізді және Авалокитшвара мен Падмасамбхаваның ішінде бірнеше құдайлық берді. Ол сонымен қатар қазіргі қоғамның жылдам қарқыны және буддизмді оқу мен тәжірибеде қолдану құралы ретінде Интернеттің артықшылықтары туралы сөз сөйледі. Огьен Тринли Дорже 2011 жылы АҚШ-қа, ал 2016 жылы Францияға, Швейцарияға және 2017 жылы Ұлыбританияға қайта сапар шекті.

АҚШ-та тұрып Кариб теңізіндегі елдің азаматы болу

2018 жылы Огьен Тринли Дорже АҚШ-та тұрып, 2017 жылдың мамыр айынан бері Үндістаннан үздіксіз шығып кеткен болатын. 2018 жылы шетелге саяхаттауды жеңілдету мақсатында, ол инвестиция арқылы азаматтыққа қол жеткізуге мүмкіндік беретін, кеңінен қолданылатын ереже бойынша Кариб теңізі елдерінің Доминика азаматы атанды.

Тибет мәдениеті, бірлігі, тілі және сауаттылығы

Көптеген жылдар бойы Огьен Тринли Дордже Тибет мәдениетін, бірлігін, тілін және сауаттылығын сақтаудың маңыздылығын баса айтты; Тибет тілінің жазба және ауызша түрінің сақталуының маңыздылығын көрсетті, себебі ол Тибеттегі Дхарманың және оның мәдениетінің негізі болып табылады. Тибет тілі – тибеттіктерді олардың мәдениетімен, өнерімен және руханилығымен байланыстыратын өмірлік байланыс. Оның сөзіне сүйенсек, тибет мәдениеті – тибет халқының санасы және өмірлік күші.

Дхарма цифрландыру

Огьен Тринли Дорже буддалық мәтіндерді цифрландырудың маңызды және ұзақ мерзімді жұмысын қолға алды, осылайша болашақ ұрпақтарға, студенттерге, ғалымдарға және әлемдегі монастырларға мүмкіндігінше көптеген кітаптар, түсіндірмелер және басқа да материалдар цифрлық форматта қолжетімді болуын қамтамасыз етуде. "Дәрме қазынасы", "Адарша", "Кетака" және "Дәрме электронды кітаптары" – бұл әрқайсысы әртүрлі форматта, құралдармен немесе аудармалармен айналысатын төрт негізгі веб-сайт. Мысалы, "Адарша" Кангюр, Тенгюр және тибеттік шедеврлерді цифрлық форматта қолжетімді етіп, Огьен Тринли Дорже басшылығымен каталогтады.

108 аударма

108 Translations 2015 жылы Огьен Тринли Дорже тибет тілін қайта жандандыруға көмектесетін қажетті оқу материалдарын жасау мақсатымен құрылды. Тибет тіліне жасалған бұрынғы аудармалардың көпшілігі сияқты, тек білімі жоғары, шағын топ оқырмандардың қызығушылығын қанағаттандыратын бірнеше танымал еңбектерді аударумен шектелмей, 108 Translations қарапайым тибет оқырмандары үшін көптеген сапалы және оңай қолжетімді оқу материалдарын ұсынуды көздейді. Аудармалар тибет тілінде түсінікті болуы және айтуы оңай болуы керек, сондай-ақ таңдалған туындылар оқырмандардың сұранысына сай келуі тиіс.

Буддалық әйелдер қауымын қолдау

Огьен Тринли Дордже буддалық әйелдер қауымының әл-ауқатына қызығушылық танытып, әйелдер тәлімгерлері үшін тең құқықтар мен мүмкіндіктерді қолдады. Ол, әсіресе, тибеттік қарындастардың толық санскья беру рәсімін қайта жаңарту жауапкершілігін өз үстіне алды.

Буддистік вегетариандық

2007 жылдың 3 қаңтарында Огьен Тринли Дордже барлық монастырьлары мен орталықтарында қатаң вегетариандық диетаны міндеттеді және барлық студенттеріне вегетариандыққа көшуді қатты ұсынды. Оның айтуынша, әдетте, Махаянада ет жемеу өте маңызды, тіпті Ваджраянада да студенттер мен тәлімгерлер үшін ет жемеуі дұрыс.

Буддистік экологиялық көзқарас

Буддалық "тірі босату" дәстүріне қатысты пікір білдірерде, сойылатын жануарларды сатып алып, батасын беріп, табиғи ортаға босату туралы, Кармапа Огьен Тринли Дордже осы ұғымның мағынасы кең екенін және тәжірибешілердің осы дәстүрді кеңейту үшін өздерінің зиялылық қабілеттерін пайдалануы керектігін айтты. 2007 жылы Кагю Монлам Ченмо кезінде ол бір ағаш отырғызу көптеген жандарды тірі босатудан гөрі пайдалы екенін айтты және монастырларға бірден екі мыңға дейін ағаш отырғызуды ұсынды. Сонымен қатар, ол монахтарды демеушілер технологияны жаңартуды ұсынғанда сақтық танытуға шақырды. 2009 жылғы 22 сәуірдегі Жер күніне орай ол қоршаған ортаны қорғау жөнінде 108 нұсқау берді. Соңғы жылдары Шығыс Гималайдағы қоршаған ортаны қорғау жөнінде жұмыс істейтін тибет буддалық монастырлар мен орталықтарының желісі – Хориуг, Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының "Қасиетті Жер: Табиғатты сақтау үшін сенімдер" бағдарламасының аясында Огьен Тринли Дордже тарапынан құрылды. 2015 жылғы сәуірде "Йель қоршаған ортасы 360" журналына берген сұхбатында ол: "Біз қазіргі кезде кездесіп отырған экологиялық төтенше жағдай ғана ғылыми мәселе емес, сонымен қатар саяси және моральдық мәселе де. Сондықтан осы мәселеге қатысты барлығымыз шешімдер табу және іске асыру үшін өз жауапкершілігімізді мойындауымыз керек. Оның ғылыми жағы, әрине, ақпарат беру – модельдер мен болжамдар жасау және осы мәселені түзетуге болатын әдістерді енгізу. Бірақ біздің жауапкершілігіміз – ғалымдардың бізге үйреткенін жүрекке түйіп, өмір салтымызды тұрақты ететіндей өзгерту."

Атау талабы

Мифам Чоки Лодро, 14-ші Шамарпа (Карма Кагью дәстүріндегі екінші ең ұзақ мойындалған тулку ұрпағы, және бұрынғы туғандарында Кармапалар арасында Кагью ұрпағын сақтап, жеткізгені айтылады) Огьен Тринли Дорджеді Кармапа ретінде мойындамады. Шамарпа оның орнына Тринли Тхей Дорджеді мойындады. Шамарпа тарапынан Шаммарпалардың қайта туу тізбегі Далай-лама үкіметімен тыйым салынғанға дейін, Шаммарпалар Кармапаларды тануға жауапты болды, ал Далай-ламалар тану процесінде ешқандай рөл атқармады. 2018 жылдың 10 және 11 қазанында Францияның ауылдық аймағында Огьен Тринли Дорже мен Тринли Тхей Дорже алғаш рет жеке кездесіп, бірлескен мәлімдеме жариялады. 2019 жылдың 27 қазанында Огьен Тринли Дорже мен Тринли Тхей Дорже Кунзиг Шамар Ринпоченің қайта тууы үшін ұзақ өмір тілегін жазды. 2020 жылдың ақпан айында екі талапкер де келесі Шамар Ринпоче туғандығын бірлесіп тануға келісті.

2011 жылғы полиция рейдi

2011 жылдың қаңтар айында Химачал-Прадеш полициясы Огьен Тринли Дордже қолдаған траст кеңселеріне жүргізілген тінтулерде Қытайды қоса алғанда 25 елдің валютасында 60 миллионнан астам сомада ақша тәркіледі. Олар сондай-ақ бірнеше саяхатшы чектерін және жер мәмілелеріне қатысты құжаттарды тәркіледі, соның салдарынан хавала схемасы күдікті деп саналды. Алғашқыда полиция ақша Үндістандағы қытай ықпалын тарату үшін қолданылып жатыр деген күдікке ілікті, ал Кармапа қытай үкіметінің Үндістандағы буддалық монастырларды бақылауына көмектесетін қытай тыңшысы болуы мүмкін деген болжам жасалды. Бұл айыптауды Далай-лама, парламент мүшелерінің барлығы, Тибет үкіметінің эмиграциядағы басшылары және Тибетті босату қозғалысының белгілі өкілдері қоса алғанда, Тибет қоғамының барлық топтары бірауыздан жоққа шығарды. Химачал-Прадеш полициясы Кармапа тәркіленген ақшаның көзін түсіндіргенімен, шетелдік валюталық реттеу заңын бұзғаны үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Кармапа барлық айыптауларды жоққа шығарып, тәркіленген ақшаның өзінің ізбасарларының қайырымдылықтары арқылы келгенін айтты. New York Times газеті бұл мәселе бойынша жариялаған мақаласында аты-жөні аталмаған қарсыласының «үндістандық барлау қызметінің шенеуніктерімен тығыз байланыста» екенін жазды. 2011 жылдың 11 ақпанында Үндістанның орталық үкіметі Кармапаны барлық айыптан ақтап, аталған ақшаның ізбасарларынан түскенін растады. 2011 жылдың сәуір айында Кармапа кеңсесі тарап жатқан қаңқулар мен жалған ақпаратты жою мақсатында мәлімдеме жасады. 2011 жылдың желтоқсан айында Химачал-Прадеш полициясы Огьен Тринли Доржеге қарсы айыптау қағазын тіркеді, оны ақша және шетелдік валюта тәркілеу ісінде айыпталушы ретінде көрсетті. Кармапа кеңсесі Дорже қаржылық басқаруға қатыспағанын мәлімдеді. Үндістан полициясы 2012 жылдың 24 сәуірінде Огьен Тринли Доржеге қатысты барлық қылмыстық айыптауларды тоқтатып, істі жапты. Бірақ 2015 жылы Химачал-Прадеш жоғарғы сотының судьясы бұрынғы шешімді күштен шығарып, шамамен 1 миллион долларлық шетелдік валютаны қайтарып алу бойынша қылмыстық іс жүргізуді бастады. Оның өкілі: «Ол шындықтың соңында жеңіске жететініне сенімді» деді. Кармапа және тағы тоғыз айыпталушы 2012 жылдың 7 желтоқсанында айыпталып, сот 2013 жылдың 6 наурызында олардың жеке қатысуын талап етті. Ол Дхарамсалада болмағандықтан сотқа келмеді. Барлық айыпталушылар босатылды, бірақ кепілдік берді.

Вики Хуй Син Ханның отбасылық құқық және жыныстық зорлық-зомбылық туралы ісі

2019 жылдың қаңтарынан бастап Огьен Тринли Доржемен байланыс үзілгеннен кейін, 2019 жылдың 17 шілдесінде Викки Хуй Син Хан Огьен Тринли Доржеге қарсы бала асырау, ата-аналықты растау және ДНК-тестілеу талаптарымен отбасылық іс қозғады. Ол 2017 жылы Нью-Йорк монастырында оқып жүрген Ханға шабуыл жасап, жүкті қылды деген айып тағылды. Әйел сондай-ақ, Огьен Тринли Доржемен күйеу-әйел ретінде қарым-қатынас құрғандарын және төрт рет кездескеніне қарамастан бірге тұруды жоспарлағанын мәлімдеді. Дорже болашақта бірге тұру ниетінің, қазіргі қарым-қатынастың некеге тең екенін көрсету үшін жеткіліксіз екенін айтады. Бұл мәлімдемелер Британ Колумбиясының Жоғарғы сотының шешімімен жарияланды. Соттың өкілі бұл іс бойынша: «Интернетте басталып, физикалық жазырға көшпеген құпия қарым-қатынас некеге ұқсай ала ма? Хан ханымның талабы жаңалыққа толы. Ол тіпті әлсіз болуы мүмкін. Көптеген дәстүрлі факторлардың ізі де жоқ» деген пікір білдірді. 2021 жылдың 17 мамырында Огьен Тринли Доржеге қарсы жұбайлық көмек туралы қосымша талап қосылды. Хабарларға сәйкес, 2018 жылдың маусым айында Викки Хан бала дүниеге келтірген. Огьен Тринли оған үй және сақина сатып алу үшін 700 000 АҚШ долларынан астам ақша жіберген. Сот отырысы 2021 жылдың 7 маусымында басталуға жоспарланған, бірақ тараптар іс жүргізуге дайын болмады. 2021 жылдың 6 мамырында өткен сот алдындағы кеңесте сот отырысы 2022 жылдың 11 сәуіріне шегерілді. 2022 жылдың қазан айында Викки Хуэй Синь Хан осы іс бойынша алдын ала шаралар туралы өтінішті өз еркімен тоқтатты.