Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық цирк артисі (1838–1883)
American circus performer (1838–1883)
Чарльз Шервуд Страттон (4 қаңтар 1838 – 15 шілде 1883), көбінесе "Генерал Том Томб" сахналық атымен танымал, цирк саласын дамытушы П. Т. Барнумның жетекшілігімен артист ретінде үлкен даңққа ие болған американдық еді.
Charles Sherwood Stratton (January 4, 1838 – July 15, 1883), better known by his stage name "General Tom Thumb", was an American with dwarfism who achieved great fame as a performer under circus pioneer P. T. Barnum.
Балалық шағы және ерте өмір
1838 жылдың 4 қаңтарында Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында дүниеге келген Стреттон, Шерууд Эдвард Стреттон деген ағаш шеберінің ұлы еді. Шерууд Эдвард Стреттон Сет Шервуд Стреттон мен Эми Шарптың ұлы болған. Шерууд өзінің туысы Синтия Томпсонға, Джозеф Томпсон мен Мэри Энн Шарптың қызына үйленді. Чарльз Страттонның анасы мен әкесінің әжелері, Эми мен Мэри Энн Шарп, 1781 жылдың 11 шілдесінде немесе 1783 жылы Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында туған егіз қыздар еді. Чарльз Бриджпортта орта бойлы ата-анадан туды, ол салыстырмалы түрде ірі сәби болды, туғандағы салмағы белгісіз. Ол өмірінің алғашқы алты айында қалыпты дамып, өсті, содан кейін кенеттен өсуі тоқталды. Оның ата-анасы бірінші туған күнінен кейін, соңғы алты айда ол еш өспегенін байқағанда алаңдады. Олар оны дәрігерге көрсетті, ол Чарльз ешқашан қалыпты бойға жете алмайды дегенді айтты. 1842 жылдың соңында, бес жасқа жуық шақта, Страттон алты айлық кезінен бастап тек қана өсті, ал салмағы жоғарыламады. Осыған қарамастан, ол толыққанды қалыпты, дені сау бала еді, оның бірнеше бауырлары орташа бойлы болды. Оның денесі пропорционалды және жақсы жұмыс істеді.
Born January 4, 1838, in Bridgeport, Connecticut, Stratton was the son of a carpenter named Sherwood Edward Stratton, who was the son of Seth Sherwood Stratton and Amy Sharpe. Sherwood married his first cousin Cynthia Thompson, daughter of Joseph Thompson and Mary Ann Sharpe. Charles Stratton's maternal and paternal grandmothers, Amy and Mary Ann Sharpe, were stated to be small twin girls born on July 11, 1781, or 1783, in Oxford, New Haven, Connecticut. Born in Bridgeport to parents who were of medium height, Charles was a relatively large baby, weighing at birth. He developed and grew normally for the first six months of his life, at which point he was tall and weighed Then he suddenly stopped growing. His parents became concerned when, after his first birthday, they noticed he had not grown at all in the previous six months. They showed him to their doctor, who said there was little chance Charles would ever reach normal height. By late 1842, at almost five years old, Stratton had grown only from when he was six months old and had not gained any weight. Apart from this, he was a completely normal, healthy child, with several siblings who were of average size. His body was proportionate and functional.
Барнумның асырап алуы
Финес Т. Барнум Стреттон туралы естіп, оның ата-анасымен байланысқа түсіп, балаға ән айту, билеу, мимика жасау және танымал адамдардың бейнесін сомдауды үйретті. Барнум 1855 жылы қайтыс болған Стреттонның әкесімен серіктес болды. Стреттон бес жасында Америка бойынша алғашқы гастрольдік сапарын жасады, ол Купидон мен Наполеон Бонапарт сияқты кейіпкерлерді сомдаудан, сондай-ақ ән айту, билеу және тағы бір артистпен әзіл-қалжыңдар айтудан тұрды. Барнум Стреттонға «Генерал Том Тэмб» деген есім берді, бұл атауды ағылшын халық ертегісінен алды. Гастрольдер үлкен сәттілікке ие болды және жақын арада кеңейтілді. Бір жылдан кейін Барнум жас Стреттонды Еуропаға алып шықты, осылайша оны халықаралық деңгейде танымал етті. Барнуммен бірге Стреттон королева Викторияның алдында өнер көрсетті. Ол үш жасар болашақ король Эдуард VII-мен, сол кезде Уэльс принцімен танысты. 1845 жылы ол Франциядағы «Театр дю Водевильде» Дюманоар мен Клервилдің «Кішкентай балекес» пьесасында жеңіске жетті. Гастрольдер үлкен табыс әкелді, ол барған жерінде жұртшылық оны қарсы алып, қоршады. Еуропада үш жылдық сапардан кейін Стреттон АҚШ-та танымалдылыққа қадам басты. 1847 жылы екінші сапарынан отанына қайтып келгенде, «SS Cambria» кемесінде саяхаттап жатқанда, зерттеуші Джон Паллизердің назарын аударды, ол «мемлекеттік кабинаға кіргенде, ең табиғи емес, сырған кішкентай дауыстың: «Кейімпаз! Маған уэльстік қоян әкеліңіз!» деп айқайлағанына қатты таңқалды». Саяхат барысында генерал Том Тэмб Ирландиядағы ашаршылықтан зардап шеккендерге көмектесу үшін жиналған қаражатқа үлес қосты. Нью-Йорктегі Стреттонның алғашқы өнер көрсетулері фрик-шоулар тарихындағы маңызды өзгеріс болды. Стреттонның тұңғыш рет өнер көрсетуіне дейін, ойын-сауық үшін «адамдардың ерекшеліктерін» көрсету арсыздық деп есептелді және көңіл көтермейтін карнавалдық көңілдес ретінде қарастырылды. Алайда, көрермендер Стреттонмен және оның өнерлерімен танысқаннан кейін, ол фрик-шоуларға деген адамдардың көзқарасын өзгерте алды. Стреттонның жанды және көңілді өнерлері осы типтегі карнавалдық шоуларды АҚШ-тағы ең сүйікті театрлық ойын-сауық түрлерінің біріне айналдырды.
Phineas T. Barnum heard about Stratton, and after contacting his parents, taught the boy how to sing, dance, mime, and impersonate famous people. Barnum went into business with Stratton's father, who died in 1855. Stratton made his first tour of America at the age of five, with routines that included impersonating characters such as Cupid and Napoleon Bonaparte, as well as singing, dancing, and comical banter with another performer who acted as a straight man. To market the act, Barnum gave Stratton the name General Tom Thumb, naming him after the popular English fairy tale. The tour was a huge success and soon expanded. A year later, Barnum took young Stratton on a tour of Europe, making him an international celebrity. Along with Barnum, Stratton appeared before Queen Victoria. He met the three year old future King Edward VII, at that time the Prince of Wales. In 1845, he triumphed at the Théâtre du Vaudeville (France) in the play Le petit Poucet of Dumanoir and Clairville. The tour was a huge success, with crowds mobbing him wherever he went. After his three year tour in Europe, Stratton began his rise to stardom in the United States. On his return home from his second tour in 1847, aboard the SS Cambria, he attracted the attention of the explorer John Palliser who "was not a little surprised, on entering the state cabin, to hear the most unnatural shrill little pipe exclaiming, 'Waiter! bring me a Welsh rabbit'." During the voyage, General Tom Thumb contributed to a collection for the relief of famine victims in Ireland. Stratton's first performances in New York marked a turning point in the history of freak show entertainment. Before Stratton's debut, the presentation of "human curiosities" for entertainment was deemed dishonorable and seen as an unpleasing carnival attraction. However, after viewers were introduced to Stratton and performances, he was able to change the perception people held toward freak shows. Stratton's lively and entertaining performances made these types of carnival shows one of the most favored forms of theatrical entertainment in the United States.
Неке және кейінгі өмір
1863 жылы Лавиния Уорренге үйленді, оның бумен жүретін яхтасы және қымбат киімдерінің шкафы болды. Сонымен қатар, Коннектикут штатының Тимбл аралдарының бірінде оған арнайы бейімделген үйі болды. Барнум қаржылық қиындыққа тап болғанда, Страттон оны қарыздан құтқарып, көмектесті. Кейін олар бизнес серіктестеріне айналды. Страттон 1878 жылы Англияда соңғы рет өнер көрсетті. 1883 жылдың қаңтар айында Страттон Джон Ф. Антисделдің Милуокидегі Ньюхолл үйінде болғанда өрт шықты, оны Милуоки тарихшысы Джон Гурда «Америка тарихындағы ең қорқынышты қонақ үй өрттерінің бірі» деп атады. 71-нен астам адам қаза тапты, бірақ Том мен Лавинияны олардың менеджері Сильвестр Бликер құтқарды. 1885 жылы Страттон және оның әйелі Бостондағы «Әлем мұражайы, жануарлар бағы және аквариумы» деп аталатын жаңа теңгелік мұражайда жұмыс істеді.
His marriage in 1863, to Lavinia Warren, and a steam yacht, and he had a wardrobe of fine clothes. He also owned a specially adapted home on one of Connecticut's Thimble Islands. When Barnum got into financial difficulty, Stratton bailed him out. Later, they became business partners. Stratton made his final appearance in England in 1878. In January 1883, Stratton was staying at John F. Antisdel's Newhall House in Milwaukee when a fire broke out, which Milwaukee historian John Gurda would call "one of the worst hotel fires in American history". More than 71 people died, but Tom and Lavinia were saved by their manager, Sylvester Bleeker. In 1885 Stratton and his wife were engaged at a new dime museum in Boston called the World's Museum, Menagerie, and Acquarium.
Өлім және мұра
Неухолл үйіндегі өрттен аман қалғаннан кейін алты ай өткен соң, Страттон күтпеген жерден инсульттан қайтыс болды. Ол 45 жаста еді. Жерлеу рәсіміне 20 000-нан астам адам қатысты. П. Т. Барнум Том Тэмбтің тірідей өлшемдегі мүсінін сатып алып, оны Коннектикут штатындағы Бриджпорт қаласындағы Маунтин Гроув зиратындағы қабір тасына орнатты. 35 жылдан кейін Лавиния Уоррен қайтыс болғанда, оны "Оның әйелі" деп жазылған қарапайым қабір тасына оның қасына жерледі. 1959 жылы вандалдар Том Тэмбтің мүсінін қиратты. Оны Барнум фестивалі қоғамы мен Маунтин Гроув зираты қауымдастығы халықтан жиналған қаржымен қалпына келтірді. Страттонның өте кішкентай болу себебі, сол кезде белгісіз болған, қазірде гипофизарлық нанизм деп аталады. Рентген сәулелері 1895 жылы, Страттон қайтыс болғаннан кейін 12 жыл өткен соң ғана ашылды, ал сол кездегі медициналық техника оның кішкентай бойының себебін анықтауға мүмкіндік бермеді. Ол Сент-Джон ложасының масондық дәрежесімен жерленді. Ол 1862 жылдың 8 қазанында Коннектикут штатындағы Бриджпорт қаласындағы Сент-Джон ложасы №3-те Мастер-масон болды. Ол 1863 жылы Коннектикут штатындағы Бриджпорт қаласындағы Хамильтон командалық №5-те Масондық рыцарь-тамплиердің дәрежесін алды.
Six months after surviving the Newhall House fire, Stratton died unexpectedly of a stroke. He was 45 years old. Over 20,000 people attended the funeral. P. T. Barnum purchased a life sized statue of Tom Thumb and placed it as a gravestone at Mountain Grove Cemetery in Bridgeport, Connecticut. When Lavinia Warren died, more than 35 years later, she was interred next to him, with a simple gravestone that read "His Wife". In 1959, vandals smashed the statue of Tom Thumb. It was restored by the Barnum Festival Society and Mountain Grove Cemetery Association with funds raised by public subscription. The cause of Stratton's extreme shortness, then unknown, is referred to today as pituitary dwarfism. X rays were not discovered until 1895, 12 years after Stratton's death, and the medical techniques of the day were unable to ascertain the pathology, if any, underlying his diminutive size at the time. He was buried with Masonic honors by Saint John's Lodge. He became Master Mason in St. John's Lodge No. 3 at Bridgeport, Connecticut on October 8, 1862. He received the Commandery degrees of Masonic Knight Templar in Hamilton Commandery No. 5, at Bridgeport, Connecticut, in 1863.