Кіріспе

Дейл Карнегидің «Достармен қалай дос болу керек және адамдарға қалай ықпал ету керек» кітабы – 1936 жылы жазылған өзін-өзі дамыту кітабы. Дүние жүзінде 30 миллионнан астам данасы сатылып, барлық уақыттағы ең көп сатылған кітаптардың біріне айналды. Карнеги 1912 жылдан бері Нью-Йоркте кәсіби білім беру курстарын өткізіп келді. 1934 жылы Simon & Schuster баспасынан Леон Шимкин Карнегидің адамдармен қарым-қатынас және қоғамдық сөйлеуге арналған 14 апталық курсының біріне қатысты, кейін Карнегиді стенографқа курстың мазмұнын жазып алып, жариялану үшін өңдеуге көндірді. Өңделген басылымда тиімді бизнес хаттарға және отбасылық қанағатқа қатысты бөлімдер қысқартылды. 2011 жылы Times журналының ең ықпалды 100 беймәлім әдебиеттер тізімінде 19-орынға ие болды.

Мазмұны

1981 жылы жарық көрген «Достар табу және адамдарға ықпал ету» кітабы мына бөлімдерге бөлінген: «Бұл кітап сізге 12 нәрсе істейді», «Адамдармен қарым-қатынас жасаудың негізгі тәсілдері», «Адамдарды өз пікіріңізге көндірудің 12 жолы» және «Көшбасшы болу: Адамдарды ренжітпей, наразылық тудырмай қалай өзгертуге болады?». 1936 жылғы басылымда «Таңғажайып нәтижелер берген хаттар» және «Отбасылық өмірді бақытты етудің жеті қағидасы» да болған. Алғашқы басылымнан бері кітаптардағы мысалдар мен оқиғалар уақтылы болу үшін жаңартылды. Жаңа басылымдарда кітаптың 4 бөлімі ғана бар, олардың ішінде «Адамдармен қарым-қатынас жасаудың негізгі тәсілдері», «Адамдарды ұнатудың алты жолы», «Адамдарды өз пікіріңізге қалай көндіруге болады» және «Көшбасшы болу: Адамдарды ренжітпей, наразылық тудырмай қалай өзгертуге болады?» кіреді.

Шығу тегі

"Достар табу және адамдарға ықпал ету" кітабы жарыққа шықпас бұрын, өзін-өзі жетілдіру кітаптарының жанры бай мұраға ие болды. Орисон Свет Марден және Сэмюэл Смайлз сияқты авторлар 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында өзін-өзі жетілдіру кітаптарымен үлкен жетістікке жеткен. Дейл Карнеги мансабын Нью-Йорктегі YMCA-да кешкі сабақтар өткізуден бастады, кейін Филадельфия мен Балтимордағы YMCA-ларға кеңейтті. Одан кейін ол Лондон, Париж, Нью-Йорк, Бостон, Филадельфия және Балтимордағы қонақүйлерде тәуелсіз сабақтар берді, курстарына қосымша шағын буклеттер жазды. 14 апталық курсынан кейін оған Simon & Schuster баспасынан Леон Шимкин хабарласты. Шимкин Карнегиге кітап жазуға шақырды, бірақ ол бастапқыда көндірілмеді. Шимкин содан кейін Карнегидің бір ұзақ лекциясынан естігенін стенографқа теріп жаздыру үшін жалдап, түсірмесін Карнегиге ұсынды, ол оны түпкілікті нұсқасына өңдеді. Кітапты сату үшін Шимкин Дейл Карнеги курсының бұрынғы түлектеріне кітаптың 500 данасын жіберді, сонымен бірге кітаптың оқушыларға алған кеңестерін еске түсіруге пайдалы екенін көрсететін хат қосты. Жіберілген 500 данаға 5000-нан астам кітапқа тапсырыс келіп түсті, ал Simon & Schuster бастапқы 1200 даналық басылымды жылдам арттыруға мәжбүр болды. 1936 жылдың қарашасында жарық көрген кітап жыл соңына қарай "Нью-Йорк Таймс" бестселлер тізіміне енді және келесі екі жыл бойы тізімнен түспеді. 2013 жылы АҚШ Конгресі кітапханасының сауалнамасы Карнегидің кітабын американдық тарихтағы ең ықпалды кітаптардың жетіншісі деп бағалады. "Достар табу және адамдарға ықпал ету" кітабы "Нью-Йорк қалалық кітапханасының" "Барлық уақыттағы ең көп талданған кітаптар" тізімінде сегізінші орынды иеленді. "Достар табу және адамдарға ықпал ету" кітабы 1936 жылдың қарашасында жарық көргеннен кейін бестселлер тізімінде жылдам көтерілді, ал 1937 жылдың ақпанында "Нью-Йорк Таймс" газеті оны мақала жариялап талқылады. Газет Карнегидің адамдармен қарым-қатынаста пайдалы кеңес беретінін, бірақ оның даналығы өте қарапайым екенін және нақты білімнің негізін жоққа шығармау керектігін айта отырып, тепе-тең сын айтты. Сатиралық жазушы Синклер Льюис өзінің қатал сынымын бір жылдан кейін жариялады. Ол Карнегидің әдісін "күлкіге, имілуге және басқалардың хоббилеріне қызығушылық таныту арқылы олардан қажеттіні алуға үйрету" деп сипаттады. Алайда, сынға қарамастан, сату көлемі арта берді және кітап туралы көп сөз болды, оның нәтижесінде ол тез арада кең танылды. Академиялық сын аз болды және уақыт өте келе өзгерді. Кітаптың кең таралғандығына байланысты ол академиялық журналдарда кеңінен талқыланбады. Кітаптың жарық көрген алғашқы кезеңдерінде жазылған аз ғылыми мақалалар кітаптың мазмұнын түсіндіріп, оның танымал болу себептерін анықтауға тырысты. Бірақ уақыт өте келе ғылыми мақалалар көбірек сынға ұшырады, Карнегиді шыншыл емес және манипуляциялық деп айыптады. "Достар табу және адамдарға ықпал ету" кітабы жалпы оқырман қауымына арналған, Карнеги өзінің мақсатты аудиториясының назарын сәтті аударды. Кітап кең таралды және көптеген танымал басылымдарда жарияланды, соның ішінде 1937 жылдың қаңтар айындағы "Reader's Digest" журналында 10 бетке дейін орын алды. Кітап үздік сатушылар тізімінде көшбасшы болып қала берді және тіпті "Нью-Йорк Таймс" газетінде нацистік Германияда да өте табысты болғаны жазылды, бұл жазушыны таң қалдырды. Карнеги "достар табу үшін майды, қарудан жоғары бағалайды" деді, бұл "неміс ресми көзқарасына қарама-қарсы" еді. Карнеги кітабын "әрекетке шақыратын кітап" деп сипаттады, бірақ бүгінде ол өзін-өзі жетілдіру жанрындағы алғашқы кітаптардың бірі саналады. Содан бері жарық көрген дерлік барлық өзін-өзі жетілдіру кітаптары Карнегидің "жаңа жол ашқан бестселлерінен" стильдік және формалық ерекшеліктерді алды.

Мұра

Уоррен Баффет 20 жасында Дейл Карнегидің "Достарға қалай қол жеткізу және адамдарға қалай әсер ету" курсын өтеді, және бүгінге дейін оның кеңсесінде сол курс аяқтағанының дипломы сақталған. Бұл кітап теле- және киноактриса Донна Ридтің өміріне зор әсер еткені айтылады. Оны 1936 жылы Денисон (Айова) орта мектебінде оқитын екінші курс студентіне химия пәнінің мұғалімі Эдвард Томпкинс оқу үшін берген. Кітапты оқығаннан кейін ол мектептегі қойылымда басты рөлді жеңіп алды, «Кампус патшайымы» сайланды және 1938 жылы бітірушілердің алғашқы ондығына кірді. Чарльз Мэнсон түрмеде кітаптан алған білімін өз атынан кісі өлтіруге адамдарды итермелеу үшін пайдаланды. 1998 жылы Ресейдің Саратов қаласында ЛДС миссионерлерін ұрлаған кезде, ұрланған миссионерлер жеңілдік алу үшін кітаптан стратегияларды қолданды.