Кіріспе

Екі арқанды біріктіретін түйін. Бұрыла түйін (OOB, ABoK No. 1410) – екі арқанды ұштарынан біріктіруге қолданылатын түйін. Ол екі арқан ұшын бірге ұстап, оларды бір жіптей есептеп, үстінен түйін байлау арқылы жасалады. Көп салаларда қолданылуының арқасында, бұл түйінге бас бармақ түйіні, ашық қол түйіні сияқты көптеген атаулар берілген.

Геометрия

"Көшіру" термині түйіннің өзегінің тартылыс осінен ығысуын білдіреді. Осындай геометрия түйінге жиек бойымен, әсіресе 90 градустық жиек бойымен оңай жылғалуға мүмкіндік береді.

Қолданылуы

Ұзақ жылдар бойы тоқымашылар жіптің ұштарын қосу үшін қолданған офсеттік су түйіні өте ерте заманнан келеді. Бұл түйін б.з.б. 3300 жылға жататын Эцци мұз адамның мүліктері арасында табылған түйіндердің бірі болуы мүмкін. Бұрандалы түйін сабан мен шөпті байлау үшін механикалық баллалау машиналарында да қолданылады, бірақ оны қолмен байлағанда байланыстыру түйіні ретінде пайдалану тиімсіз.

Тау-кен және альпинизмде

Таушылар/альпинистер үшін, шаршағанда немесе дұрыс пікір қалыптастыру қиын болғанда, байлауы салыстырмалы түрде оңай түйіндерді қолдануға бейімділік бар, сондықтан #1410 (Қосқан үстіне бұрылу) артықшылыққа ие. Альпинистер/каньоншылар арқанды түсіруден кейін арқандарын қайтарып алуы керек. Түсіруден кейін арқанды қайтарып алу қабілеті маңызды, және көп жағдайда бір "биіктіктен" төмен түсу қашықтығын арттыру үшін екі арқанды біріктіру қажет. Екі арқанды біріктіретін түйін берік, тұрақты, кішкентай және тосқауылға қарсы кедергісіз болуы керек. Оның қауіпсіздігі туралы пікірлер қарама-қайшы, себебі ол жоғары жүктемеде аударылып, жұмысын тоқтатуы мүмкін, ал кейбір американдық альпинистер оны EDK деп қысқарған "Еуропалық өлім түйіні" деп атайды, кейбір дереккөздер оны қолданудан аулақ болуға кеңес береді. Осы түйіннің бұзылуына байланысты бірнеше апаттар мен қауіпті жағдайлар тіркелген, бірақ апаттан кейін арқандарды тексеру үшін алу көбінесе нәтижесіз аяқталады, өйткені арқандар бөлініп кеткен (сондықтан тексеруге түйін қалмайды). Көптеген дереккөздер "EDK" атауының дұрыс еместігін айтады, түйін рельсті/раппелінг үшін қауіпсіз, себебі ол құлау сияқты үлкен күштерді тудырмайды. Рельсті/раппелінг кезіндегі номиналды жүктеме бір адамды құрайды, әдетте шамамен 1,0 кН (100 кг). Егер жүйе арқанды ілгекке екі рет өткізуге конфигурацияланған болса, біріктіру түйініне тек жүктеменің 50% (яғни шамамен 0,5 кН) түседі, бұл тұрақсыздық шегінен төмен. Түйінді байлау және орналастыру кезінде тиісті сақтық шаралары сақталса, аудару қаупі өте төмен. Көптеген дереккөздер көп жағдайда бірінші түйінге мүмкіндігінше жақын екінші үстірт қосуды ұсынады (қосылған үстірт немесе қос үстірт), бұл көптеген артықшылықтарды сақтайды, сонымен бірге аударудан сақтайды. Бұл түйіннің жалпы көлемін екі есеге арттырады, бұл оның жарықтарға ілігіп қалу ықтималдығын арттыруы мүмкін, бірақ жиектерден өту қабілетіне зиян келтірмейді. Әртүрлі оффсет түйіндері бар, олардың әрқайсысы әртүрлі артықшылықтар/кемшіліктер ұсынады. Тағы бір нұсқа - құйрықты өткізбей тұрып жіптерді екінші рет орау (ABoK #516-ның екі арқандық нұсқасы, сондай-ақ қос үстірт деп аталады). Бұл түйіннің қауіпсіздігіне қатысты сұрақтар болғанына қарамастан, ол раппельдерде пайдалану үшін бірнеше артықшылықтар ұсынады. Тораптың кернеу осінен ауытқуына байланысты, ол басқа түйіндерге қарағанда тегіс емес беттер мен 90 градус бұрыштардан оңай өтеді, сонымен қатар ол жылдам байланады және оңай шешіледі. Көп қабатты төмен түсуде ілінген арқан альпинистер үшін апатқа әкелуі мүмкін болғандықтан, осы артықшылықтар, байлаудың қарапайымдығы оның танымалдығына себеп болды. Өмірге қатысты қолданыстағы барлық түйіндер сияқты, құйрықтар жеткілікті ең аз ұзындықта болуы керек (оффсет түйіндерінде 200 мм-ден кем болмауы керек), және барлық төрт арқан сегментін жеке-жеке тартып, мұқият орналастырылып, толықтай тартылуы керек. Қызықты, бірақ көзден жасырылған факт - #1410 (қосқан үстіне бұрылу) құйрықты тұтқындап, ұрып-соғу үшін тұншықтыратын әсерді тудыратын айналдыруға болады. Барлық тестілеушілер бұл түйінді тек орташа айналу күйінде тексереді. Теория бойынша, орташа айналу күйі құрылымның ең көп аударуға бейім болатын жағдайы болып табылады. Сонымен қатар, әртүрлі диаметрлі арқандарды пайдаланып оффсет үстіне бұрылуды байлағанда, кіші диаметрлі арқан үлкен диаметрлі арқанның астына орналасуы керек. Бұл тактика аудару ықтималдығын азайтады. Сегіздік фигуралы бұрылыс, сегіздік түйінін пайдаланатын ұқсас түйін, оның үлкен мөлшері мен күрделілігі көбірек қауіпсіздік береді деген сенімде қолданылды. Бірақ сынақтар мен бірнеше өлімге әкелген жағдайлар сегіздік нұсқаның қауіпсіздігі төмен екенін, төмен жүктемеде аударуға бейім екенін және аудару кезінде үстіне бұрылудан гөрі ұштарын көбірек пайдаланатынын көрсетті. Сонымен қатар, үстіне бұрылудың бір дұрыс орналастыруы болса, оффсет сегіздік бұрылыстың орналастыруы үшін бірнеше нұсқа бар.