Кіріспе

1976 жылғы британдық электр пойыздары

British Rail Class 313 – 1976 жылдың ақпаны мен 1977 жылдың сәуірі аралығында British Rail Engineering Limited компаниясының Holgate Road вагондар зауытында салынған екі кернеулі электр көп бірлік (EMU) пойыз. Олар British Rail-дің 1971 жылғы прототиптік қала маңындағы ЭМУ дизайнынан жасалған алғашқы өндірістік бірліктер болды, ол BREL 1972 отбасы ретінде аталды және бес өндірістік сыныпқа (313, 314, 315, 507 және 508) енген 755 көлік құралын қамтыды. Бұл British Rail үшін салынған екінші буын ЭМУ-ларының алғашқысы және әуе желілері үшін пантографпен, ал ток беру үшін контакттік тіреуішпен жабдықталған алғашқы британдық теміржол бірліктері болды. Сонымен қатар, бұл Ұлыбританияда көп функциялы автоматты Tightlock біріктіргіштерін қолданған алғашқы бірліктер еді, олар электрлік және пневматикалық қосылымдарды қамтиды, бұл жүргізушінің көмегінсіз, кабинадан тікелей бірліктерді біріктіруге және ажыратуға мүмкіндік берді. 313 сыныпты бірліктер 2023 жылы қызметтен алынғанға дейін Ұлыбританиядағы Ұлттық теміржол желісіндегі ең ескі ЭМУ болып саналды, олар 1976 жылы пайдалануға берілген. Дегенмен, 1972 және 1973 жылғы модельдер әлі де Лондон метросында қолданыста.

Өмірбаян

1971 жылы рұқсат етілген, Британдық теміржолының Ұлы Солтүстік бағытындағы қала маңындағы қызметтерін электрлендіру аясында екі жаңа автопарк тапсырылды. Сыртқы қала маңындағы қызмет көрсету үшін, маршруттың бойында шектеулі аялдамалар жасайтын 49 бірлік пойыз паркі, бұрын дәлелдемесін көрсеткен дизайнның негізінде сатып алынды. Ішкі қала маңындағы қызметтерге, Лондон мен Уэлвин немесе Гертфорд арасында жиі аялдамалар жасайтын қызметтерге сәйкес 313 кластың автопаркі тапсырыс берілді. Электрлендіру бағдарламасының маңызды бөлігі – BR-дің Лондон метросынан Солтүстік Сити желісін сатып алуы болды. Бұл желі магистральдық пойздарға лайықты мөлшерде салынған және Ұлы Солтүстік бағытындағы және Лондон қаласындағы ең тікелей маршрутты қамтамасыз етті. Уэлвин мен Гертфордқа электрлендіру толыққаннан кейін, барлық ішкі қала маңындағы қызметтерге арналған лондондық терминал Кингс-Кросс стансасынан Мургейтке көшірілді. Бұл бұрынғы стансадағы пойыз қозғалысының көлемін азайтып, күрделі келу жолдарының қайта құрылуына және одан әрі электрлендіруге мүмкіндік берді. Алайда, Солтүстік Сити желісінің туннельдері әлі де бағдарламаның қалған бөлігінде қолданылған әуе желісімен электрлендіру жүйесін орнатуға жеткіліксіз болды, сондықтан олар BR-дің Оңтүстік аймағында қолданылатын стандартты жүйеге сәйкес қайта жабдықталды. Бұл өз кезегінде 313 класы үшін ЭМУ-дың жаңа дизайнын әзірлеуді қажет етті, себебі сол кезде екі жүйеде де жұмыс істей алатын пойыз болған жоқ. Осы талапты ескере отырып, 1971 жылы British Rail Engineering Limited компаниясы жасаған 445 және 446 кластағы прототиптерді одан әрі жетілдіру мүмкіндігі пайда болды. BR оларды «болашақтағы қала маңындағы барлық пойыз паркінің негізі» деп санады. Аталған прототиптер үшінші рельсті электрлендіруге арналған болғандықтан, пантограф пен айнымалы токтан тұрақты токқа трансформаторды орнататын жаңа аралық вагон құрастырылып, екі вагонды 446 кластың прототипіне қосылды. Содан кейін 1975 жылы алты ай бойы айнымалы токпен электрлендірілген жолда сынақтан өтті. Осы үш вагондық құрам, қозғалтқышты вагондардың арасында айнымалы ток жинағыш жабдығын тасымалдайтын вагонды «сэндвич» тәрізді орналастыру арқылы, кейіннен 313 кластың негізгі конструкциясы ретінде қабылданды.

Сипаттама

Солтүстік Сити-Лайн туннельдерін пайдалану қажеттілігін ескере отырып, 313 сыныпты вагондар дәстүрлі пойыздарға қарағанда сәл кішірек габаритке салынды. Олар стандартты ұзындығы мен енімен болды, бірақ төбесі төмендеу болды, бұл орталық вагондағы Stone Faiveley AMBR пантографы үшін арнайы "қуыстың" болмауынан анық көрінетін. Олар жер асты пойыздарына қатысты ережелерге сәйкес келуі керек болды, мысалы, пойыздың екі басында жолға түсуге арналған есіктер болуы тиіс еді. 750 В тұрақты токпен жабдықталу кезінде әрбір моторлы вагондағы тарту қуаты бөлек болды, ал дәстүрлі 750 В тұрақты ток пойыздарында бірліктегі барлық вагондар 750 В шинасымен байланыстырылған. Осы себепті әрбір моторлы вагонда екі доңғалақ жинағында да ток қабылдағыш (shoe gear) болды, ал әдетте ол тек алдыңғы доңғалақ жинағында ғана болады. Вагондар қызыл сигналға жеткенде жоғары көтерілген тоқтау құрылғысына соғылатын және пойыз тоқтамаса тежегіштерді қосатын тұтқырлармен жабдықталған. Вагондар бастапқыда 313001–313064 нөмірлерімен белгіленді. Әрбір вагон екі басқаратын моторлы вагоннан және пантографы бар аралық вагоннан тұрады. Бұл 1960 жылдары қолданылған практикаға кері болды, онда моторлар мен пантограф аралық вагонға орналастырылып, сыртқы вагондар басқаруға арналған тіркемелер болып табылды. Мұның бір себебі жабдықты екі кернеумен жұмыс істеуге бейімдеу және ауыр трансформатор мен моторларды вагондар арасында бөліп салмақты азайту болды. Аралық вагон пантографты, трансформаторды және түзеткішті алып жүрді, ол 25 кВ айнымалы токтан моторлы вагондарға 750 В тұрақты ток береді, олардың әрқайсысында төрт GEC G310AZ тұрақты ток тарту моторы орнатылған, әр доңғалақ жинағында екі моторынан. 750 В тұрақты токпен жабдықталу кезінде әрбір моторлы вагон тікелей ток қабылдағыштары арқылы қуат алады. Тракциялық моторлар тізбекті және параллель қосылымдармен, сондай-ақ әлсіз өріс қадамдарымен камшафтпен басқарылатын кедергі жүйесімен қозғалды. Бастапқыда моторлы вагондарды жылыту үшін ыстық сүйреу және тежеу резисторлары арқылы ауа тарту қолданылды, бірақ бұл мүмкіндік кейіннен тоқтатылды және пневматикалық демпферлер істен шығарылды. Great Northern және Southern компаниялары өз вагондарын кабинада ауа кондиционерлерімен жаңартты. 313 вагондары London Overground желісінде өшірілген реостаттық тежегішке және әдеттегі үш сатылы пневматикалық дискілі тежегішке ие болды. Тежеу кезінде доңғалақтың сырғанауын Wheel Slide Protection (WSP) жүйесі анықтаса, реостаттық тежегіш өшіріліп, тек дискілі тежегіш қолданылды. Great Northern вагондарында құм себуге арналған жабдықтар болды. Кейбір DMU/EMU сыныптарынан айырмашылығы, авариялық тежегішті іске қосқанда қосымша тежегіш күші қолданылмайды және ол үшінші сатылы/толық қызмет көрсетуге тең болды. WSP авариялық тежеу кезінде де жұмыс істеді. Резеңкелі қайнарлар мен майлы демпферлердің негізгі аспасынан басқа, әрбір доңғалақ жинағында екі ауа балғасымен екіншілік аспа қамтамасыз етілді. Әрбір балғаға ауа ағыны тепе-теңдеу клапаны мен иінтірек жинағы арқылы дербес реттелді, бұл жолаушылардың жүктемесіне байланысты аспаны көтеруге немесе түсіруге мүмкіндік берді. Ауалы аспа тежегіш жүйесімен ауыспалы жүктеме клапаны (VLV) арқылы байланыстырылды, ол вагонның салмағы артқанда тежегіш қысымын арттырып, қосымша салмақты өтеуге көмектесті. Барлық вагондарда тек стандартты сыныптағы орындықтар болды. Вагондар жасалған кезде, жылжымалы есіктер жолаушылармен ашылатын. Жүргізуші пойызды тоқтатқаннан кейін және күзетші басты есікті ашуды іске қосқаннан кейін жолаушы есіктің тұтқасын аздап бүйірге жылжыта алатын, бұл жеке есікті ашу тізбегін басқаратын коммутаторды іске қосатын. Көптеген адамдар күзетшінің рұқсатын күтпей тұтқаны күшпен тартты, бұл пойыз тоқтамаса да есікті ашуға әкеп соқты. Жолаушылардың қауіпсіздігіне байланысты тұтқалар тез арада алынып тасталды, содан кейін күзетші есіктерді толық бақылауға алды. 1977 жылдың наурыз айынан бастап алынған тұтқалардың орнына жолаушыларға арналған басқыштар орнатылды.

Silverlink/Лондон жер асты

Silverlink компаниясы British Rail компаниясынан 23 пойыз алған. Олар негізінен Silverlink Metro таңбасымен Солтүстік Лондон, Батыс Лондон және Уотфорд DC бағыттарында жүріп тұрды, бірақ 1988 жылдан бастап Silverlink франшизасы 2007 жылы аяқталғанға дейін St Albans Abbey – Watford Junction тармақ желісінде де үнемі пайдаланылды. 2007 жылы олар Silverlink Metro-ны алмастырған London Overground қызметтерінде қолданылды. London Overground таңбасы қосылды және тұруға арналған орынды көбейту үшін бірнеше орындықтар алынып тасталды. Оларды 378 класты пойыздар алмастырды, оларда тұруға қолайлы болу үшін бойлық орындықтар болды. Солтүстік және Батыс Лондон бағыттарында 313 пойыздарының соңғы ресми күні 2010 жылдың 19 ақпаны болды, бірақ бірліктер 378/0 пойыздары қолжетімсіз болғанда, оларды ауыстыру үшін пайдаланыла берді. 2010 жылдың тамызына қарай London Overground желісінде тек 313121 және 313123 пойыздары қызмет етіп тұрды, себебі 378/2 Capitalstars пойыздары сол кезде Уотфорд DC бағытында қолданылып жатты. Олар London Overground үшін соңғы рет 2010 жылдың 13 қыркүйегінде жүріп өтті.

Оңтүстік (Govia Thameslink темір жолы)

Лондон метросында Capitalstars компаниясы ауыстырған он тоғыз 313 локомотиві Southern компаниясына берілді. Олар негізінен Брайтоннан , , және Сифордқа қалалық бағыттарда жұмыс істеді. Сонымен қатар, олар мен бағыттарында да қызмет көрсетті. Бұл пойыз вагондары Вулвертон зауытында қайта боялып, 313/1 сериясынан жаңа 313/2 сериясына жаңартылды. Толықтай жөндеу жұмысы 2010 жылдың маусым айында Wabtec Doncaster зауытында басталды, ол жаңа еден мен кілемше, жаңа орындықтар, велосипедтер мен мүгедектер арбалары үшін кеңейтілген орын, сондай-ақ жолаушылар ақпараттық жүйесін орнатуды қамтыды. Stewarts Lane TMD-де кабинаға кондиционер, құм себу жабдығы, 750 В желілік қосылыс, жағалаудағы қуат көзі және жоғары кернеулі жабдықтарды алып тастау сияқты қосымша өзгерістер енгізілді. 313 локомотивтері 2010 жылдың 23 мамырында Southern компаниясымен жұмысын бастады, Брайтон мен Сифорд арасында сағатына екі рет, ал Брайтон мен , , және арасындағы кейбір бағыттарда да қызмет көрсетті. Теміржолшылар кәсіби одағы RMT бұл шешімді сынап, BBC сияқты көптеген басылымдар 35 жылдық пойыздың жаңа бірліктердің орнына енгізілуіне күмән білдірді. Бұл пойыз вагондары негізінен қысқа қашықтықтағы бағыттарда, мысалы, Брайтоннан Ховқа және Брайтоннан Сифордқа дейін, сондай-ақ 377 сериялы пойызбен қатар жүретін, жергілікті байланыстарды қамтамасыз ететін ұзақ (бірақ тоқтайтын) бағыттарда пайдаланылды. 313 локомотивтерін Coastway бағыттарына қосу Оңтүстік Лондондағы қала маңындағы жолаушылар саны көп бағыттарда қуаттылықты арттыруға мүмкіндік берді. 2017 жылдың желтоқсанында 313201 нөміріндегі (бұрынғы 313001) алғашқы және ең көне 313 сериялы локомотив British Rail Rail көк түсіне қайта боялды, бұл түс бұрынғы бірліктерде де қолданылған. Бірақ, қазіргі қолжетімділік талаптарына сәйкес, жолаушылар есіктері түпнұсқадағы көк және сұр түстен айырмашылығы толығымен сұр түске боялды. Қайта бояу C6 жөндеу жұмысының бір бөлігі болды, ол есіктерге, ауа жүйесіне, интерьерге (жаңа, заманауи LED шамдармен қоса) және кузов жөндеуін қамтыды. 313 сериялы локомотивтерге иеленген Beacon Rail компаниясының инженерлік директоры: "Біз осы ерекше пойыздың тарихын құрметтегімізді қалады, сондықтан түсін өзгертудің мәні зор болды" деді. Southern компаниясы 2023 жылдың наурыз айында 313 сериялы локомотивтер паркін 2023 жылдың мамыр айындағы кестеде тоқтатуды жоспарлап отырғанын растады. Осы уақытқа дейін 313202, 313214 және 313217 үш локомотиві қызметтен алынып, 2023 жылдың 10 наурызында Eastleigh Works зауытына ақауларды жоюға жіберілді. 2023 жылдың 29 сәуірінде 313201 және 313213 локомотивтерін пайдалана отырып, қайырымдылыққа шамамен 25 000 фунт стерлинг жиналған қоштасу рейсі ұйымдастырылды. Осы сериядағы соңғы жолаушылар рейсі 2023 жылдың 19 мамырында орындалды. Олар Southern компаниясының қолдағы локомотивтерімен ауыстырылды.

Батыс Англия Ұлы Солтүстік/Бірінші Капитал Қосылымы/Ұлы Солтүстік (Govia Thameslink Railway)

West Anglia Great Northern Moorgate және , , , , және 2006 жылдың 1 сәуірінен бастап Great Northern (GN) франшизасы Thameslink-пен бірігіп, Thameslink Great Northern франшизасын құрды, оны FirstGroup жеңіп алды және First Capital Connect деп аталды. 313/1 класының үш бірлігі 313/0 класының паркін кеңейту үшін 2010 жылдың қыркүйегінде Лондондық жер асты жолынан First Capital Connect-ке берілді. Олар FCC түсімен боялды және ішкі жағы сәл жаңартылды, бірақ бастапқы төмен спинкалы орындықтары сақталды. 313/0-ға механикалық жағынан ұқсас өзгерістер енгізілгенімен, олар қайта нөмірленбеді. Содан кейін бірліктер 2014 жылдың 14 қыркүйегінде Great Northern-ге берілді, Thameslink және Great Northern франшизалары Thameslink, Southern және Great Northern франшизасына біріктірілді. Бағыттың көп бөлігі жоғары кернеулі желімен жабдықталған болса да, Moorgate мен North City Line арасындағы учаске бұрын Лондон метросының Northern Line-ының бөлігі болған, толық габарит бойынша салынған, бірақ катенерді орнатуға жеткіліксіз кеңістік бар. Moorgate-ке бағытталған пойыздар Drayton Park стациясына төмен еңіспен жақындайды және пантограф арқылы қуат алады. Платформада тоқтағаннан кейін жүргізуші вакуумды ажыратқышты ашып, пантографты түсіріп, тұрақты токқа (DC) ауысады. Drayton Park стациясында пантограф түсірілгенше платформаның басталу сигналы тоқтатылады. Екі кернеулі пойыз үшін бұл ерекшелік, осы модельде және оны алмастыратын 717 класында пантографқа тұрақты түрде қосылған шунт резисторы бар. Аз мөлшердегі ток анықталғанда, пантограф жоғары кернеулі сыммен байланыста болғанда сигнал тоқтатылады. Бұл ток естіледі, себебі пантограф төмендегенде доға пайда болып, сөнеді, бұл ерекше шуылдау түрінде көрінеді. Бұл жүргізушіге пантограф көтерілген күйінде туннельге кірмейді, себебі пантограф жоғары кернеулі желінің соңынан шығып, туннельдің кіреберісіне соғылып, поезға зақым келтіруі мүмкін. Moorgate-тен қозғалыс кезінде Drayton Park стациясына дейін көтерілген еңіс үшін қуат сақталады. Пойыз тоқтағаннан кейін жүргізуші ауыспалы токқа (AC) ауысып, пантографты көтереді. Платформа соңындағы әдеттегі "PANS UP" белгісінен басқа, жүргізушіні қуат көзін ауыстыруға мәжбүрлейтін ешқандай жүйе жоқ. Егер жүргізуші АЖ-ға ауысуды ұмытса, поезға немесе инфрақұрылымға зақым келмейді, жай ғана үшінші рельстен қуат азайып, пойыз тоқтап қалады. Great Northern 313 пойыздары DC режимінде электрлік түрде , Northern City Line-ының ең жоғары жылдамдығымен шектелген. 313134 бірлігі 2010 жылдың 9 желтоқсанында Лондонның Лорд-мэрі Майкл Бэрдің қатысуымен Moorgate стациясында "Лондон қаласы" деп аталды. 313 класты бірліктер 2019 жылдың наурыз айынан бастап пайдалануға берілген жаңа бірліктер паркімен ауыстырылды. Бірінші 313026 бірлігі шығарылды, ал 2019 жылдың сәуір айында металл тескілеуге жіберілді. Great Northern-дегі 313 кластың соңғы рейсі 2019 жылдың 30 қыркүйегінде сағат 23:33-те Hertford North-тен Moorgate-ке бағытталған рейс болды. 2019 жылдың 23 қазанында London King's Cross-тан Roystonға (Welwyn Garden City арқылы) және кері (Hertford North және Moorgate арқылы) 313134 және 313064 бірліктерімен соңғы саяхат ұйымдастырылды, 313064 бірлігінің DMSO вагоны Network SouthEast түсімен боялды.

Сақтау

Темір жол мұрасын сақтау жөніндегі консультативтік кеңес бастапқыда 313201 номерлі пойызды қызметтен шығарғаннан кейін сақтауға ұсынған, себебі ол 313 кластың алғашқы пойзы және, демек, алғашқы өндірістік PEP негізіндегі пойыз болды. Алайда, 2023 жылдың басында кеңес Network Rail-дің 313121 номерлі пойзын таңдады, өйткені 313201-ден өзгеше, ол бастапқы отырғыштары мен екі түрлі кернеуде жұмыс істеуге арналған жабдықтарын сақтап қалған. Қазір ол Шотландиядағы Фиф мұралық теміржолында сақтаулы.

Апаттар мен оқиғалар

1986 жылдың 15 қазанында 313012 бірлігі London Underground бос вагондар пойызының артқы жағына ескерту сигналынан кейін шамадан тыс жылдамдықпен соқтығысты. Жиырма бес адам жарақат алды. 1987 жылдың 12 тамызында 313063 бірлігі пойыздың тежегіштерінің істен шығуына байланысты буферлік тоқтауды бұзып, станция ғимаратын қиратты. Он үш адам жарақат алды. 2020 жылдың 22 қазанында 313212 бірлігі сигналдау қателігінен жолдан шығып кетті. 2020 жылдың 19 қарашасында 313220 бірлігі Вест-Вортинг станциясында өртке ұшырады. 2021 жылдың 10 наурызында 313203 бірлігі Шығыс Уортинг станциясында өртке ұшырады.

Әскери флоттың мәліметтері

Оператордың кіші класы. Құрылған жылыБірлікке шаққан автомобильдерБірлік нөмірлері313/0Жарамсыз деп есептелген411976–19773313018, 313024–313033, 313035–313064313/13313122–313123, 313134Сақталған1313121313/21313201