Кіріспе

Фредерик Польдің "Уақыт соңындағы әлем" романы – американдық жазушы Фредерик Польдің 1990 жылы жарық көрген қатты ғылыми-фантастикалық романы. Ол ғаламның жылулық өліміне жақындаған шақта аман қалған адам мен плазма негізіндегі интеллектінің қатар жүретін әңгімелерін айтады. Осылайша, кітап – спекулятивтік космология мен ғарыш мекендеуінің біріктірілген еңбегі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Уақыт соңындағы әлем" - алыс жұлдыздық жүйеге экспедиция жасаған, жас және Жерде туған Виктор Соррикейннің тарихы. Колонистер жұлдыздар арасындағы ұзақ сапарға қатысты. Жердегі адамдар да, колонистер де білмейді, оларды қоршап тұрған жұлдыздарда өте ұзақ өмір сүретін (іс жүзінде өлмейтін) плазмалық жаратылыстар мекендейді, олардың маңызды емес материяның іс-әрекеттеріне қатысты білімі немесе қызығушылығы жоқ. Ван То – ең көне және ең күшті плазмалық жаратылыстардың бірі. Оған серік болу үшін өзін-өзі модификациялаған көшірмелерін немесе "балаларын" жасағаннан кейін, Ван То олармен қатысты өлімге әкелетін шахмат ойынына қатысады. "Тақта" – бүкіл галактика, ал қару – жұлдыздардың өзі. Әр жұлдызда жаудың "баласы" болуы мүмкін; әртүрлі экзотикалық бөлшектерді қолдана отырып, Ван То нысана жұлдызының жарқырауына және оның ішінде тіршілік ететін кез келген жауды жоюға қабілетті. Колонистер Жерді тастап кеткеннен кейін, оның Күні соғыстың құрбанына айналады, жарылып, Жердегі адамзатты жанама залал ретінде жояды. Осылайша, колонистер – жалғыз қалған адамдар. Осы шайқас алаңының ортасына үш колониялық кеме (Арк, Нью-Мэйфлауэр және Аргоси) жаңа үйлеріне қарай білмей тұрып бет алады. Келгеннен кейін колония өзін-өзі орнықтыруға кіріседі, бірақ олардың бүкіл жергілікті жұлдыздар тобы таңғажайып үдеуге ұшырап, күңгірттеніп бара жатқанын байқайды. Апатты аурудың таралуынан және терраформацияның сәтсіздігінен кейін, үмітсіз колонистер күн жүйесіндегі кішкентай әлемнен шығатын ерекше радиациялық шығарылымды зерттеуді шешеді. Орбитаға шыққаннан кейін олардың кемесі қатты зақымданады және Виктор кемедегі мұздатқыш жүйелеріне мәжбүр болады. Олар төрт жүз жылдан кейін құтқарылып, тоңбастан шығарылады, ал колония одан да қиын жағдайға тап болады. Олардың орбиталары айналасындағы жұлдыздың жарығы едәуір төмендеген (себебі энергияны үдету үшін жұмсалып жатыр) және олар қазір соншалықты жылдам қозғалып жатыр, салыстырмалылық эффектісінен оларды қоршап тұрған ғалам жарық нүктесіне дейін қысқарды. Колонияда жік-жікке бөлініп, дінге қатты беріліп, ғылыми зерттеулерге тыйым салынды. Виктор оларды неге үдетіп жатқанын анықтауға тырысқаны үшін қайтадан тоңбастырылады. Ол колонияның төрт мың жылынан кейін оянады, колонияның алыс ұрпақтары өз қоғамын көмескі жұлдыздың (қоңыр жұлдыздың) айналасында айналып жүрген мекендерге қайта құрып, ләззат пен жайлылыққа арналған жоғары технологиялық өркениетті құрады. Ол бұрынғы колонияға барады, бірақ бірнеше колонистердің тоңбаған жерлерін тауып, оны қайта құруға тырысады. Оның "Ескі Жерде" туған бірегей мәртебесі олардың күш-жігеріне назар аударады және қайта құру алға жылжиды. Виктордың төрт мың жылдық мұздаған ұйқысы кезінде жұлдыздық жүйе қайтадан баяулады. Осы уақыт өте келе, жас ғаламнан қалғанның бәрі – өлі жұлдыздар мен қара тесіктер, ал Ван То протондық ыдыраудан келетін энергиямен өмір сүруде. Ван То өзінің ұзақ уақыт бұрын ұмытылған жүйелерінен тахиондық хабар алады және осы соңғы қалған жұлдыздарға көшуге дайындық жасайды, жүйеде тұратын кішкентай материялық жаратылыстар маңызды емес және олар ренжітуші болса, жойылуы мүмкін деп санайды.