Кіріспе
Tridacna gigas, гигант деңіз қабығы, Tridacna тұқымдасының ең танымал түрі. Гигант деңіз қабықтары – қазіргі кезде тірі қалып отырған екі жақлы моллюскалардың ең ірілері. Tridacna тұқымдасына жататын "гиганттық деңіз қабықтарының" басқа бірнеше түрі көбінесе Tridacna gigas деп жаңылыс жатады. Бұл түрді аймақтың жергілікті халқы мыңдаған жылдар бойы білген, ал Антонио Пигафетта 1521 жылы оны өзінің күнделігінде тіркеген. Олар Оңтүстік Тынық мұхиты мен Үнді мұхитының жақын жағалауларындағы терең емес коралл рифтерінде өмір сүретін ірі қабық моллюскаларының бірі. Олардың салмағы 700 килограмнан асып, ені 1,5 метрге жетеді, ал табиғаттағы орташа өмір сүру мерзімі 100 жылдан асады. Олар Филиппин жағалауларында және Малайзияның коралл рифтеріндегі Оңтүстік Қытай теңізінде де кездеседі. Гигант деңіз қабығы тегіс коралл құмында немесе сынған кораллдар арасында тіршілік етеді және 20 метрге (66 фут) дейін тереңдікте табылған. Оның таралған аймағы Үнді-Тынық мұхитын қамтиды, бірақ популяциясы жылдам азайып барады және гигант деңіз қабығы бұрын кең таралған көптеген аймақтарда жойылып кетті. Кальций карбонатынан тұратын коралл матрицасына ұқсас, гигант деңіз қабықтары биоминералдану процесі арқылы қабықтарын өсіреді, бұл процесс маусымдық температураға өте сезімтал. Карбонаттағы оттегінің изотоптық қатынасы және стронций мен кальций арасындағы арақатынас теңіздің тарихи температурасын анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Әрбір қабықта кішкентай қуыс болады, онда оқушы тәрізді апертура және үш түрлі жарық диапазонына, соның ішінде ультракөк сәулеге сезімтал 100 немесе одан да көп фоторецепторлар орналасқан, бұл моллюскалар арасында бірегей болуы мүмкін. Оптикалық жүйе апертурадан алынған пигменттерді пайдалана отырып, кейбір көздерді біртіндеп, жергілікті түрде қараңғылату арқылы бейне жасайды.
Tridacna gigas, the giant clam, is the most well known species of the giant clam genus Tridacna. Giant clams are the largest living bivalve mollusks. Several other species of "giant clams" in the genus Tridacna, are often misidentified as Tridacna gigas. Known to indigenous peoples in the area for thousands of years, Antonio Pigafetta also documented these in his journal as early as 1521. One of a number of large clam species native to the shallow coral reefs of the South Pacific and Indian oceans, they can weigh more than , measure as much as across and have an average lifespan in the wild of over 100 years. They are also found off the shores of the Philippines and in the South China Sea in the coral reefs of Malaysia. The giant clam lives in flat coral sand or broken coral and can be found at depths of as much as 20 m (66 ft). Its range covers the Indo Pacific, but populations are diminishing quickly, and the giant clam has become extinct in many areas where it was once common. Similar to coral matrices composed of calcium carbonate, giant clams grow their shells through the process of biomineralization, which is very sensitive to seasonal temperature. The isotopic ratio of oxygen in carbonate and the ratio between Strontium and Calcium together can be used to determine historical sea surface temperature. Each one consists of a small cavity containing a pupil like aperture and a base of 100 or more photoreceptors senstive to three different ranges of light, including UV which may be unique among molluscs. The optical system forms an image by sequential, local dimming of some eyes using pigment from the aperture.
Ең ірі даналары
Ең үлкен белгілі T. gigas данасы өлшенді, оның салмағы 230 кг (510 фунт) өлген күйінде және 250 кг (550 фунт) тірі күйінде бағаланды. Ол 1817 жылы Индонезияның Суматра аралының солтүстік-батыс жағалауында табылған. Қазір оның қабығы Солтүстік Ирландиядағы мұражайда қойылған. 1956 жылы Жапонияның Ишигаки аралынан одан да ауыр гигант деңіз қабығы табылды. Қабықтың ұзындығы – , өлген күйінде салмағы – , тірі күйінде салмағы – бағаланды. Бұл гигант деңіз қабықтарының тіпті қоректік заттарға кедей коралл рифтерінде де бір метрге дейін өсуіне мүмкіндік береді. Ұрықтанған жұмыртқа шамамен 12 сағат бойы теңізде жүзіп, содан кейін личинка (трохофор) шығады. Одан кейін ол кальций карбонатынан қабық жасауды бастайды. Ұрықтанғаннан кейін екі күн өткен соң оның ұзындығы – . Көп ұзамай ол жерде қозғалуға қолданатын "аяқ" пайда болады; сондай-ақ ол қолайлы ортаны іздеу үшін жүзе алады. Бұл процеске қатысты екі эволюциялық түсіндірме ұсынылған. Сэр Йонг көп жылдар бойы ішкі педаль ганглиясы кешені қабыққа қатысты 180 градусқа бұрылып, олардың жеке дамуын және эволюциясын талап ететінін айтты және оған берік тұрды. Стасек оның орнына өсудің көбінесе екі қабатты моллюскалардағы вентральді бағыттың орнына артқы бағытта жүретінін ұсынды, бұл жас организмдердің өсуінің балама жолдарының аралық кезеңдерінде көрінеді.
Адамға қатысты
Гигант шақылдақтардың құрып кету қаупіне ұшырауының басты себебі – екі жақтанды моллюсктерді аулау кемелерінің қарқынды пайдалануы. Көбінесе ірі ересектер өлтіріледі, себебі олар ең қымбатқа бағаланады. Гигант шақылдақтарды оңай көретін елдерде де, олар туралы агрессивті тіршіліктер туралы әңгімелер кездеседі. Мысалы, полинезиялық халықтың бір ертегісінде маймылдың қолы шағылып алынса, ал маорилердің аңызында қайыққа шабуыл жасалғаны айтылады. 18-шы ғасырдан бастап, қауіп туралы хабарлар Батыс әлеміне тарады. 1920-ші жылдары танымал Popular Mechanics ғылыми журналы осы алып моллюсктың өлімге себеп болғанын жариялады; тіпті АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суға түсу нұсқаулығында оның қабығын жабуға қолданылатын аддуктор бұлшық еттерін кесіп, одан құтылудың егжей-тегжейлі тәсілдері келтірілген. Бірақ іс жүзінде, олардың аддуктор бұлшықтарының баяу қозғалысы және қабығынан суды сығып шығару қажеттілігі, олардың адамды тұтқындауына мүмкіндік бермейді. 1985 жылдан 1992 жылға дейін Австралия үкіметі Джеймс Кук университетінің Орфей аралы зерттеу станциясында, әсіресе T. gigas гигант шақылдақтарын жаппай өсіруге қаржы бөлді, сондай-ақ Тынық мұхит аралдары мен Филиппинде шақылдақтарды өсіру орталықтарын дамытуға көмектесті. Әлемдегі он белгілі гигант шақылдақ түрінің жетісі Оңтүстік Қытай теңізінің коралл рифтерінде кездеседі. Филиппинде қайта қалпына келтірілген шақылдақтар өздерінің шашыраған дернәсілдерін 10 жылдан кейін кем дегенде бірнеше жүз метр қашықтыққа сәтті таратуға қол жеткізді.