Марсель Гриоль: Африканы зерттеген француз антропологы

Кіріспе

Француз жазушысы және антропологы Марсель Гриаул (16 мамыр 1898 – 23 ақпан 1956) – Батыс Африкадағы догон халқы туралы зерттеулерімен және Франциядағы этнографиялық далалық зерттеулерді дамытумен танымал француз жазушысы және антропологы. Ол Гермен Дитерлен және Жан Рухпен африкалық тақырыптар бойынша бірлесіп жұмыс істеді. Оның 170-тен астам кітабы мен ғылыми журналдардағы мақалалары жарияланды.

Өмірбаян

Аизи-сюр-Армансон қаласында туған Гриаул жақсы білім алып, инженер болуға дайындалып, 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда француз әуе күшінде ұшқыш болып еріктілікке түскен кезде Луи-ле-Гранд атындағы беделді лицейге оқуға қабылданды. 1920 жылы университетке оралып, Марсель Маус және Марсель Коэннің лекцияларын тыңдады. Антропологияға қызығған ол техникалық мамандыққа дайындалу жоспарларынан бас тартты. 1927 жылы ол Амар және Ге’ез тілдеріне ерекше назар аударған École Nationale de Langues Orientales мектебінен диплом алды. 1928-1933 жылдар аралығында Гриаул екі ірі этнографиялық экспедицияға қатысты – бірі Эфиопияға, ал екіншісі Африка құрлығын кесіп өткен Дакар-Джибути экспедициясына. Соңғы экспедицияда ол алғаш рет догон этносымен танысты, олармен оның тағдыры мәңгілік байланысты болды. 1933 жылы ол дінтану саласында École Pratique des Hautes Études мектебінен диплом алды. 1930 жылдары Гриаул және оның шәкірті Гермен Дитерлен Малидегі догон аймағына бірнеше ұжымдық экспедиция ұйымдастырды. Осы сапарлар барысында Гриаул әуе суретіне түсіру, топографиялық зерттеулер және басқа мәдениеттерді зерттеу үшін бірлескен жұмыс жасау әдістерін алғаш рет қолданды. 1938 жылы ол догондық зерттеулеріне негізделген диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Гриаул француз әуе күштеріне қайта шақырылды, ал соғыстан кейін Париж Сорбонна университетіндегі антропология кафедрасының тұңғыш профессоры болды. 1956 жылы Парижде дүниеден озды. Гриаул соқыр аңшы Оготеммелимен бірлескен жұмысымен және догон мифологиясының (Номмо қоса алғанда) терең талдауымен, сондай-ақ оның ритуалдарымен есте қалады. Оның догон маскаларын зерттеуі осы тақырып бойынша маңызды еңбектердің бірі саналады. Көптеген антропологтар оның жұмысын сынға алып, Сириус жұлдызы туралы айтқандарының және ғарыштық жұмыртқалар мен мистикалық дірілдер туралы кеңейтілген сипаттамаларының догондық сенімдерді дұрыс бейнелемейтінін айтады. Гриаул – антрополог Женевье Калам Гриаулдың әкесі (қ. fr: Geneviève Calame Griaule).

Born in Aisy sur Armançon, Griaule received a good education and was preparing to become an engineer and enrolled at the prestigious Lycée Louis le Grand when in 1917 at the end of World War I he volunteered to become a pilot in the French Air Force. In 1920 he returned to university, where he attended the lectures of Marcel Mauss and Marcel Cohen. Intrigued by anthropology, he gave up plans for a technical career. In 1927 he received a degree from the École Nationale de Langues Orientales, where he concentrated on Amharic and Ge'ez. Between 1928 and 1933 Griaule participated in two large scale ethnographic expeditions—one to Ethiopia and the ambitious Dakar to Djibouti expedition which crossed Africa. On the latter expedition he first visited the Dogon, the ethnic group with whom he would be forever associated. In 1933 he received a diploma from the École Pratique des Hautes Études in religion. Throughout the 1930s Griaule and his student Germaine Dieterlen undertook several group expeditions to the Dogon area in Mali. During these trips Griaule pioneered the use of aerial photography, surveying, and teamwork to study other cultures. In 1938 he produced his dissertation and received a doctorate based on his Dogon research. With the outbreak of World War II Griaule was drafted again in the French Air Force and after the war he served as the inaugural professor of the first chair of anthropology at the University of Paris Sorbonne. He died in 1956 in Paris. Griaule is remembered for his work with the blind hunter Ogotemmeli and his elaborate exegeses of Dogon myth ( fr )—(including the Nommo) and ritual. His study of Dogon masks remains one of the fundamental works on the topic. A number of anthropologists are highly critical of his work and argue that his claims about Sirius and his elaborate accounts of cosmic eggs and mystic vibrations do not accurately reflect Dogon belief. Griaule is the father of anthropologist Geneviève Calame Griaule (See :fr: Geneviève Calame Griaule).