Кіріспе

Қоғамдық фонтан, Флориана, Мальта

Тритон фонтаны – Мальтадағы Флориана қаласында орналасқан фонтан. Ол үлкен бассейнды ұстап тұрған үш қола Тритоннан тұрады, олар бетоннан жасалған концентрлі негізге теңестіріліп, 730 тонна травертин тақташалармен қапталған. Бұл фонтан – Мальтаның ең маңызды модернистік ескерткіштерінің бірі. 1952 және 1959 жылдар аралығында үш басқарушы органмен бірге жобаланған және құрастырылған, сонымен қатар әйгілі мүсінші Шевалье Винсент Апап пен оның әріптесі суретші Виктор Анастаси бірлесіп ойлап тапқан бұл фонтан 1959 жылдың 16 мамырында сенбі күні ресми түрде іске қосылды. Фонтан "Mill Maltin għall Maltin" деп аталатын ұлттық мерекелер үшін сахна ретінде пайдаланылды және мүсін тобының салыстырмалы түрде осал құрылымдық орналысына қауіп төндіріп, нәтижесінде 1978 жылдың 1 наурызында сағат 14:00-де мүсін тобының күрт құлауына себеп болды. Мүсіндік топты Мальта кеме жасау зауытының инженерлері 1986 жылдың қаңтары мен 1987 жылдың сәуірі аралығында жөндеп шығарды. Бұл жөндеу кезінде үш шағала мен теңіз шөптерінен (сонымен қатар Шевалье Апаптың туындысы) тұратын орталық мүсіндік қосымша мүсіндік топқа енгізілді, бірақ бұл орналасу мифологиялық Тритон фигураларының тіреушілік рөлін азайтты. Фонтан келесі онжылдықтарда тозып, 2010 жылы қайта орналастыруға белгіленді. Осы кезде Жоспарлау органының Мұраны жоспарлау бөлімі, өзінің консервациялау жөніндегі қызметкері Кеннет Каучи арқылы монументалды фонтанды өз орнында қалдыру және барлық күш-жігерді құрылысты бастапқы түріне келтіруге және мүсіндік топты салмақты бассейнды ұстап тұрудың драматикалық рөліне қайта орналастыруға бағыттау қажет екенін кеңес берді. Инфрақұрылым, байланыс және көлік министрі доктор Остин Гаттпен көптеген күш-жігер мен кездесулер жүргізілді, ол 2011 жылдың 9 желтоқсанында өткен баспасөз конференциясында фонтанды ауыстыру туралы барлық ұсыныстарды тоқтатты. Каучидің ұсынысы Ресурстар және ауыл шаруашылығы министрі Джордж Пуличино қарауына ұсынылды, ол өзінің тұрақты хатшысы Инг. Кристофер Чьянтар және сәулетші Норберт Гатт арқылы ұсынысты жеткізді. Жобаны Оңалту жобалары кеңсесінің (RPO) басшысы, бас сәулетші Мирель Фсадни және Көлік және инфрақұрылым министрлігінің (MTI) жаңа министрі Джо Мицци, сонымен қатар жаңа тұрақты хатшы Инг. Джозеф Каллус ұсынған жобаны қарастыру үшін техникалық басқару тобын құруға ықпал етті. Топ төрағасы Инг. Стефан Каламатта болды, ал архитектор Фсадни азаматтық және құрылымдық бөліктерді, мырза Каучи тарихи, көркемдік және қола мен травертин сақтау аспектілерін, Инг. Брайан Каучи және Инг. Алекс Велла (1923 жылы қайтыс болды) механикалық және гидравликалық аспектілерді, Инг. Конрад Каша және Инг. Симон Эллул электрлік аспектілерді қарастырды. 2017 жылғы жалпы сайлаудан кейін жоба жаңа Көлік, инфрақұрылым және күрделі жобалар министрлігіне (MTIP) көшті, доктор Ян Борг министр, ал Кристофер Кутаджар мырза тұрақты хатшы болып тағайындалды, ол Каучи мырза ұсынған жобаны жүзеге асыруды қамтамасыз етті. Жұмыс жөніндегі келісімшарт 2017 жылдың 12 қаңтарында жасалды және қола мүсіндер бөлшектелгеннен кейін қаңтар айының соңында Флоренциядағы Fonderia Artistica Ferdinando Marinelli-ге жіберілді. Жұмыс жыл соңына дейін аяқталды, ал фонтан мен алаң 2018 жылдың 12 қаңтарында, келісімшартқа қол қойылғаннан бір жыл өткен соң ресми түрде ашылды. Жобаның менеджері Инг. Джозеф Сциклуна болды, ол жобаны қанағаттанарлық нәтижеге жеткізуге ықпал етті, ал құрылыс алаңының менеджері – Джозеф Мифсуд.

Дизайн

Су бұлағы мифологиялық тритонның үш қола мүсінінен тұрады, олар диаметрі 5 метр, салмағы шамамен 3 тонна болатын үлкен дөңгелек бассейнді ұстап тұр. Екі тритон отырған, ал үшіншісі тізе бүгіп тұр, және олар теңіз шөптерінен құралған негізде теңдестірілген. Қала қақпасынан қарағанда әрбір тритонның жүзі көрінеді. Олардың позы күштілік сезімін де, спиральдік қозғалысты да береді, бұл фонтанның монументалдығына үлес қосады. Судың ағындары да қозғалыс сезімін беру үшін жобаланған. Дегенмен, кейбір бөліктері қазіргі көше деңгейінің астында сақталған болуы мүмкін. Аймақ ақырында автобус аялдамасы ретінде пайдаланылды, ал 1953 жылғы қаңтарда Қоғамдық жұмыстар және қайта құру министрлігі осы бос кеңістікте фонтанды жобалау бойынша конкурс жариялады. Конкурс қоғамдық жұмыстар бөлімінде жұмыс істейтіндерден басқа барлығына ашық болды, ал бірінші жүлде 100 фунт стерлинг құрады.

Зақымдану және жөндеу

Құрылысынан кейінгі онжылдықтарда фонтан Мальтаның басты автобус аялдамасындағы ең маңызды орнынан бастап, елдің танымал нысанына айналды. Ол түрлі шаралар үшін пайдаланылды, соның ішінде Республика күнінің ұлттық тойлары «Mill Maltin għall Maltin» бағдарламасы арқылы теледидардан көрсетілді. Фонтанның мүсіндік тобының үстінде концерттер мен мотоциклдерді арнайы жасалған пандустар арқылы қола бассейнге көтеруге арналған алаң салынды. Бұл құрылымды әлсіретті, және табиғи тозумен бірге, бассейн ішіне орнатылған резервуар суды тиісті деңгейде ұстай алмады. Соның салдарынан табақта тым көп су қалды, бұл оны қолдаған қола Тритон мүсіндеріне үлкен жүк түсірді. 1978 жылдың 1 наурызында Тритонның бір қолы сынды, ал табақ құлап, үш Тритонның екеуіне ауыр зақым келді. Уақыт өте келе мүсіннің жағдайы нашарлай берді, коррозия пайда болды және мүсіндерде жарықтар пайда болды. Фонтанның негізіндегі травертин плиткалары да жылдар бойы қатты зақымданып, боялды. Бұл фонтанды Валетта шекарасынан Флорианаға көшіруге әкеп соғар еді. Көшіру ұсынысы қырқыс пікірталас тудырды, кейбір адамдар оны қолдаса да, көпшілік бұл танымал фонтанды жылжытуға қарсы болды. 2011 жылдың желтоқсанында министр Остин Гатт фонтанның көшірілмейтінін және қалпына келтірілгеннен кейін Пианоның жаңа дизайндағы Валетта кіреберісінің орталық бөлігі болатынын мәлімдеді. Фонтан 8 мамыр 2012 жылы Мальтаның қоршаған ортаны қорғау және жоспарлау органымен «Валетта мен Флорианадағы 20 ғасырдың модернистік сәулеті мен ескерткіштері» тізіміне 1-сыныпты мүлік ретінде енгізілді. Сол жылдың 28 желтоқсанында ол Мальта аралдарының мәдени мұраларының ұлттық тізіміне қосылды.

Ресми тұсаукесер

Қайта қалпына келтірілген фонтан, соңғы рет (59 жыл кешігіп) 2018 жылдың 12 қаңтарында премьер-министр Джозеф Мускаттың ресми ашылуымен пайдалануға берілді. Жұмыстар Валлетта қаласы 2018 жылғы Еуропаның Мәдениет астанасы мәртебесін алғанға бір апта бұрын аяқталды. Қайта қалпына келтіруге жұмсалған қаржы 4,5 миллион еуроны құрады. Фонтанды күтіп ұстау мәселесі әрқашан Бас сәулетші Стивен Бонеллоның және оның мамандандырылған Өндіріс және қызмет көрсету бөлімінің (MSD) мен директоры Инг. Рей Каруананың қарауында болды. Оны мінсіз күйде ұстау – бұл Мистер Кутажардан кейін қызмет еткен барлық тұрақты хатшылардың, атап айтқанда, Жохан Галеа және Жозеф Каруана мырзалардың ерекшелігі болды.

Мұра

Тритон фонтанының ресми ашылуының 5 жылдығын тойлау мақсатында, министр Стефан Зринцо Ацзопарди өзінің Тұрақты хатшысы Карлос Табоне арқылы 2023 жылғы 11 желтоқсанда MaltaPost компаниясымен бірнеше ескерткіш марка шығару үшін ынтымақтастық жасады. Бұл шара Кеннет Коучи мырзаның Тритон фонтанының алғашқы ресми кураторы болып тағайындалуымен бірге өтті. Алдын ала келісім бойынша, Тритон фонтанының 500 шаршы метрден астам жер асты кешені шектеулі сандағы келушілерге, студенттерге және белгілі бір топтарға ашық (шарттар мен талаптар қолданылады). Тритон фонтаны Еуропаның ең танымал ескерткіштерінің бірі ретінде қайта жаңғырылып, мәдени мұраны көрсететін және жақсы күтілген электромеханикалық гидравликалық жүйенің үлгісі ретінде танылатын орталыққа айналды – осылайша оның мұрасы дәріптеледі.