Майкл Мартон: Американдық жазушының өмірбаяны мен шығармашылығы

Кіріспе

Майкл Мартон (22 тамыз 1955 жылы Индиана штатының Форт-Уэйн қаласында туған) – американдық жазушы. 1977 жылдан бері ол 30-ға жуық кітап және кітапшалар жазды. Мартон ЕҰА-дан (NEA) екі стипендия және Инграм Меррилл қорынан грант алған. Оның әңгімелері мен эсселері «Пушкарт сыйлығы», «Американың ең жақсы әңгімелері» және «Американың ең жақсы эсселері» антологияларында жарияланып, сілтеме жасалды.

Өмірбаян

Мартон Батлер университетінде оқып, Индиана университетін бітірген. Ол Джон Хопкинс университетінің Жазу семинарларынан магистр дәрежесін алды, онда Джон Барттың басшылығымен оқыды. Мартон Уоррен Уилсон колледжінің Жазушыларға арналған МФА бағдарламасында оқытушы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Айова штаты университетінде, Гарвард университетінде, Сиракуз университетінде және Алабама университетінде сабақ берді. Ол әйелі, ақын Тереза Паппаспен бірге Тоскалуза қаласында тұрады. Олардың екі ұлы бар, екеуі де жазушы: Сэм Мартон және Николас В. Паппас. Джон Бартпен оқығаннан және оның досы болғаннан бөлек, Мартон Бруклинде бірге тұрған кезде Томас Пиншонмен жақын қарым-қатынас орнатты.

Мансап

Мартоненың 2005 жылғы «Майкл Мартоне» еңбегі форма мен автобиографияны зерттейді. Ол бастапқыда әртүрлі басылымдарға жазбалар сериясы ретінде жазылған. Оның басты қызығушылықтарының бірі – «жалған биография» және факті мен ойдан шығарылған оқиғалар арасындағы көбінесе нашар айқындалатын шекара. Ол өзін «жаңа аймақтық жазушы» (неорегионист) деп санайды. Факті мен ойдан шығарылған оқиғалар арасындағы бұрмаланған шекара 2001 жылғы «Индианаға көк жолсілкіш» (The Blue Guide to Indiana) кітабында көрінеді, ол мұқабасындағы бас тарту ретінде ««көк жолсілкіш» (Blue Guide) аталатын саяхат кітаптары сериясымен ешқандай байланысы, қолдауы немесе қатысы жоқ» және «Индиана штатын ешқандай жағдайда фактілі түрде бейнелемейді немесе дәл көрсете алмайды» дейді. Мартонның сөзіне сүйенсек, бұл ескерту «нағыз көк жолсілкіштің» (the real Blue Guide) баспасынан келген тоқтату туралы хат алғаннан кейін қосылған. Бұл хат, өз кезегінде, Мартонның 2015 жылғы «Уайнсбург, Индиана» антологиясының ашылу тарауына шабыттандырды, ол романшы Шервуд Андерсон жасаған Уайнсбург қаласынан келген тоқтату туралы хат түрінде жазылған. Бұл хатта «Қайғы, қорқыныш, сағыныш және шатасуды» тарату құқығына иелік ету талап етіледі. «Біз ақылсыздыққа патент алдық. Біз «Тремблингті» иеленеміз. Біз Қайғыны кеңінен сатамыз». Мартон 2020 жылы жарық көрген «Арт Смит, Форт-Уэйннің құс жігітінің толық жазбалары» (The Complete Writings of Art Smith, the Bird Boy of Fort Wayne) кітабында шындық пен ойдан шығарылған оқиғалар арасындағы шекараны одан да нашарлай түсті. «Нью-Йорк Таймс» газеті бұл кітапты «аспанға жазудың нағыз өмірдегі ойлап табушысының тапқыр қайта жаңғыртуы» деп атады. Мартон мансабының көп бөлігін өз саласындағы тәртіп, меншік және жекелік туралы қалыптасқан түсініктерді бұзуға және жаңаша қарауға арнады, сонымен қатар оны әдебиеттің «ең белгілі бүлікшісі» деп сипаттады. 1990-жылдардың соңында Нил Бауэрстің «Алуға болатын сөздер» (Words for the Taking) атты құжаттамалық кітабын оқығаннан кейін, автордың өлеңдерін ұрлаған адамды іздеу туралы азапты іздестірулерін сипаттайды, Мартон «Нил Бауэрс» деген псевдониммен өлеңдер жариялай бастады. «Мен Бауэрстің өлеңдерін қолданбаймын, тек оның атын ғана қолданамын», - деді Мартон кейіннен. «Осы өлеңдер жарық көрген соң, Нил Бауэрс оларды өмірбаянына қоса алады деп санаймын. Мен Нил Бауэрстің зияткерлік меншігін ұрлағанын түсінемін. Бірақ басқа біреудің жұмысына үлес қосу плагиат болар ма? Мен оның жұмысын ұрламаймын, керісінше, оның жұмысына өз үлесімді қосамын». Мартонның айтуынша, ол бірнеше псевдонимдермен жазған: «Мен Нил Бауэрс атымен көркем өлеңдер, Кристиан Пирс, Джона Оглз, Арин Фишер, Сара Мигнин және Мэтью Дуглас Маккейб есімдерімен көркем әңгімелер, zzxyzz пайдаланушы атымен көркем емес жазбалар (Википедияда.org), Klemm Co. атымен ойдан шығарылған жарнамалар және AVALANCHE атымен ойдан шығарылған әндер жарияладым». Бұл құштарлық туралы Мартон былай деді: «Мен ешқашан Майкл Мартон сияқты сезімде болған емеспін – кейде мен өмірім бойы костюм киіп жүргенімді ойлаймын. Кейде оны Майкл Мартонның өзіне бөгет болатын нәрселерді жеңу үшін кидім. Бір кезде мен костюм кигенімді ұмытып қалдым. Енді оны алып тастай алмаймын. Мен сыдырғыштың қайда екенін ұмытып қалдым, мен оның ішінде тұрып қалдым».

Martone's 2005 work, Michael Martone, is an investigation of form and autobiography. It was originally written as a series of contributor's notes for various publications. One of his central interests is the "false biography" and the often blurry boundary between fact and fiction. He also considers himself a "neo regionalist." The permeable boundary between fact and fiction is reflected in books like his 2001 The Blue Guide to Indiana which, as a disclaimer on the cover makes clear, "is in no way affiliated with, endorsed by, or associated with the series of travel books titled Blue Guide," and "in no way factually depicts or accurately represents the State of Indiana." The disclaimer, Martone explains, was included after he received a cease and desist letter from the publisher of "the real Blue Guide." This letter in turn inspired the opening chapter of Martone's 2015 anthology, Winesburg, Indiana, written in the form of a cease and desist letter from the fictional town of Winesburgcreated by the novelist Sherwood Andersonwhich claims proprietary rights to “the distribution of Sadness, Fear, Longing, and Confusion itself. We have patented madness. We own Trembling. We extensively market Grief.“ Martone further obscured the line between fact and fiction in his 2020 book, The Complete Writings of Art Smith, the Bird Boy of Fort Wayne, which was called "an ingenious reimagining of the real life inventor of skywriting" by the New York Times. Martone has devoted much of his career to disrupting and defamiliarizing the taken as given notions of order, ownership, and identity in his field, and has been described as literature's "most notorious mutineer." In the late nineties, after reading Neal Bowers' book of non fiction, Words for the Taking, which describes the author's agonizing hunt for the person who has plagiarized his poems, Martone began to publish poetry under the pseudonym "Neal Bowers." "I am not using Bowers' poems," Martone later explained, "only the name. So when these poems get published, Neal Bowers could actually include them on his vita as far as I'm concerned. I hope he does I understand the theft of intellectual property that got Neal Bowers so worked up. But is it plagiarism to actually contribute to someone else's work? I am not stealing his work but actually donating my own to his store of work." According to Martone he has written under a number of nom de plumes: "I've published fictional poems under the name Neal Bowers, fictional stories under the names Christian Piers, Jonah Ogles, Arin Fisher, Sarah Mignin, and Matthew Douglas McCabe, fictional nonfiction under the username zzxyzz [on Wikipedia. org], fictional advertisements under the name Klemm Co., and fictional songs with the band under the name AVALANCHE." Of this impulse, Martone has said "I’ve never really felt much like 'Michael Martone'—sometimes I think my entire life I’ve been wearing a costume. At some point I put it on to cope with things that Michael Martone was too weak to take on as himself. And after a while I forgot I was even wearing the costume. Now I can’t take it off. I’ve forgotten where the zipper is, and I’m stuck in it."