Кіріспе

Яковлев Як 7 (Яковлев Як 7; НАТО-ның белгісі: Mark) – бұрынғы Yak 1 истребителінен дамытылды, бастапқыда оқу ұшағы ретінде жоспарланған, бірақ кейін истребительге айналдырылды. Истребитель ретінде де, ал кейін бастапқы оқу роліне қайтып келгенде де, Як 7 өте қабілетті ұшақ екенін көрсетті және әуе экипаждары оны жақсы бағалады. Як 7, Як-1-ден қарапайым, берік және жалпы алғанда жақсырақ болды.

Жобалау және әзірлеу

1939 жылы Александр Яковлев "I 27" және "UTI 26" деп аталатын тандемдік орындықты жетілдірілген жаттығушы ұшақты жобалады. "UTI" (Uchebno Trenirovochnyi Istrebitel, аударғанда: Оқу истребителі) ұшқыштарға жоғары өнімділіктегі ұшақта ұшуға дейін тәжірибе беруді көздеді. 1940 жылы басталған даму жұмыстарымен UTI 26 алдыңғы үлгісінен айырмашылығы – ұзын қанаты тепе-теңдік үшін артқа орналастырылды, сонымен қатар қос басқарумен екі пилот кабинасы және қарапайым байланыс жүйесі болды. Ол негізінен оқу-жаттығу үшін, капотта бір ШКАС пулеметімен қаруланды, бірақ Яковлев көп мақсатты ұшақты көздеді, ол сонымен қатар курьерлік және жеңіл көлік міндеттерін де атқара алады. Бірінші өндірістік ұшақ Yak 7UTI деп аталды, ол қайтадан қонуға арналған негізгі шанақты сақтады, бірақ 1941 жылдың жазынан бастап, оны Yak 7V (Vyvozoni for Familiarization) тұрақты шанақ нұсқасымен алмастырды. Зауыт өндіріс жеңілдетіледі және өнімділіктің төмендеуі жаттығушыға зиян келтірмейді деп түсіндірді. Yak 7UTI және Yak 7V-лар қысқы операцияларға арналған шаңғымен жабдықталған. Яковлев ОКБ-нан Yak 7UTI өндірісін бақылау үшін К. А. Синельщиков басқарған №301 зауыттық топ бөлінді. Осы ұшақтардың бірі (сериялық нөмірі 04 11) артқы жағында броньды арқалық тақтамен жабдықталған, олар босатқанда инерттік газбен толтырылатын отынның өздігінен жабылатын резервуарлары, әр қанаттың астында үш "RO" зымыранды пулеметтері бар RS 82 зымырандары, осілік моторная пушкаға орнатылған ШВАК пулеметінің 120 патроны бар, және екі 7,62 мм ШКАС пулеметінің астында, әрқайсысы 750 патроны бар. Артқы пилот кабинасы сақталды, бұл жылдам курьерлік және тасымалдау міндеттері үшін екінші орындықты (бағыттауышсыз) немесе ұзақ арақашықтық үшін отын резервуарын орналастыруға мүмкіндік берді. Қосымша кеңістікте бомбалар немесе басқа да құралдар болуы мүмкін. Қозғалтқышы М 105П болды және модель Yak 7/M 105P болып тағайындалды. Синельщиков Яковлевке бұл туралы хабарламай, ол бұл туралы білгенде, Яковлев өзгерістердің қажеттілігіне күмәнмен қарады. Yak-7 ұшағы өндіріске енгізілді және оның алғашқы 60 данасы 1941 жылдың аяғында операциялық эскадрильяларға жеткізілді. Тағы бір маңызды нұсқасы Yak 7/M 105PA болды. Бұл модельде капондағы екі ШКАС екі UBS пулеметімен 400 патронымен (260 сол және 160 оң) ауыстырылды. Ол 120 патроны бар ШВАК пулеметімен жабдықталған М 105PA қозғалтқышымен жабдықталған. Мұнай және гликоль радиаторлары кеңейтіліп, тазартылды және төмен қарай сәл еңкейтілді. Ұшақ корпусының оқшаулауы жақсарды, құйрық доңғалағы толықтай кері тартылды; буындар мен терілер мұқият жасалды; қозғалтқыш капонының панельдері жақсырақ орналасты; винтті азайту құрылғысы жақсы жұмыс істеді; электропневматикалық қайта жүктеу жүйесі орнатылды; шатырдың қаңқасы күшейтілді. 1942 жылдың қаңтар-ақпанында Yak-7B 27 рет сынақ ұшуын жасады. Бұл ұшақ "ЛаГГ-3 және МиГ-3 және КСРО-да қызмет ететін шетелдік ұшақтардан кем емес" болса да, ол тұрақты әрі ұшу ерекшеліктеріне ие екенін атап өтті. Кейіннен ГКО Yak-7A орнына №153 зауытта өндіріске рұқсат берді. 1942 жылдың сәуірінен бастап шілде айына дейін 261 машина жасалды. 20 мамырдан кейін ұшақтарда пилоттың отыратын орнының артында танк орнатылды, бірақ Сталинград пен Кубаньде Yak-7 ұшағын пайдаланған ұшқыштар оны қорғалмағандықтан және ұшу ерекшеліктеріне әсер еткендіктен алып тастады. Жалпы алғанда, Yak-7B ұшқыштарының көңілінен шықты. Олар оның барлық биіктікте ұшуға ыңғайлы, тұрақты және күтіп ұстауға оңай екенін және Мессершмитт Bf 109 сияқты тез көтерілмейтінін, бірақ тік жазықтықты қоспағанда, маневрлеуге ыңғайлы және жылдам екенін хабарлады. Алайда, кемшіліктер де байқалды: радиаторлардың кедергісі тым көп, шатырдың шынысы сапасыз; ұшқыш жеткілікті қорғалмаған, ұшу мен қону қашықтығы тым ұзақ және ең бастысы, ол жеткіліксіз болды. Яковлев Климовқа, қозғалтқыш жасаушыға, кейбір өзгерістерді ұсынды, нәтижесінде М 105ПФ қуаттырақ болды. Осы модификацияланған қозғалтқышпен Yak 7B ең жоғары жылдамдығы 0,7 км/с болды, ол жоғарыға дейін әлдеқайда жылдам көтерілді және көлденең және тік жазықтықта да айналмалы болды. Бірақ артқы резервуар алынып тасталғандықтан, оның қашықтығы қысқарды және ауырлық орталығы тым алға жылжытылды, ал M 105 ақаулары (гликоль және майдың қызуы, майдың ағып кетуі және т.б.) жалғастырды. Қозғалтқыш пен қарулану нұсқаларының арасында МПШ 37 пушкасымен жабдықталған Yak 7 37 болды, (МПШ моторная пушка Шпиталь'ново двигатель орнатылған Шпиталь'ный пушка), қозғалтқыш цилиндр блоктары арасында орнатылған және винт арқылы атылатын.

Пайдалану тарихы

Як-7 тиімді жақын қолдау истребителі болып шықты, бірақ алғашқы екі орындықтары алды ауыр болып саналды, сондықтан зауыт артқы кабинаға отын багін қосты. Ұшқыштар броньсыз болғандықтан отын багінің осалдығына шағымданып, оны көбінесе далада алып тастады. Жауынгерлік жағдайлардан алынған байқауларға негізделген конструкция үнемі өзгертіліп отырды, соның ішінде бір орындық түрі – Як-7Б, көптеп өндірілді. Соғыстан кейін поляктарға бірнеше Як-7В оқу ұшақтары берілді, ал венгрлерге Як-9 истребителімен танысу үшін бір Як-7В жеткізілді. 1942 жылғы сәуір-мамыр айларында сынақтан өткеннен кейін 22 Як-737 ұшағынан шағын партияға рұқсат берілді, олардың барлығы Солтүстік-Батыс майданындағы 42-ші истребитель авиация полкіне (IAP) берілді, онда олар әуедегі және жердегі шабуылдарда жоғары нәтиже көрсетті.