Кіріспе
Les Luthiers – аргентиналық комедиялық музыкалық топ, Парагвай, Гватемала, Перу, Чили, Эквадор, Испания, Колумбия, Мексика, Уругвай, Боливия, Куба, Коста-Рика және Венесуэла сияқты көптеген испан тілінде сөйлейтін елдерде кең танымал. Топ 1967 жылы Аргентинаның мемлекеттік университеттерінде хор музыкасының өте қарқынды дамыған кезеңінде Герардо Масана құрған. Олардың ерекшелігі – өз қолдарымен жасаған музыкалық аспаптар (содан аталған "лютьери", француз тілінде "музыкалық аспап жасаушы"), олардың кейбіреулері өте күрделі. Олар концерттерінде осы аспаптарды шеберлікпен пайдаланып, жоғары сапалы және ұғымды әзіл-қалжыңға толы музыка мен мәтіндер жасайды. 1977 жылдан 2007 жылы қайтыс болғанға дейін олар белгілі аргентиналық суретші-карикатурист және жазушы Роберто Фонтанаросамен бірлесіп жұмыс істеді.
Les Luthiers is an Argentine comedy musical group, very popular also in several other Spanish speaking countries including Paraguay, Guatemala, Peru, Chile, Ecuador, Spain, Colombia, Mexico, Uruguay, Bolivia, Cuba, Costa Rica and Venezuela. They were formed in 1967 by Gerardo Masana, during the height of a period of very intense choral music activity in Argentina's state universities. Their outstanding characteristic is the home made musical instruments (hence the name luthiers, French for "musical instrument maker"), some of them extremely sophisticated, which they skillfully employ in their recitals to produce music and texts full of high class and refined humor. From 1977 until his death in 2007, they worked with Roberto Fontanarrosa, a renowned Argentine cartoonist and writer.
Музыкалық стильдер
Лес Лютьерс барокко стилінде, әсіресе кантаталар, мадригалдар және серенаталар сияқты вокалдық жанрларды еліктеп, әзіл-қалжың шығармаларын жазудан бастады. Кейіннен олар романтикалық әндер мен операдан бастап поп, мариачи, рок және тіпті рэпке дейінгі басқа жанрлардағы музыканың күлкілі нұсқаларына көшті. Олардың сахналық қойылымы көбінесе күлкілі скетчтермен ұштасады, олар абсурдты жағдайларды, ойдан шығарылған композитор Иоганн Себастьян Мастропиеридің музыкасы мен өмірбаянын және күрделі каламбурлар мен сөз ойындарын қамтиды. Көбінесе әзілдің мәні классикалық музыканттардың формалдылығы мен жоғары дамыған вокалдық және аспаптық шеберлігі мен олардың шоуларының ақымақтығы арасындағы қайшылықтарда жатыр. Топтың барлық мүшелері 2008 жылғы Дисней фильмінің Латын Америкасы және испан тіліндегі дубляжындағы қазға қарғалардың дауыстарын берді. Лес Лютьерс өз жұмыстарында Джерард Хоффнюнг пен Питер Шикеленің ықпалын мойындады. "Профессор" Шикеле 1965 жылы Иоганн Себастьян Бахтың ұлы П.Д.К. Бахтың ойдан шығарылған кейіпкерін жасады. Ол сондай-ақ, топтың стиліне ұқсас, көптеген ерекше аспаптарды ойлап тапты және музыкалық өнерінде жүйріп тұратын әзіл ретінде ойдан шығарылған композитордың өмірбаянын пайдаланды. Мистер Хоффнюнг 1956 жылы Хоффнюнг музыка фестивалін ұйымдастырды және классикалық оркестр үшін ойдан шығарылған аспаптарды бейнелейтін көптеген карикатураларды жариялады. Малкольм Арнольд, мүмкін, ерекше аспаптарды қолданып классикалық музыканың пародиясын жасаған алғашқы адам болды. Ол Хоффнюнг концерті үшін оркестр мен шаңсорғыштарға арналған, АҚШ президенті Герберт Гуверге арналған «А Grand, Grand Overture» шығармасын жазды.
Бейресми құралдар
Les Luthiers әдеттегі, күнделікті қолданылатын материалдардан жасалған әртүрлі ойын-саз аспаптарды пайдалануымен танымал. Топтың алғашқы өздігінен жасалған музыкалық аспабы, бас түтігі – вара (тромбонның бір түрі), топтың негізін қалаушы Герардо Масана қоқыстан табылған картон түтіктер мен түрлі-түсті заттарды біріктіріп жасады. 40 жыл өткен соң, бұл аспап әлі де сахнада қолданылуда. Алғашқы импровизацияланған аспаптар салыстырмалы түрде қарапайым болды, мысалы, резеңке түтік, воронка және трубаның мундштугінен жасалған Шам мүйіз, ал кейбіреулері музыкалық аспаптардың пародиязы ретінде дүниеге келді, мысалы, латин (ағылшын тілінде fiddlecan деп аталады) және виолата – олардың резонаторлық камералары өңделген шұжыққа арналған үлкен қалайы банка мен бояу шелектерінен жасалған, кокос маримбасы, кокостан жасалған маримба және тағы басқалары. Өнертапқыш және аспап жасаушы Карлос Иралди (1920–1995) «Les Luthiers аспап жасаушысы» ретінде бірнеше күрделі аспаптарды ойлап табуға жауапты болды, соның ішінде мандоклета – мандолинаның ішектерін қозғайтын дөңгелек, басо баррильтоно – денесі алып бөшкеден жасалған контрабас және тағы басқалары. 1995 жылы Иралди қайтыс болғаннан кейін оның орнын Хуго Домингес басып, дезафинадуха, номеолбидет сияқты аспаптар жасады.
Бұрынғы мүшелері
Герардо Масана, негізін қалаушы (1973 жылы қайтыс болды): Гитара, бас-тромбон, вокал, перкуссия және т.б. Эрнесто Ашер (1986 жылы топтан кетті): Пианино, горн, труба, кларнет, барабан, синтезатор, виолончель, вокал және т.б. Даниил Рабинович (2015 жылы қайтыс болды): Вокал, гитара, скрипка, бас-тромбон, сосафон, блокфлейта, барабан және т.б. Карлос Нунес Кортес (2017 жылы топтан кетті): Пианино, вокал, блокфлейта, аккордеон, пикколо, Бунсен флейтасы, синтезатор, дактилофон, тамбурин, жуу тақтасы және т.б. Маркос Мундсток: (2020 жылы қайтыс болды): Вокал, перкуссия, труба, синтезатор және т.б.