Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық аспап
Musical instrument
Бандонеон (немесе бандонеон, ланг ес) – әсіресе Аргентина мен Уругвайда танымал концертинаның бір түрі. Бұл көптеген танго тобында қолданылатын дәстүрлі аспап. Концертина отбасының басқа аспаптары сияқты, бандонеонды екі қолмен ұстап, сопақшаны тартпа-құйрықтап, ауа ағынын аспаптың түймелерін басып, реттелген металл қамыстар арқылы өткізеді. Көптеген аккордеондардан өзгеше, бандонеон әрқашан бірдей қамыс жиынтығын пайдаланады және аккордеондарда жиі кездесетін тіркелім ауыстырғыштары болмайды. Дегенмен, бандонеонды әртүрлі сопақша қысымдары мен басқа да техникаларды қолдана отырып, өте көркем әрі әсерлі ойнауға болады.
The bandoneon (or bandonion, lang es) is a type of concertina particularly popular in Argentina and Uruguay. It is a typical instrument in most tango ensembles. As with other members of the concertina family, it is held between the hands, and played by pulling and pushing air through bellows, routing it through sets of tuned metal reeds by pressing the instrument's buttons. Unlike most accordions, bandoneons always employ the same sets of reeds to produce their sound, and do not usually have the register switches common on accordions. Nevertheless, the bandoneon can be played very expressively, using various bellows pressures and other techniques.
Тарих
Bandonion, неміс аспаптар сатушысы Генрих Банд (1821–1860) осылай атаған, бастапқыда сол заманғы діни және халық музыкасы үшін жасалған еді, бұл оның алдыңғысы – неміс концертинасынан (Konzertina) өзгешелік ететін, себебі концертина көбінесе халық музыкасында қолданылған. 1870 жылдар шамасында неміс және итальяндық эмигранттар мен теңізшілер осы аспапты Аргентинаға әкелді, онда ол ертерек милонгадан тараған танго музыкасының жаңа жанрына енді. 1910 жылға қарай Германияда Аргентина және Уругвай нарықтары үшін бандонеондар жасала бастады, ал 1930 жылы Аргентинаға 25 000 дана жіберілді. Дегенмен, бандонеонға деген қызығушылықтың төмендеуі және Екінші дүниежүзілік соғыста неміс өндірісінің тоқырауы жаппай өндірістің тоқтауына әкелді.
The Bandonion, so named by the German instrument dealer Heinrich Band (1821–1860), was originally intended as an instrument for religious and popular music of the day, in contrast to its predecessor, German concertina (Konzertina), which had predominantly been used in folk music. Around 1870, German and Italian emigrants and sailors brought the instrument to Argentina, where it was adopted into the nascent genre of tango music, a descendant of the earlier milonga. By 1910 bandoneons were being produced in Germany expressly for the Argentine and Uruguayan markets, with 25,000 shipping to Argentina in 1930 alone. However, declining popularity and the disruption of German manufacturing in World War II led to an end of bandoneon mass production.
Техника
Концертина отбасының басқа мүшелері сияқты, бандонеон да екі қолдың арасында ұсталады, ал тартып, итеру әрекеттері ауаны балға арқылы өткізіп, содан кейін аспаптың түймелерін басу арқылы таңдалған нақты қамыстарға жібереді. Басқа концертиналардағыдай, түймелердің қозғалысы балғаның қозғалысына параллель, ал аккордеондағыдай оған перпендикуляр емес.
As with other members of the concertina family, the bandoneon is held between the hands, and pulling and pushing actions force air through bellows and then through particular reeds as selected by pressing the instrument's buttons. As with other concertinas, the button action is parallel to the motion of the bellows, and not perpendicular to it as with an accordion.
Бизориктік
Пианино аккордеоннан өзгеше, бірақ мелодеон, англо-концертина немесе гармоника сияқты диатоникалық еркін қамыс аспаптарына ұқсас, бандонеонның бір түймесін басу және тарту кезінде әртүрлі ноталар дыбыстайды. Осының салдарынан, әрбір пернетақтада екі схема болады: біреуі түймелерді басуға арналған, екіншісі – тартуға. Оң және сол қолдардың схемалары да бір-бірінен өзгеше болғандықтан, бандонеон ойнаушы төрт түрлі пернетақта схемасын меңгеруге тиіс.
Unlike the piano accordion, but in similar fashion to diatonic free reed instruments such as the melodeon, Anglo concertina, or harmonica, a given bandoneon button produces different notes on the push and the pull. This means that each keyboard has two layouts: one for opening notes, and one for closing notes. Since the right and left hand layouts are also different, the bandoneon player is faced with learning four completely different keyboard layouts.
Бір дауысты
Стандартты бандонеон бизонорикалық (ілгерту мен тартудағы әртүрлі нота), ерекше және үйрену қиын орналасумен, ал кейбір бандонеон түрлері унизонорикалық немесе моносонорикалық (ілгерту мен тартудағы бірдей нота) болып келеді. Оларға 1925 жыл шамасында ұсынылған Эрнст Куссеров және Чарльз Пегури жүйелері жатады. Бұл жүйелер Еуропада белгілі бір дәрежеде танымал, бірақ Аргентинада 142 тондық 71 пернелі рейнше жүйесі әлі де басымдыққа ие, себебі көптеген танго пьесалары осы жүйе үшін жазылған және осы жүйеге сай келеді. Сондықтан, танго бандонеоны үшін жазылған кейбір жылдам орындаулар мен гаммалар осы жүйеде орындау қиынға соғады. 21-ші ғасырда бандонеонды жеңілдету үшін қосымша күш-жігер жұмсалды, оның пернелері хроматикалық түймелі аккордеонның изоморфты орналасуын қайталайды. Бұл "гибридті бандонеондар" ішкі құрылысы жағынан дәстүрлі бандонеонға ұқсас және аспаптың дыбыстық сапасын сақтайды, бірақ оларды үйрену оңайырақ, импровизацияға ыңғайлы және басқа да еркін тілшелі аспаптарды ойнайтындар үшін қолжетімді ету мақсатында жасалған. Олардың мақсаты бұрынғы хроматикалық бандонеон жүйелеріне ұқсас, бірақ қолдануға қолайлылығын арттыру арқылы кейбір эргономикалық шектеулерді жеңуге тырысады. Унизонорикалық аспаптар, әсіресе Пегури жүйесінде, көбінесе "хроматикалық бандонеондар" деп аталады, өйткені олар бастапқыда толық хроматикалық аспаптар болу мақсатымен жасалған, бизонорикалық бауырларынан өзгеше.
While the standard bandoneon is bisonoric (different note on push and pull), with an idiosyncratic and difficult to learn layout, some bandoneon variants are unisonoric or monosonoric (same note on push and pull). These include the Ernst Kusserow and Charles Peguri systems, both introduced around 1925. These have some popularity in Europe, but in Argentina, the 142 tone 71 key rheinische system still dominates, as most tango repertoire was written on, and is idiomatic to, this system, and therefore certain runs and scale passages written for the tango bandoneon are more difficult on this system. In the 21st century, further efforts have been made to create a simplified bandoneon, with keyboards that mimic the isomorphic layouts of chromatic button accordions. These "hybrid bandoneons" are internally identical to the traditional bandoneon, and preserve the tonal qualities and response of the instrument, but are intended to be easier to learn, more suitable for improvisation, and more accessible to players of other free reed instruments. They have a similar aim to earlier chromatic bandoneon systems, but endeavour to overcome some of their ergonomic limitations by allowing the hands to move more freely, as with the western chromatic button accordion, or eastern bayan. Unisonoric instruments, particularly in the Peguri system, are often referred to as "chromatic bandoneons", having been designed from the beginning with the expressed purpose of being fully chromatic instruments, unlike their bisonoric cousins.
Ойыншылар
Аргентиналық оркестр жетекшісі, композитор, аранжировщик және танго орындаушысы Анибал Троило 20-шы ғасырда бандонеонды кеңінен танымал еткен музыканттардың бірі болды. Бандонеоншы және композитор Астор Пьяццолла 1939 жылдан 1944 жылға дейін Троилоның оркестрінде ойнап, аранжировка жасады. Пьяццолланың 1969 жылғы "Фугата" шығармасы аспаптың мүмкіндіктерін көрсетеді, онда алғашқы фуга тақырыбы бірінші бөлімде орындалады, ал кіріспеден кейін тікелей тангоға көшіп өтеді. Сололары мен бандеонеондағы сүйемелдеуі арқылы Пьяццолла классикалық музыкадан (оның жас кезінде жан-жақты зерттеген) алынған музыкалық композицияны дәстүрлі аспаптық тангомен біріктіріп, жанрдың жаңа түрін – "нуэво тангоны" жасады.
The Argentinian bandleader, composer, arranger, and tango performer Aníbal Troilo was a leading 20th century proponent of the bandoneon. The bandoneon player and composer Ástor Piazzolla played and arranged in Troilo's orchestra from 1939 to 1944. Piazzolla's "Fugata" from 1969 showcases the instrument, which plays the initial fugue subject on the 1st statement, then moves on to the outright tango after the introduction. With his solos and accompaniment on the bandoneon, Piazzolla combined a musical composition much derived from classical music (which he had studied intensively in his formative years) with traditional instrumental tango, to form nuevo tango, his new interpretation of the genre.