Кіріспе

Қарап тексеру (француз тілінде: scrutin; Латын тілінде: scrutinium; scrutari, «құнды нәрсе табу үмітімен қоқыс үйінділерін іздеушілер» деген мағынаны білдіреді және бастапқыда латын тіліндегі «scruta», «бұзылған заттар, мата қалдықтары немесе қоқыс» дегенді білдіреді). Мұқият тексеру немесе сауалдау (көбінесе ықтимал қателік немесе кемшілік іздеу мағынасында қолданылады). Рим дәуірінде қалалар мен қалашықтардағы «scrutari» – басқалардың қалдықтары мен қоқыстарының арасынан құнды заттарды еңбекпен іздеген адамдар еді. Қазіргі ағылшын тіліндегі «scrutiny» сөзі осы түбірден шыққан, мұқият тексеруді немесе сауалдауды білдіреді (көбінесе жасырын қателік, жаңылыс немесе үйлесімсіздік табу мағынасында қолданылады). Бұл сөз алғашқы Рим-католик шіркеуінде катехумендерді, яғни дінге үйретіліп жатқандарды тексеруге қатысты қолданылды. Олар діни сенімдерді және «Пәктік дұғаны» жаттап, олар бойынша тексеріліп, крещение алдында зұлым рухтарды қуылды. Тексеру күндері әртүрлі кезеңдерде үштен жеті күнге дейін ауысып отырды. Шамамен 12 ғасырдың басынан бастап, нәрестелерді Пасха мен Пентикост сияқты белгілі бір уақытта емес, туылғаннан кейін дереу крещение рәсімінен өткізу қалыпты болғанда, тексеру рәсімі крещение рәсімімен біріктірілді. Қазіргі уақытта тексерулер үш кезеңде жүзеге асырылады: Ұлы оразаның 3-ші, 4-ші және 5-ші жексенбілерінде. Бұл рәсімдер бүкіл қауымның алдында, ашық түрде өткізіледі және үміткерлер Адалдардың дұғасынан бұрын босатылады. Тек өте қиын жағдайларда ғана тексерулерден бас тартқанға болады, және де тек жергілікті рухани басшының (екі тексеруден артық емес) рұқсатымен. Тексерулер толығымен катехумендерге, яғни крещение, қауыммен араласу және міндеттеме алу рәсімдерін қабылдайтын адамдарға арналған. «Қарап тексеру» термині католик шіркеуінде папа сайлау әдісіне де қолданылады, ол аккламация және қосылу сияқты басқа екі әдістен өзгеше. Сайлау заңдарында қарап тексеру – бұл жеңіліс тапқан кандидат орынға талап қойғаннан кейін дауыстарды мұқият тексеру, сондай-ақ ол заңды дауыстардың көпшілігіне ие екенін мәлімдеу. Әр дауыс жеке қарастырылады, ал бір тарап екінші тарапқа қарсылық білдірілген дауыстар мен оның себептері туралы алдын ала хабарлайды.