Кіріспе
2001 жылы Филиппинде Жозеф Эстраданы құлатқан революция
2001 жылғы қаңтардағы EDSA II
EDSA II of January 2001
Эстрада мен оның отбасы Малакананг сарайын тастап кетеді
Президент Жозеф Эстраданың отставкаға кетуі және оны қуу
Глория Макапагал Арройо президент болады
| тарап1 = Оппозициялық әскерилер:
Филиппин Қарулы Күштері
Филиппин Ұлттық Полициясы
Басқалары:
Эстрадаға қарсы азаматтық наразылықтар
Діни топтар: Эстрадаға қарсы жемқорлық айыптамалары мен Конгресс жүргізген тергеуден кейін, 16 қаңтарда президентке қатысты импичмент процедурасы басталды. Эстраданың кінәсін дәлелдейтін хатты қараудан бас тартқан бірнеше сенатордың шешімі Метро-Манила қаласындағы EDSA ғибадатханасында үлкен наразылықтарды тудырды, ал келесі күндері Эстраданың отставкаға кетуін талап ету күшейді, 19 қаңтарда Қарулы Күштер президентті қолдауын кері тартып алды. 20 қаңтарда Эстрада отставкаға кетіп, отбасымен бірге Малакананг сарайын тастап кетті. Оның орнына бірнеше сағат бұрын президенттікке ант берген Бас судья Иларио Давиде-младший басқарған вице-президент Глория Макапагал Арройо келді.
Resignation and ouster of President Joseph Estrada
Gloria Macapagal Arroyo becomes President
| side1 = OppositionMilitary defectors:
Armed Forces of the Philippines
Philippine National Police
Others:
Anti Estrada civilian protesters
Religious groups: Following allegations of corruption against Estrada and his subsequent investigation by Congress, impeachment proceedings against the president were opened on January 16. The decision by several senators not to examine a letter which would purportedly prove Estrada's guilt sparked large protests at the EDSA Shrine in Metro Manila, and calls for Estrada's resignation intensified in the following days, with the Armed Forces withdrawing their support for the president on January 19. On January 20 Estrada resigned and fled Malacañang Palace with his family. He was succeeded by Vice President Gloria Macapagal Arroyo, who had been sworn into the presidency by Chief Justice Hilario Davide Jr. several hours earlier.
Атауы
EDSA – Эпифанио де лос Сантос даңғылының аббревиатурасы, ол Метро Маниланың алты қаласын – Пасай, Макати, Мандалуйонг, Сан-Хуан, Кесон-Сити және Калооканды байланыстыратын маңызды көлік артериясы. Революцияның орталығы Ортигас бизнес орталығының солтүстік жағында орналасқан EDSA Shrine шіркеуі болды.
Өмірбаян
2000 жылдың 4 қазанында Илокос Сур губернаторы Луис "Чавит" Сингсон, президент Джозеф Эстраданың көп жылдық досы, Эстрада мен оның жақындары Филиппинде заңсыз саналатын джуэтинг нөмірлер ойынынан миллиондаған песо алғаны туралы айыптаумен көпшілікке жария етті. Бұл жариялау дереу ашу-ыза тудырды. Келесі күні Сенаттағы оппозиция жетекшісі Теофисто Гуингона кіріспе сөз сөйлеп, Эстраданы 1998 жылдың қарашасынан 2000 жылдың тамызына дейін губернатор Сингсоннан 220 миллион песо джуэтинг ақшасын алғаны үшін, сондай-ақ Илокос Сур облысына арналған темекі акцизінен 70 миллион песо алғаны үшін айыптады. Ол сонымен қатар, сол кездегі бюджет министрі Бенджамин Диокно темекі фермерлеріне берген 130 миллион песо пара алғанын, ал оның әйелі Лой Эжерситоның қоры "нақты иегерлеріне зиян келтіре отырып" 100 миллион песо алғанын мәлімдеді. Эстрада контрабандалық жолмен әкелінген 52 сәнді көлікті жеке мақсатына пайдаланғаны және мүлкін жасырып, өзінің сүйіктілеріне сарайлар сатып алғаны да айыпталды. Сенат төрағасы Франклин Дрилон бұл мәлімдемені Сенаттың Көк лента комитеті мен Филиппин Өкілдер палатасының Әділет комитетіне бірлесіп тергеу үшін жіберді. Өкілдер палатасының тағы бір комитеті бұл мәселені тергеуді шешті, ал бірқатар палата мүшелері президентті импичментке салу науқанын бастады. Манила архиепископы кардинал Джейме Син, Филиппин Католик епископтар конференциясы, бұрынғы президенттер Корасон Акино және Фидель Рамос, сондай-ақ вице-президент Глория Макапагал Арройо (әлеуметтік қамтамасыз ету және даму министрі лауазымынан кеткен) президенттің отставкасын талап етті. Кардинал Синнің мәлімдемесінде: "Соңғы екі жылда президенттің беделіне нұқсан келтірген оқиғаларды ескере отырып, біз оның билік жүргізуге моральдық құқығынан айырылғанына сенімдіміз". Эстраданың кабинеті мен экономикалық кеңесшілерінің көптеген мүшелері отставкаға кетті, ал басқа да конгресс мүшелері оның үстем партиясынан шығып кетті. 2001 жылдың 14 ақпанында Пиментельдің бастамасымен екінші конверт жергілікті және шетелдік БАҚ өкілдерінің алдында ашылды. Оның ішінде "Хосе Веларде" шотының иесі Эстрада емес, бизнесмен Хайме Дихавес екенін көрсететін құжат болды.
1-күн: 2001 жылдың 17 қаңтары
Сенатор Тесси Акино Орета, конвертті ашуға қарсы дауыс берген он бір сенатордың бірі, ұлттық теледидарда оппозицияның залдағынан шығып кеткенін көрді; «Аяла» тобы оны және басқа Эрап жақтас сенаторларды ұнатпай сөйлегеннен кейін, Сенат галереясындағы көрермендерге қарсы ым-сигналдар жасап, оларды мазақтап отырған деп есептелді. Бұл EDSA ғибадатханасының жанында жиналған халықтың Эрапқа қарсы пікірлерін одан әрі қоздырды, және ол 11 сенатордың арасында ең көп кінәланған азаматкерге айналды. Оның билеуі үшін Эстраданың «сатушы әйелі» және «үйірмегі» деп айыпталды, ал сенатор Дефенсор Сантьяго да халық тарапынан «есі дұрыс емес» деп қысым көрді. Кардинал Хайме Син, EDSA I наразылығында болғандай, халықты ғибадатханадағы митингке қосылуға шақырды. Түнде адамдар ғибадатхана төңірегіне көптеп жинала бастады.
2-күн: 2001 жылдың 18 қаңтары
Көпшілік жеке мектептер мен солшыл ұйымдардың студенттерімен күшейе берді. Баян-Муна мен Акбаянның белсенділері, сондай-ақ Филиппиннің Біріккен Адвокаттар Алқасының және басқа адвокаттар алқасының заңгерлері мыңдаған наразыларға қосылды. Эстрадаға қарсы ұқсас митинг Макатиде де өтті, ал ғибадатхана аумағында, 1986 жылғыдай, музыка индустриясының жұлдыздары мен беделді тұлғалары көпшілікке ойын-сауық көрсетті.
3-күн: 2001 жылдың 19 қаңтары
Филиппин Ұлттық полициясы мен Филиппин қарулы күштері Эстрадаға қолдау көрсетуден бас тартып, EDSA ғибадатханасындағы халыққа қосылды. Сағат 14:00-де Жозеф Эстрада наразылықтар басталғаннан бері алғаш рет телеарнада сөйлеп, отставкаға кетпейтінін мәлімдеді. Ол импичмент процесінің жалғасуын қалады, қызметтен алыну үшін тек кінәлі деп танылуы керек екенін баса айтты. Сағат 18:15-те Эстрада тағы да телеарнада пайда болып, 2001 жылдың 14 мамырында Конгресс және жергілікті сайлаулармен бірге мерзімінен бұрын президент сайлауын өткізуді ұсынды. Ол бұл сайлауда қатыспайтынын қосты.
4-күн: 2001 жылдың 20 қаңтары
Түстен кейін сағат 12:30-да Глория Макапагал Арройо EDSA-да жиналған көпшілік алдында Бас судья Иларио Давиде-младший алдында президенттік міндеттерге кірісуге ант берді. Бірақ, сол уақытта Эстрадаға қарсы үлкен топ тарихи Мендиола көпірінде жиналған болатын, олар сол күні ертерек ғибадатханадан шығып, ПНП қызметкерлерімен және олардың артында Эстраданың жақтастарымен бетпе-бет келді. Олар бұл кезде полицияға да, Эстрадаға қарсы наразылық білдіргендерге де шабуыл жасап, оларды мазақтады және тіпті баспасөз өкілдерін де қорқытты. Сағат 14:00-де Эстрада "оның президенттікке жариялануының заңдылығы мен конституциялық негіздеріне күдікпен қарастынымын" деген хат жариялады. Алайда, сол хатта ол ұлттық келісімді қамтамасыз ету үшін өкілдігінен бас тартатынын мәлімдеді. Кейін Эстрада отбасымен бірге Пасиг өзені арқылы қайықпен Малакананг сарайын эвакуациялады. Олар күлімсіреп, журналистерге қол салады, сондай-ақ қалған министрлер кабинетінің мүшелерімен және сарай қызметкерлерімен қош салынды. Алғашқыда ол Сан-Хуан қаласында үй қамауында болды, бірақ кейін Ризаль провинциясының Танай ауданындағы Сампалоктағы демалыс үйіне ауыстырылды.
Салдары
2001 жылғы 20 қаңтарда Эстрада президенттік лауазымынан кетті, ал оның орнын басатын Глория Макапагал Арройоға Жоғарғы Соттың Бас судьясы Иларио Г. Давид-младший ант берді. 2001 жылғы 2 наурызда Жоғарғы Сот «Эстрада vs. Дезиерто» ісінде бірауыздан 13:0 дауыспен Эстраданың отставкасының конституциялық екенін растады. 2007 жылғы 12 қыркүйекте Филиппиннің сыбайлас жемқорлыққа қарсы соты Эстраданы аса ірі қарақшылық жасағаны үшін кінәлі деп танып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оқиғаның заңдылығын растаудың жалғыз жолы – Жоғарғы Соттың «халықтың мүддесі – ең жоғары заң» деген соңғы шешімі болды. Бірақ сол кезде Филиппин Қарулы күштері президентті қолдауын кері алып, бұл кейбір сарапшылардың пікірінше, конституцияға қайшы болды, осы көзқарасқа көптеген шетелдік саяси сарапшылар да қосылды. Гонконгта тұратын саяси экономист Уильям Оверхольт: «Бұл халықтың төңкерілігі деп аталады немесе жақсы жоспарланған төңкеріс үшін халықтың төңкерілігін жамылғы ретінде пайдалану, бірақ қандай болса да, бұл демократия емес» деді. 2008 жылғы ақпан айында EDSA II оқиғасында маңызды рөл атқарған Католик шіркеуінің бірнеше бөлімдері өкініш білдірді. Филиппин Католик епископтары конференциясының (CBCP) президенті, Илоило архиепискобы Ангел Лагдамео, Арройоның президенттігіне наразылық білдіріп, EDSA II-ні қателік деп бағалады.
On March 2, 2001, the Supreme Court upheld the constitutionality of Estrada's resignation in a unanimous 13 0 decision in Estrada vs. Desierto. On September 12, 2007, Estrada was found guilty of plunder beyond reasonable doubt by the Philippine anti graft court and sentenced to life imprisonment. The only means of legitimizing the event was the last minute Supreme Court ruling that "the welfare of the people is the supreme law." But by then, the Armed Forces of the Philippines had already withdrawn support for the president, which some analysts called unconstitutional, a view shared by many foreign political analysts. William Overholt, a Hong Kong based political economist, said that "It is either being called mob rule or mob rule as a cover for a well planned coup, but either way, it's not democracy." In February 2008 several parts of the Catholic Church which played a vital role during EDSA II issued an apology of sorts. The sitting Catholic Bishops Conference of the Philippines (CBCP) president, Iloilo Archbishop Angel Lagdameo, expressed disappointment in Arroyo's presidency and called EDSA II a mistake.
Эстраданың
2008 жылдың 13 наурызында Эстрада 2001 жылғы EDSA төңкерісіне қатысқандар ретінде Лусио Танды, Хайме Синді, Фидель Рамосты, Шавит Сингсонды және Айала мен Лопес тайпаларын (екеуі де су бизнесімен айналысқан) көрсетті. 2016 жылдың қазан айында Эстрада дәлелсіз түрде АҚШ оны қызметтен шеттетуге себеп болғанын мәлімдеді.