Кіріспе

1984 жылы Бэнтам Букс баспасында жарық көрген Уильям Слейтордың "Жұлдызаралық шошқа" романы – Уильям Слейтордың жасөсперімдерге арналған ғылыми-фантастикалық туындысы. Ол ALA-ның есімді кітабы, SLJ-ның жылдың үздік кітабы және Жастар әдеби клубының таңдауы ретінде тізілген.

Сюжет

Зина, Мэнни және Джо көрші үйге көшіп келгенде, Барни олардың тартымды, экзотикалық өмір салтына қызығады. Оның қызығушылығы одан әрі артады, Зина Барниді олардың сүйікті ойын-сауығымен таныстырғанда: Жұлдызаралық Шошқа, мұндағы басты мақсат – ойынды Шошқа картасымен қолында аяқтау. Зина оған ережелерді жылдам түсіндіреді: әр ойыншы әртүрлі шетелдіктерді бейнелейтін карталар жинағынан өзінің кейіпкерін таңдайды. Әр ғарышкердің өз күшті жақтары, әлсіз жақтары және IRSC (Жұлдызаралық Салыстырмалы Ақыл Коды, төменгі саны жақсырақ) болады. Уақыт біткенде, барлық туған планеталар жойылған болады, Шошқаны ұстап тұрған планета ғана аман қалады. Барни көршілерінің үнемі бірдей кейіпкерлерді таңдап алатынына таңғалады: Джо қайта-қайта сумен тыныс алатын Джрлб-ті таңдайды; Зина әрқашан Зульманы, арахноид нимфасын таңдайды; ал Мэнни әрқашан Мойнаны таңдайды, қапқа ұқсас сегіз аяқты жәндік. Зинаның іш киімдерін қарап жатқанда, Барни капитан Лэтамның қолжазбасын табады – Барни мен оның ата-анасы жалға алған үйді салған капитан, – оның інісінің ақылдан адасуына себеп болған оқиға туралы. Теңізде капитан теңізде қалқып жүрген адамды құтқарады, оның терісі күннің әсерінен «былтырлап, жасыл, жұмсақ теріге» айналған және маңдайында «ісінген көгал», «сары және шырышпен қапталған» болды. Адамның Шайтан екенін айтып, капитанның інісі оны тұншықтырып өлтіреді, ал жаза ретінде кемеден лақтырып жібереді. Ол аман қалғанына қарамастан, оттегінің жетіспеуінен миы зақымданып, қалған өмірін бөлмесінде (кейін Барнидің жатын бөлмесі болған) өткізеді, ағаш қабырғаларға сызбалар салып, өлтірілген адамның денесінен алған ерекше затқа жабысады. Сол түні Барни капитанның інісі жатын бөлмесінің терезесіне сызған іздерде бір үлгіні байқай бастайды: барлық сызбалар жақын аралдағы белгілі бір тасқа бағытталған. Барни «судан шығарылғанда ұстап алған, әлі де ұстап тұрған» зергерлік бұйымды еске түсіріп, оны сол тасқа жасырып қойған болуы мүмкін деп ойлап, тасқа баруға шешім қабылдайды. Ол кішкентай, күміс, дөңгелек затты табады: оның бір жағында бет пішіні салынған, тек бір кең ашық көздің астында қатаң, сәл күлімдеген ауыз ғана бар. Шикі болғанымен, ол тірідей сезіледі. Оның қорқыныштылығы – мұрынсыз, жалғыз қақ көздің астында жайдары ақымақтықпен күлімсіреген ауыз. Шошқа. Барни ойынның нақты екенін түсінеді, уақыт өтіп барады, ал оның көршілері – жасырынып жүрген ғарышкерлер – Шошқаны алу үшін барлық амалға барады. Олардың әрқайсысы оны Париж үкіміне ұқсас ерекше сыйлықпен сатып алуға тырысады, бірақ Барни олардан бас тартады. Алайда, осылай істеу арқылы ол адамзат атынан нақты ойынға қатысушы болды. Барни үйіне шабуыл жасауға дайындалып жатқан ғарышкерлерден бұрын қару-жарақтарын және жабдықтарын таңдауға асығады, сонда ол Шошқамен психикалық байланысы бар екенін біледі. Шошқа оған ойынды сүйіп, бағалау үшін жаратқанын айтады, кейде қабырғасы шыққанда бүкіл планеталарды (және оларды қоршаған күн жүйелерін) жарып жібергеніне қарамастан. Барни ойынның мақсаты керісінше екенін түсінеді, Шошқаны ұстаған адам ғана жарылады. Үйі жойылмас бұрын бірнеше минут қалғанда, Барни Шошқаны күдік тудырмастан басқа ойыншыға беруге жоспар жасайды. Ол ет жейтін лишайниктерге Шошқаны қайдан табуға болатынын айтады. Бірақ олар оған жақындағанда, Шошқаның оқиғасының нұсқасында да сол логикалық қайшылық бар екенін түсінеді. Ол Шошқаның жаңа адамдар туралы білу үшін екі оқиғаны да ойлап тапқаны ғана мүмкін екенін шешеді. Ол Шошқаны тастап, лишайниктердің өздерінің ғарыш кемесіне көтерілуіне мүмкіндік береді, соның арқасында басқа ғарышкер ойыншыларды да тартып алады. Олар кеткеннен кейін, лишайниктерге де, Жерге де ешқандай зиян келмейді.

Шошқа

Барни Пиргиді галактикадағы түрлі нәсілдер туралы білу үшін жасалған жазба құрылғысы деп анықтайды. Шошқа сезімтал және қарым-қатынас жасай алады, бірақ жиі сұрақтарға жауап береді. "Сен "Шұбар" ба?" деп сұрадым. Мен оны ойладым. "Сен осысың ба?" деп сұрадым. "Йн свлллййбг к'сшхххрлк тхххзззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззззз

Шетелдік нәсілдер

Кітапта бірнеше шетелдік нәсілдер туралы айтылады. Лихендер – еттен қоректенетін, жартылай сезімтал саңырауқұлақтардың бір түрі. Олар "өтірік айта алмайтын" жалғыз жасушалы организмдерден құралған, осы қасиетін Барни өзінің пайдасына қолданады. Ол шайқас кезінде лихенге айналып, көрші лихеннен "Жұлдызаралық шошқа" ойынының соңына куә болған ба деп сұрайды. Лихен мұны жоққа шығарады, сонда Барни ешбір шетелдік нәсіл ойынның соңына жеткен емес деген қорытындыға келеді, демек "шошқа" бақылап отырған "таймер" тіпті болмауы мүмкін. Анығында, ойын мәңгі жалғаса береді, бұл шошқаға түрден түрге көшіп-қонуға мүмкіндік береді.

IRSC

Жұлдызаралық салыстырмалы ақыл-ой коды – түрлерге олардың ойын ішіндегі интеллектуалдық деңгейін анықтау үшін берілетін сан. Барнидің ЖСАҚ көрсеткіші 93,7-ге тең. ЖСАҚ көрсеткіші неғұрлым төмен болса, нәсілдің ақыл-ойы соғұрлым жоғары болады. Дегенмен, бұл код ойыннан тыс жағдайда да қолданыла ма, жоқ па, әлі белгісіз; Барни шетелдіктермен шайқасқанда олардан ақылдырақ ойлау қабілеттерін көрсетеді, тіпті олардың ЖСАҚ көрсеткіштері төмен болса да.