Кіріспе

Өсімдік түрі

Гнетум гнемон – Гнетум туысына жататын жалаңаш тұқымды өсімдік. Оның табиғи ареалы Үндістанның Мизорам және Ассам штаттарынан бастап оңтүстікке қарай Малай түбегі, Малай архипелагы және Филиппин арқылы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Батыс Тынық мұхиты аралдарына дейін созылады. Халық арасында гнет, бунақ шырша, екі жапырақ, мелинжо, белинжо, баго және лала деп аталады.

Сипаттама

Бұл түрді конвергентті эволюция нәтижесінде гүлге ұқсайтын еркек шөптесіндері, кең жапырақтары және жеміс тәрізді аналық шөптесіндері болғандықтан, гүлді өсімдіктермен (angiosperm) шатастыру оңай.

Ағаш

Бұл кішкентай немесе орташа мөлшерлі ағаш (көптеген басқа Gnetum түрлерінен өзгеше, олар лианалар болып келеді), биіктігі 15–22 метрге жетеді және діңінің диаметрі 40 см-ге (16 дюйм) дейін барады. Ағаш түрінен басқа, бұталы түрлерін де қамтитын сорттары бар (брунония, гриффити және тенерум). Мелинжоның антибактериалдық және антиоксиданттық қасиеттері бар ресвератролы тағамды сақтауға, жағымсыз дәмді жоюға және дәмді күшейтуге көмектеседі. Бұл түр синтетикалық химиялық заттарды қолданбайтын азық-түлік өнеркәсіптерінде қолданылуы мүмкін. Gnetum gnemon тамырының ацетоннан алынған экстрактынан төрт жаңа стильбен олигомері (G, H, I және J) және бес белгілі стильбеноид (ампелопсин E, цис-ампелопсин E, гнетин C, D және E) бөлініп алынды. Gnetum gnemon құрғақ жапырағын ацетон-су (1:1) қоспасымен экстракциялау нәтижесінде C-гликозилфлавоноидтар (изовитексин, виценин II, изосвертизин, свертизин, свертиажапонин, изосвертиажапонин) алынды. Кептірілген эндоспермдердің 50% этанол экстрактынан гнетин C, гнетин L (жаңа стильбеноид), гнемонозидтер A, C және D, сондай-ақ ресвератрол бөлініп алынды. Олар DPPH радикалдарын жою, микробқа қарсы белсенділік және шошқа безінен алынған липаза мен α-амилазаның тежелуіне қатысты зерттелді. Гнетин C осы стильбеноидтардың арасында ең жақсы нәтиже көрсетті. Мелинжо жемісінің 50% этанол экстракты 100 мг/кг/күн дозасында ауызға берілгенде, конканавалин А стимуляциясына қарамастан, Th1 цитокиндері IL-2 және IFN-γ өндірісін айтарлықтай арттырды, ал Th2 цитокиндері IL-4 және IL-5 өндірісіне әсер етпеді. Экстракттан жаңа стильбен глюкозидтері (гнемонозид L және гнемонозид M) және белгілі стильбеноидтар (ресвератрол, изорапонтигенин, гнемонозид D, гнетиндер C және E) бөлініп алынды. Гнемонозид M 10 мг/кг/күн дозасында егеуқұйрықтардың пиер патч жасушаларында Th1 цитокин өндірісін күшейтті.