Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1919 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Осман империясы туралы сауалнама
1919 inquiry on the post WWI Ottoman Empire
Кинг-Кран комиссиясы, ресми түрде 1919 жылғы Түркиядағы мандаттар жөніндегі одақтастар аралық комиссия деп аталды, бұрынғы Осман империясының аумақтарының тағдырына қатысты сауалнама комиссиясы болды. Комиссия 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясының нәтижесінде құрылды. Комиссия Палестина, Сирия, Ливан және Анатолия аймақтарына сапар шегіп, жергілікті халықтың пікірін зерттеді және аймақ үшін ең тиімді әрекеттерді бағалады. Алғашқыда француз, британ, итальян және американдық өкілдер басқаруы тиіс болған, бірақ басқа елдер «өздері тағайындаған өкілдерінің ұсыныстарымен қақтығысу қаупінен» қорғану үшін бас тартып, нәтижесінде комиссия АҚШ үкіметі жүргізген сауалнама ретінде аяқталды. Басқа одақтас елдердің бас тартуынан кейін комиссияның беделі төмендеді. Комиссия 1919 жылдың тамызында Париж бейбітшілік конференциясына есебін ұсынды. Франция мен Ұлыбританияның Сайкс-Пико келісімі және отаршылдық жоспарлары оның жұмысын басынан аяғына дейін әлсіретті, ал Бейбітшілік конференциясы есеп дайын болғанға дейін аймақтың болашағын көп жағдайда шешіп қойды.
The King–Crane Commission, officially called the 1919 Inter Allied Commission on Mandates in Turkey, was a commission of inquiry concerning the disposition of areas within the former Ottoman Empire. The Commission began as an outgrowth of the 1919 Paris Peace Conference. The Commission visited areas of Palestine, Syria, Lebanon, and Anatolia, surveyed local public opinion, and assessed its view on the best course of action for the region. Originally meant to be led by French, British, Italian and American representatives, it ended as an investigation conducted solely by the United States government after the other countries withdrew to avoid the risk of being "confronted by recommendations from their own appointed delegates which might conflict with their policies". With the withdrawal of other allied nations, the commission lost any real credibility. The Commission submitted its report to the Paris Peace Conference in August 1919. Its working being undercut from the beginning by France and the United Kingdom's pact, the Sykes–Picot Agreement, and colonialist designs, the Peace Conference had largely concluded the area's future by the time the report was finished.
Контекст
Париж бейбітшілік конференциясында Франция мен Ұлыбритания сияқты империялық державалар мандат жүйесін пайдаланып Осман империясын бөлісуге тырысты, ал президент Уилсон мен Әмір Фейсал сияқты империализмге қарсы көшбасшылар мұндай жоспарларға қарсы тұруға ұмтылды. Конференция 1919 жылы басталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қатысушылар шаршап, әсіресе империялық бәсекелесі Осман империясының тағдырына қызығушылық танытты. Франция, әсіресе, Таяу Шығыста кең аумаққа талап етті. 1900 жылдың басынан бастап француздар саяси, моральдық және экономикалық негізде қарым-қатынас орнатып, талаптар айта бастады. Олар ливандық христиандардың дәстүрлі қорғаушысы ретінде өзін бекітті. Француздар Ливандағы марониттерді миссионерлер мен мектептер арқылы қолдап, христиан діни қауыммен байланыстарын нығайтты. Олар президент Уилсонның өзін-өзі билеуге баса назар аударған тәуелсіз ұлт мемлекеттер құруға ұмтылды. Олардың талпыныстарын бағалауда Кинг-Крейн комиссиясы маңызды рөл атқарды. Арабтар Уилсонның қауіпсіздік және автономия туралы уәдесіне сене, соғыстан кейінгі кезеңде демократиялық принциптерге негізделген басқаруды күтті. Олар Батыстан өз билігін жүзеге асыру үшін қолдау күтіп, бұл Таяу Шығыстағы империализмнің аяқталуы деп есептеді. Алайда, олардың көңілі қалғаны Кинг-Крейн комиссиясы кезіндегі реакцияларында байқалды, онда "Уильям Йельдің араб ұлтшылдығына деген үміттері арабтардың әсерсіз эмоционалдық реакцияларымен толыққанды дәлелденбеді".
At the Paris Peace Conference, groups of imperial nations such as France and Britain sought to divide the Ottoman Empire among themselves using the mandate system while anti imperialist leaders such as President Wilson and Amir Faysal sought to oppose such plans. The conference began in 1919. In the wake of World War I, the participants were exhausted and particularly interested in the fate of their imperial rival, the Ottoman Empire. The French, in particular, had extensive claims in the Middle East. Since as early 1900, the French began to build relationships and claims on political, moral and economic grounds. They created a role for themselves as the traditional protector of Lebanese Christians. The French supported the Maronites in Lebanon with missionaries and schools, deepening their relationship with the Christian religious community. They aimed to establish independent nation states, inspired by President Wilson's emphasis on self determination. The King Crane Commission played a crucial role in evaluating their aspirations. Arabs relied on Wilson's assurances of security and autonomy, expecting democratic principles to guide the postwar period. They hoped for Western support to achieve self rule, marking the end of imperialism in the Middle East. However, their disillusionment was palpable as reflected in the reactions during the King Crane Commission, where "William Yale’s disappointed expectations of Arab nationalist enthusiasm found insufficiently proven by the Arabs' lackluster emotional reactions.
Құпия келіссөздер
Француздар өз талаптарын іске асыру үшін британдықтармен одақтасты. Британдықтардың Таяу Шығыспен тікелей байланысы болмаса да, олар қолдағы колониялық империяларын кеңейтуге және қорғауға мүдделі болды. Кейін Сайкс-Пико келісімі деп танылған келісім бойынша, француз бен британдықтар соғыстан кейін Таяу Шығысты екіге бөлісуге келісті. Олар Париж бейбітшілік конференциясына келгенде, бұл келісім Таяу Шығыс мәселелері бойынша келіссөздер жүргізуді дерлік мүмкін емес қылып қойды. Американдық дипломаттар Ұлы Сириядағы халықтың пікірін зерттеу үшін Кинг-Крейн комиссиясын ұсынғанда, француз және британдық дипломаттар оны жақсы қарсы алып, жұртшылық қолдауын білдірді, бірақ іштей нәтиже бұрыннан-ақ шешілген еді. Лорд Снелл британ үкіметінің араб ұлтшылдығына қатысты әрекеттерін сынап, Кинг-Крейн комиссиясының баяндамасында былай делінген: "Палестинадағы араб ұлтшылдығы үкімет рұқсат етпеуі керек болған әдістермен жасанды түрде көтерілді. Оны басу үшін тек қана қатаңдық қажет". Британдықтар конференцияға дейін Хұсейн-МакМахон хат алмасуы арқылы Мекке әмірімен құпия келіссөздер жүргізді. Нәтижесінде, бұл британдықтардың арабтар арасындағы беделін түсіріп, олар Сайкс-Пико келісімі мен Бальфур декларациясы бойынша бір уақытта келіссөздер жүргізу арқылы арабтардың сенімін сатты.
The French allied themselves with the British in order to press their claims. While the British did not have the same connection with the Middle East, they were still interested in expanding and defending their existing colonial empire. In what came to be known as the Sykes Picot agreement, the French and the British agreed to divide the Middle East between the two of them after the war. When they reached the Paris Peace Conference, this agreement made negotiation on the Middle East nearly impossible. When American diplomats proposed the King–Crane Commission to investigate popular sentiment in Greater Syria, both French and British diplomats greeted it with public approval, but behind the scenes the outcome had already been decided. Lord Snell criticized the British government's handling of Arab nationalism, noting that the King Crane Commission report commented: "Arab nationalism in Palestine has been artificially puffed up by methods which the Government should never have allowed. Only a little firmness is needed to deflate it. The British also engaged in secret negotiations with the emir of Mecca in the Hussein McMahon correspondence before the conference occurred. Ultimately, this would cause the British to fall into poor standing with the Arabs because they would betray Arab trust by conducting simultaneous negotiations in the Sykes Picot agreement and the Balfour Declaration.
Сионизм және ертедегі яһуди қоныстары
Сионизм көптеген жылдар бойы тарихшылар арасында кең таралған және даулы тақырып болып келді. Израильдік араб авторы Надим Рухананың айтуынша, "кездесудің мәні, өз отанында өмір сүрген адамдар тобы мен әлемнің басқа бөліктерінен, осы отанды тек өздеріне ғана тиесілі деп мәлімдеген идеологиямен жетекшілік еткен адамдар тобы арасында болды". Рухананың пікірінше, сионизм – келгендер жерді басып алып, оның тұрғындарынан айырған қанағаттандыру жүйесіне негізделген. Бұл түсінік болашақ Израиль мемлекетінің сипатын ескере отырып, түсінікті, бірақ Палестинадағы еврей халқының толық картинасын көрсетпейді. Автор Дина Порат Рухананың аргументін толықтыра келе, "Еуропада білім алған сионист көшбасшыларының көбі араб тілін білмеген, ал арабтар еуропалық тілдерді немесе жаңа қоныс аударушылардың сөйлейтін иврит тілін меңгермеген. Ортақ тілдің болмауы бүгінгі күнге дейін сақталған терең айырмашылықты тудырды" дейді. Екі топ арасындағы қашықтықтың себебі – мәдени сіңісудің жетіспеушілігінде жатыр. Бұл екі көзқарас сионистер мен арабтардың арасындағы кездесуде мәдени айырмашылықтардың назарға алынбағанын немесе пайдаланылғанын көрсетеді. Британдықтар, әсіресе, Балфур декларациясы арқылы осы топтар арасындағы бәсекелестікті өздерінің мүдделеріне пайдаланды. Балфур декларациясы сионизмнің мақсаттарын олардың империялық мүдделерімен үйлестірді. Палестиналықтар Палестинаға қатысты саяси талаптарын қою үшін табиғи ұлттық құқықтар принципіне қайта оралды, бұл олардың ғасырлар бойы ерекше халық ретінде болуы мен барлық елдерге ортақ халықаралық құқықтық принциптерге негізделген.
Zionism has been a popular and contentious subject among historians for many years. According to the Israeli Arab author Nadim Rouhana, “the essence of the encounter therefore took place between a group of people living in their homeland and a group of people who arrived from other parts of the world guided by an ideology that claimed the same homeland as exclusively theirs.” Zionism in Rouhana's eye revolved around a system of exclusion in which Zionist arrived and stole the lands they resided on. This interpretation is understandable given the nature of the future state of Israel, but it does not give a full picture of Jewish people in Palestine. Author Dina Porat rounds off Rouhana's argument by stating, “Almost none of the Zionist leaders educated in Europe studied Arabic Arabs did not master European languages or the Hebrew spoken by the settlers. The absence of a common language created an abyss that exists today.” The reason for the distance between the two groups rested in the lack of cultural assimilation. These two viewpoints demonstrate that the encounter between Zionists and Arab was one where cultural differences were ignored or exploited. The British in particular exploited the rivalry between these groups with the Balfour declaration. The Balfour Declaration aligned the goals of Zionism with their imperial goals. Palestinians returned to the principle of natural national rights to assert their political claims to Palestine, based on their centuries long presence as a distinctive people and on universally valid international legal principles.
Комиссияның
Комиссияны бастапқыда АҚШ ұсынған болатын, ол "[Осман империясынан кейінгі] Таяу Шығыстағы пікірдің жай-күйін және әлеуметтік, нәсілдік және экономикалық ахуалды" бағалауға бағытталған халықаралық күш-жігер еді. Бұл жоспар басқа елдерден аз қолдау алды, көптегені кешіктірулерге шағымданды. Америкалықтар британдықтар мен француздықтар аймақтың болашағы туралы өздерінің құпия келісімдеріне келгенін біртіндеп түсінді, ал жаңа ақпарат жағдайды одан әрі уландыра түсер еді. Сондықтан комиссияны АҚШ жеке өздері демеушілік етті. Комиссияның Президент Вудро Вильсон тағайындаған өкілдері теолог және колледж президенті (Оберлин колледжінің) Генри Черчилль Кинг және Демократиялық партияның белгілі қайырымдастырушысы Чарльз Р. Крейн болды. Комиссияның жіберілуі, сонымен қатар Вильсонның "қазір түрік үкімшілігіндегі ұлттар өмірдің толыққанды қауіпсіздігіне және дербес дамудың толықтай кедергісіз мүмкіндігіне ие болуы керек" деген мәлімдемесі араб әлемінде империализм дәуірі аяқталып бара жатқанына үміт тудырды. Осы әңгімелердің нәтижесінде Кинг Таяу Шығыс тәуелсіздікке "дайын емес" болғанымен, отарлық үкімет халыққа жақсы қызмет ете алмайды деген қорытындыға келді. Ол американдықтардың аймақты басып алуын ұсынды, себебі тек АҚШ-қа ғана халықты өзін-өзі қамтамасыз етуге және тәуелсіздікке жетелеуге сенуге болады, империалистік басқыншы болмай. Кингтің жеке жазбаларынан оның басты мақсаты саясат немесе прагматизммен емес, моральдық тұрғыдан дұрыс әрекет ету болғаны көрінеді. Республикалықтар 1918 жылғы аралық сайлауда АҚШ Сенатының бақылауын қайта алды. Республикалықтардың оқшауланған саясатын ескеретін болсақ, тіпті британдықтар мен француздықтардың келісімімен де, шетелдегі ірі әскери араласу мен оккупацияның мүмкіндігі дерлік жоқ еді. Британдық Сыртқы істер министрлігі АҚШ-қа немесе Ұлыбританияға Палестина мандатын басқаруға рұқсат беруге дайын болды, бірақ француз немесе итальян үкіметтеріне рұқсат берілмеді. Алайда, бұл мәселе шешілмеді, өйткені Ұлыбритания мен Франция үкіметтерінің басшылары Ллойд Джордж пен Жорж Клемансо Сан-Ремо конференциясы мен Севр келісімінің шарттарын әзірлеуде үстемдік танытты. Ллойд Джордж "Францияның достығы он Сирияға тең" деп мәлімдеді.
The Commission was originally proposed by the United States as an international effort to assess ''the state of opinion there with regard to [the post Ottoman Middle East], and the social, racial, and economic conditions.'' The plan received little support from the other nations, with many claimed delays. The Americans gradually realized that the British and French had already come to their own backroom deals about the future of the region, and new information could only muddy the waters. So, the United States alone sponsored the commission. The Commission's representatives appointed by President Woodrow Wilson were Henry Churchill King, a theologian and fellow college president (of Oberlin College), and Charles R. Crane, a prominent Democratic Party contributor. The dispatch of the Commission, combined with Wilson's claim that the “nationalities which are now under Turkish rule should be assured an undoubted security of life and an absolutely unmolested opportunity of an autonomous development,” sparked optimism in the Arab world that the era of imperialism was coming to an end. Based on these interviews, King concluded that while the Middle East was "not ready" for independence, a colonial government would not serve the people well either. He recommended instead that the Americans move in to occupy the region, because only the United States could be trusted to guide the people to self sufficiency and independence rather than become an imperialist occupier. From King's personal writings, it seems that his overriding concern was the morally correct course of action, not necessarily tempered by politics or pragmatism. The Republicans had regained control of the United States Senate in the 1918 midterm elections. In light of Republican isolationism, the probability of a huge military involvement and occupation overseas, even given British and French approval, was practically nil. The British Foreign Office was willing to allow either the United States or Great Britain to administer the proposed Palestine mandate, but not the French or the Italian governments. The point ended up being moot in any case, as Lloyd George and Georges Clemenceau, heads of governments of Great Britain and France, prevailed in drafting the provisions of the San Remo conference and the Treaty of Sèvres. Lloyd George commented that "the friendship of France is worth ten Syrias."
Арменияға қатысты қорытындылар
Комиссия армян мемлекетінің құрылуын қолдады және армян халқының геноцидке ұшыраған соғыс кезеңін ескере отырып, Түркия армян халқының құқықтарын құрметтейтініне күмәндандырды.
The Commission expressed support for the creation of an Armenian state and rejected that Turkey would respect the rights of the Armenian population, in the light of the genocide suffered by the Armenians during the war.