Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сейшель аралдарының сыртқы аралдарындағы атолл
Atoll in the Outer Islands of the Seychelles
Космоледо атолы – Сейшель аралдарының сыртқы аралдарына жататын Алдабра тобындағы атолл. Ол Маэ аралындағы Виктория елордасынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.
Cosmoledo Atoll is an atoll of the Aldabra Group and belongs to the Outer Islands of the Seychelles, and is located southwest of the capital, Victoria, on Mahé Island.
Тарих
Космоледо атауы 1537 жылы «Флора де ла Мар» кемесінің навигаторы ретінде Үндістанға барған Антонио (немесе Анто) Гонсалвес Косме Ледоның құрметіне берілген. Ол 1545 жылы «Сан-Жуао» кемесімен Португалияға оралғанға дейін бас меценат болып қызмет еткен. Менай және Визард аралдары 1822 жылы Морсби экспедициясы кезінде атолды зерттеген кемелердің құрметіне аталған. 1878 жылы сержант Риверс атолға сапар шегіп, жағада табылған тасбақа сүйектеріне қарап, атолға балықшылар мен кит аулаушылар жиі келгенін хабарлады. Ол Менайда жақында қираған үйшік пен «тасбақалар паркін» тапты; Визард аралдарының оңтүстік бөлігіндегі үйшік 1874 жылдың сәуір айында құлаған «Мерри Монарх» кемесінің қалдықтарынан салынған және өртенген. Ол Менай аралдарының биік мангр ағаштарымен жабылғанын айтты. Космоледо бұдан кейін жақын арада қоныстанды, ал 1895 жылы келген саяхатшы 200-300 кокос пальмасы, жүгері және ешкілерді көрген. 1901 жылы Менайда екі адам, Визардта бір адам, ал Солтүстік-Шығыс аралда төрт адам қалды. 1901 жылы Солтүстік-Шығыс аралда 120 тонна гуано өндірілді. Бірнеше жылдан кейін мангр қабығы маңызды өнімге айналды; оны кептіріп, танин алу үшін экспорттады. Атол 1992 жылға дейін балық аулау және тасбақа өсіру станциясы ретінде мекенделді, содан кейін тасталып кетті.
The name Cosmoledo honours António (or Antão) Gonçalves Cosme Ledo who sailed to India in 1537 as pilot of the vessel Flor de la Mar, becoming patron chief before returning to Portugal in 1545 aboard the São Joao. Menai and Wizard Islands were named after ships that explored the atoll on the Moresby Expedition in 1822. In 1878, Sergeant Rivers visited the atoll and reported that judging by the turtle remains on the beach, the atoll was frequently visited by fishermen and whalers. He found a recently destroyed hut and ‘turtle park’ on Menai; a hut on the southern point of Wizard built from the wreckage of the Merry Monarch (wrecked in April 1874), which had been burnt. He reported that Menai was virtually covered with tall mangroves. Cosmoledo was settled shortly after this and a visitor in 1895 noted 200 300 coconut trees, maize and goats. By 1901, there were just two men on Menai, one on Wizard and four on North east Island. Exploitation of guano on North east Island was taking place in 1901, when 120 tons had been removed. A few years later, mangrove bark had become an important product; it was dried and exported for tannin. The atoll was inhabited as a fishing and turtling station until 1992 when it was abandoned.
География
Космоледо атолы – 17 км шығыс-батыс және 12,5 км солтүстік-оңтүстік аралығындағы көтерілген коралл атолы. Аралдың құрлық көлемі 5,2 км², ал лагуна мен рифтің жалпы ауданы 145 км². Ең жақын арал – Астове аралы, оңтүстікке қарай 35 км қашықтықта орналасқан. Лагунаның ең терең жері 8,2 метрге жетеді. Геологиялық тұрғыдан алғанда, бұл Астове аралының іңірі, солтүстіктен оңтүстікке қарай 85 км, шығыстан батысқа қарай 52 км көлемде, 4 км тереңдіктен көтеріледі. Екі арал кейде Космоледо тобы деп аталады. Екі шыңы шамамен 1 км тереңдікте бірігеді. Астове аралының тік беткейінен өзгеше, теңіз түбі 1 км қашықтыққа дейін біртіндеп 50 метрге дейін төмендейді, содан кейін 1,5 км-де 500 метрге жетеді. Мұхиттан лагунаға екі негізгі жол бар: біреуі Оңтүстік аралдың солтүстік-батысында, екіншісі (Grande Passe) – Пагода аралы мен Сиқыршы аралының арасында. Батыс жағалауында биік жартасты рифтер теңіз толқындарын қайталайтын, құмды жағажайлармен бөлінген тік жарларды құрайды. Солтүстік және оңтүстік бөліктерде 10 метрге дейін биіктігі бар құм төбелері бар.
Cosmoledo Atoll is a raised coral atoll that is 17 km long east–west, and 12.5 km north–south. The islands land area is 5.2 km2, and the lagoon and the reef flats have an area of 145 km2. The closest island is Astove Island, 35 km farther south. The lagoon is up to 8.2 metres deep. Geologically, it is the twin of Astove Island, standing on the same volcanic basement measuring 85 km from north to south and 52 km from east to west and rising from a depth of over 4 km. The two islands are sometimes known together as the Cosmoledo Group. The two peaks join at a depth of around 1 km. Unlike the steep wall of Astove, the sea floor falls gradually to about 50 metres over a distance of up to a kilometer then more steeply reaching 500 metres in about 1.5 km. Two main passes lead from the ocean to the shallow lagoon, one northwest of South Island and one (Grande Passe) between Pagoda Island and Wizard Island. On the western coast, elevated reef rock forms undercut headlands mirroring the waves of the sea and separated by sandy beaches. There are sand dunes in the north and south, rising to about 10 meters.
Флора мен фауна
Космоледо – маңызды құстар аймағы және Сейшель аралдарында көбейетін үш түрдің ең ірі колониялары осы жерде орналасқан. Атолл Сейшель аралдарындағы қоңыр қаңқабастың екі популяциясының біріне ие, олар негізінен Оңтүстік аралда, ал бірнешеуі Батыс Солтүстік аралда көбейеді. Бұдан өзге, мұнда Үнді мұхитындағы ең ірі қызыл аяқты қаңқабас популяциясы бар, Аралдарды қорғау қоғамы оларды шамамен 15 000 жұпқа бағалаған. Қолдану нәтижесінде кіші фрегат құсы жойылды, ал үлкен фрегат құсы да дерлік жойылды, олардың саны 1970 жылдардағы жүздеген жұптан 15 жұпқа дейін азайды. Осыған қарамастан, екі түрдің де жүздеген көбеймейтін фрегат құстарын кездестіруге болады, бұл құстар, әдетте, Альдабрадан келген болуы мүмкін. Кіші фрегат құсы бұрын көбейген, бірақ қазір жойылып кеткен болуы мүмкін. Космоледода Сейшель аралдарындағы қараторғайдың ең ірі колониясы да бар, ол Визард аралының солтүстік жағында көбейеді. Қызыл құйрықты тропик құс, қара мойынды қараторғай және қырлы қараторғайдың көбею саны Альдабрадан кейін екінші орында тұрады. 2023 жылдың мамырында Аралдарды қорғау қоғамы Менайда каспий қараторғайының көбейетінін анықтады, бұл Әлемде Альдабрадан кейін табылған екінші теңіздік көбею орны. Лагуна көшіп-қоныс жасайтын құстар үшін маңызды тамақтану орны болып табылады, ең көп кездесетіні – краб-плювер және қызыл бұрамал. Жер құстарының үш эндемик түрі бар: Мадагаскар ақкөздісі (menaiensis тұқымы), суиманга күнқұсы (buchenorum тұқымы) және Мадагаскар күйегінің ерекше түрі. Мадагаскар цистиколасы да көптеп кездеседі, сондай-ақ бірнеше қара қарасұрлар бар. Флорасы Альдабраға ұқсас, түрлері аз, бірақ топқа ендемиялық бірнеше өсімдіктер кіреді. Альдабрадағыдай, биік мангрлердің аймақтары бар, әсіресе Менай аралының лагуналық жағында. Кокос пальмасы тек Менайда ғана көптеп өседі, онда олардың көптегені отырғызылған. Күлтілерге Бутонның жылан көзді скинкісі және Мадагаскар жолақты кесірткесі жатады, соңғысы Сейшель аралдарында басқа жерде табылмайды. Жасыл теңіз тасбақалары ондаған жылдар бойы қолданылғандықтан және қазіргі уақытта браконьерлік салдарынан салыстырмалы түрде көптеп ұялайды. Рифтер керемет және Сейшель аралдарындағы ең жақсы суға секіру орындарының бірін ұсынады. Аралдарды қорғау қоғамы балық аулау маусымында қызметкерлерді жұмысқа алады, атоллда қорғау және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізеді. Менайдан басқа барлық аралдардан егеуқырлар құрылыстан жойылды.
Cosmoledo is an Important Bird Area and holds Seychelles' largest colonies of all three species of booby that breed in Seychelles. The atoll holds one of only two Seychelles populations of brown booby, breeding mainly on South Island, with a few on West North Island. It also has the Indian Ocean's largest population of red footed booby censused by the Island Conservation Society as about 15,000 pairs. Exploitation has wiped out the lesser frigatebird and has almost done the same to the great frigatebird, which is down to just 15 pairs compared to hundreds of pairs in the 1970s. Despite this, hundreds of non breeding frigatebirds of both species are to be seen, these being probably from Aldabra. The lesser frigatebird also once bred but now may be extinct. Cosmoledo also has Seychelles' largest colony of sooty tern breeding on the northern end of Wizard Island. Second only to Aldabra are the numbers of breeding red tailed tropicbird, black naped tern and crested tern. In May 2023, Island Conservation Society discovered Caspian tern breeding on Menai, the second known oceanic breeding site in the world after Aldabra. The lagoon is an important feeding ground for migratory waders, with crab plover and ruddy turnstone most common. There are three endemic races of land bird: the Madagascar white eye (race menaiensis), the souimanga sunbird (race buchenorum) and a particular form of Madagascar turtle dove. The Madagascar cisticola is also common and there are a few pied crow present. The flora is similar to that of Aldabra, with fewer species but including several plants endemic to the group. As on Aldabra there are areas of tall mangrove, especially on the lagoon side of Menai Island. Coconuts are common only on Menai, where many were planted. Lizards include Bouton's snake eyed skink and Madagascar banded lizard, the latter found nowhere else in Seychelles. Green turtle nest in reasonably large numbers, despite decades of exploitation in the past and poaching in the present. The reefs are spectacular and offer some of the best diving in Seychelles. The Island Conservation Society employs staff during the fishing season, conducting conservation and rehabilitation work on the atoll. Rats have been eradicated from all islands except Menai.
Туризм
Атоллға тұрақты түрде жеңілдете балық аулау круиздері ұйымдастырылады. IDC 2019 жылы Менайда шамамен 20 бөлмелі экологиялық курорт салу жоспарын ұсынды.
There are fly fishing cruises to the atoll on a regular basis. The IDC have proposed a plan for an eco resort with about 20 rooms to be built at Menai in 2019.