Кіріспе

Ағылшын нонконформист дін қызметкері Кристофер Ньюман Холл (22 мамыр 1816 – 18 ақпан 1902), Мейдстоун қаласында дүниеге келген және кейінірек "Дисценттер епископы" деп танымал болған, 19 ғасырдағы ең белгілі ағылшын нонконформист дін қызметкерлерінің бірі еді. Ол қоғамдық мәселелерде белсенділік танытты; Американдық Азамат соғысы кезінде Авраам Линкольн мен құлдықты жоюды қолдады, чартистер қозғалысын жақтады және ықпалды нонконформистерді Гладстонмен кездесуге ұйымдастырды. Оның 1848 жылы жарық көрген "Исаға келіңдер" атты трактаты бүкіл Ұлыбритания, АҚШ және одан тыс елдерде оның танымалдығын арттырды, өмірі бойы әлем бойынша төрт миллион дана сатылған деп есептеледі.

Алғашқы жылдары және Альбион шіркеуі

Кристофер Ньюман Холлдың әкесі Джон Вайн Холл (1774–1860), «Мейдстоун журналының» иесі және баспагері, сондай-ақ «Гунаһшының досы» деп аталатын танымал евангелистік еңбектің авторы болды. Кристофердің алғашқы жоғары білімі 1841 жылы Миддлсекстегі Хайбери колледжінде алған теология мамандығы бойынша Лондон университетінің бакалавр дәрежесі еді. Келесі жылы ол Халл қаласындағы Альбион көшесіндегі Альбион қауымдық шіркеуінде пасторлық қызметін бастады. 1843 жылы ол серігімен бірге Шотландияға саяхат жасады, онда ол өзі құл иесі болған екі американдық әйелмен құлдық мәселесін талқылады. Халл қаласында Ньюман Холл чартизм мен тыйым салу реформасын қолдағандай, әлеуметтік мәселелермен белсенді айналысты. Ол соңғысын насихаттау үшін «Тетотализмнің Киелі кітапқа сәйкес талаптары» деген кітап жазды, ал Чарльз Кингсли, Фредерик Морис және Томас Хьюз жазған «Христиан-социалист» апталығының ықпалымен, чартизм және саяси мәселелер туралы ойлары «Илаһи социализм» немесе «Адам Иса Мәсіх» атты шағын кітапшада жинақталды. 1846 жылы Кристофер Ньюман Холл Халл қаласының доктор Уильям Гордонның жалғыз қызы Шарлоттаға үйленді. Альбион шіркеуіндегі он екі жылдық қызметі барысында шіркеу мүшелерінің саны артып, филиалдық шіркеу ашу қажеттігі туды. Сондай-ақ, мектеп ашылды. Оның танымалдылығы нәтижесінде Йоркширдегі Беверли, Селби, Лидс, Хаддерсфилд, Файли, Харрогейт, Йорк және Рипон қалаларындағы көптеген еркін шіркеулерде уағыз айтуға шақырылды.

Суррей шіркеуі

1854 жылы Ньюман Холл рев. Джеймс Шерманнан кейін Лондонның танымал Сарри шіркеуінің пасторы болып тағайындалды. Бұл шіркеу 1783 жылы рев. Роуленд Хилл құрған еді және қазірге дейін оған көптеген қорлар мен қайырымдылық ұйымдары байланысты болған. Шіркеуде қызмет еткен кезінде Ньюман Холл бос уақытында заң оқуға стипендия жеңіп алды; 1856 жылы оған LLB дәрежесі берілді.

Құлдықты жою және Америка Азамат соғысы

1860 жылдары британ үкіметінің позициясымен келіспей, Ньюман Холл америкалық Азамат соғысында солтүстікке ынта-күшпен қолдау көрсетті. Ол оңтүстік штаттарының бөлінуіне қарсы болды. Англияның солтүстік жақта болуы керек екенін, әсіресе құлдарды азат ету әділдікке сай болғандықтан жазды. Ол өзінің теологиялық емес кітаптарының бірін – "Америкалық соғыс. 1862 жылдың 20 қазанында Лондонда сөйленген лекция" деп жариялады. Ньюман Холл Азамат соғысы кезінде АҚШ-қа сапар шекті және Авраам Линкольн мен Генри Уорд Бичермен бірлесіп жазған құлдыққа қарсы сөз сөйледі. 1863 жылдың 29 қаңтарында Лондондағы Эксетер залында Линкольннің Азат ету туралы жарлығын қолдаған Ұлы одақ және азат ету жиынында кештің маңызды сөзін Кристофер Ньюман Холл жеткізді. Жиын үлкен табысқа ие болды, Америка Құрама Штаттарында құлдықты жоюға қолдау көрсетілді және "Harper's Weekly" басылымы бұл Лондонда өткен ең ірі және ең құлшыныспен қарсы алынған жиындардың бірі болғанын хабарлады; тығырлықтан жиналған залға сыймаған адамдар үш үлкен, қосымша, ашық ауадағы жиынға бөлінді. Кейін Ньюман Холл АҚШ-та кең ауқымды сапарлар жасады. Вашингтонда ол Конгресті дұғамен ашуға шақырылды, ал Өкілдер палатасында халықаралық қатынастар туралы сөз сөйледі.

Крайст шіркеуі, Хокстон залы және Линкольн мемориалдық мұнарасы

Суррей шіркеуінде бірнеше жыл өткен соң, Ньюман Холл мен шіркеудің қамқоршылары жабылудың сөзсіз болатынын түсінді. Шіркеуді негіздеуші, жалға мерзімі біткенде оның ісін жалғастыру үшін елеулі сома қаражат қалдырған; алайда, өсиеттегі заңдық кемшіліктерге байланысты, мұражай Хакни Итинерасиге, кейін Хакни колледжі деп аталған, Джордж Коллисонның бірлесімен құрған бейдін діни мекемесіне берілуге тиіс болды. Қамқоршылар Суррей шіркеуінде жаңа жалға алу үшін немесе басқа жерге көшу үшін қажетті қаражатты тарту перспективасына тап болды. Блэкфриарс жолындағы Суррей шіркеуі сол кезде көптеген байланысты қорлар мен қайырымдылық ұйымдарымен бірге танымал діни, білім беру және музыкалық орталық болды, бірақ олардың барлығын сыйдыру үшін тым кішкентай болды. Жеткілікті кеңістік беру үшін Уотерлоо жолындағы жергілікті тыйым салу залы жалға алынып, Роуленд Хиллдің туыстарының сарайы атымен Хакстоун Холл деп қайта аталды. Жаңа шіркеу үшін кеңірек орын табылған жағдайда, қамқоршылар кейбір қорлар үшін жергілікті ғимараттарды ұйымдастырып, тіпті жеке меншікке көшуге мүмкіндік алатын еді. Бұл қымбат болғанымен, Ньюман Холл осы қиындыққа қайырымсыздық танытпады. Апталық ұсыныстар мен қайырымдастықтар, сондай-ақ Америкадағы қаражат жинау арқылы ол жеткілікті ақша мен несие жинау науқанын жетекшілік етті. Кеннингтон және Вестминстер көпірлерінің қиылысында бұрынғы жетімдер үйі орнында үлкен құрылыс жобасы пайда болды. Ол үлкен жаңа шіркеу, Кристос шіркеуі, үлкен лекциялық зал және мектеп ғимаратынан тұрады, оған Хакстоун Холл атауы берілді, сондай-ақ Авраам Линкольнге арналған халықаралық ескерткіш – Линкольн ескерткіш мұнарасы кірді. Кешеннің барлық бөлігі бастапқыда 1873 жылы сәулетші Э.С. Робинс FRIBA жобалаған, содан кейін Паулл мен Бикердайк кеңейтіп, өзгертістер енгізген. 1876 жылы парламент депутаты Сэмюэл Морли ашқаннан кейін төрт жыл ішінде шамамен 60 000 фунт стерлингтің жалпы құны өтелді.

Кейінгі өмір, ескерткіш және мұра

1860 жылдары Ньюман Холл Конгрегациялық Одақтың төрағасы болды және АҚШ-тағы Амхерст колледжінен дінтану докторы дәрежесін алды. Ньюман Холл В. Э. Форстердің білім беру туралы заң жобасына қатысып, Гладстонмен жеке кездесті. 1880 жылғы Пасха дүйсенбісінде Христ шіркеуінде пастор Генри Аллон жүргізген қызметте Ньюман Холл екінші әйелі, Генри Книптің қызы Хариет Книпке үйленді. Оның бірінші некесі даулы ажырасу ісімен аяқталды, нәтижесінде 1880 жылғы ақпанда алдын ала шешім шығарылды – сол кезде ажырасу сирек болатын. Екеуінің де балалары болған жоқ. 1892 жылы ол Эдинбург университетінен екінші дінтану докторы дәрежесін алды. 1892 жылы Ньюман Холл әлеуметтік және евангелистік қызметтерімен айналыса жүріп, Христ шіркеуіндегі пасторлық қызметтен бас тартты. Ол партиялық болмаса да, саяси көзқарастары либералдық болды, және кез келген діни ағымның көптеген уағыздаушыларынан гөрі зор ықпал етті. Өмірінің соңында ол өзінің өмірбаянын жазып аяқтады, ондағы философиясын былай баяндады: Христиан шіркеуі, халықтың қорғаушысы ретінде, халықтың мүддесін қорғауға әрдайым дайын болуы керек. Христиандар қайырымдылық шайқасының алдында болуы керек. Сол кезде оның атына көптеген кітаптар жазылған, соның ішінде екі саяхат кітабы – «Форум және Ватикан жері» және «Ливерпульден Сент-Луиске дейін», сондай-ақ «Бұлт пен күннің арасындағы саяхатшы әндері» атты поэзия жинағы бар. Кристофер Ньюман Холл әкесі Джон Вайн Холл (1860 жылы қайтыс болған) және әйелі Харриетпен (1922 жылы қайтыс болған) бірге Абни Парк зиратындағы жылтыр қызыл қабірге жерленді. Бұл зират 1840 жылы Стоук Ньюингтонда конгрегациялықтар құрған, діни емес жерлеудің үлгісі болған бақ зираттарының бірі. Холлдың айтуынша, оның «Исаға кел» атты трактаты өмірінде төрт миллионнан астам данада сатылды. Ол сондай-ақ оны 100 000 Азамат соғысының сарбаздары оқыған және Варшавада жылына 10 000 дана сатылғанын мәлімдеді.

Шығармалары

Холл, Кристофер Ньюман (1850 / қайта басылған 2007). "Христиан философы" – марқұм Уильям Гордонның өмірін баяндайтын кітап. АҚШ: Kessinger Publishing, 2007.

Холл, Кристофер Ньюман (1863 / қайта басылған 2007). "Америка соғысы". Ньюман Холл, заң ғылымдары докторы. 1862 жылғы 20 қазанда Лондонда оқылған лекция. АҚШ: Мичиган университетінің кітапханасы, 2007.

Холл, Кристофер Ньюман (1865 / қайта басылған 2007). "Авраам Линкольнның қазасы туралы уағыз" – 1865 жылғы 14 мамырда Лондонның Суррей шіркеуінде айтылған. АҚШ: Корнелл университетінің кітапханасы, 2007.

Холл, Кристофер Ньюман (1898). "Ньюман Холл, автобиография". Касселл, Лондон.