Кіріспе

Американдық актер және драматург

Эдвард Харриган (26 қазан 1844 – 6 маусым 1911) – ирланд-американдық актер, әнші, биші, драматург, лирик және театр продюсері. Тони Хартпен бірге (Харриган және Харт ретінде) 19 ғасырдың ең танымал театрлық дуэттерінің бірін құрды. Оның мансабы минестрельдік және эстрадалық өнерден басталды, бірақ ән, би және физикалық комедияға толы көп актілі пьесаларды қоюға дейін жетті, осылайша Харриган қазіргі американдық музыкалық театрының негізін қалаушылардың бірі болды.

Алғашқы жылдар

Харриган Нью-Йорк қаласының Төменгі Манхэттендегі Корлиарс Хук ауданында дүниеге келген. Ол 13 баланың бірі еді, олардың төртеуі ғана нәресте шағынан аман қалды. Әкесі Ньюфаундлендтен келген протестант, ал анасы "протестант янки" деп сипатталған. 18 жасында ата-анасы ажырасқаннан кейін Харриган кемелерді қалау жұмысына орналасты, ал жұмысы оны Сан-Францискоға жеткізді. Бос уақытында ол бар әуендерге жаңа мәтіндер жазды, және оның туындылары жұмыстастары арасында танымал болды. Олардың үлкен жетістігі 1873 жылғы "Муллиган гвардиясы" әні мен сахналық қойылымы болды, бұл Дэвид Брэхемнің музыкасына жасалған ирландтық "милиция" туралы пародия еді. Брэхем Харриганның музыкалық директоры және кейіннен оның қайнағасы болды. Бұл олардың визиттік карточкасына айналды, және олар оны көптеген слэпстиктер мен пьесаларында көрсетті. 1876 жылы Харриган Харт пен менеджер Мартин Хэнлимен бірге Comique театрын өз басқаруына алды. 1878 жылы "Муллиган гвардиясының пикнигі" қойылымымен Харриган мен Харт Бродвейде бекініп, келесі жеті жылда 17 қойылымда өнер көрсетті. Бұл қойылымдар әлі де кең және әзіл-қалжыңға толы болғанымен, музыка диалог пен бимен үйлесімде әдеби сюжет желісін ұсынатын, қазіргі заманғы музыкалық комедияға ұқсас бола бастады. Харриган әңгімелер мен мәтіндерді жазса, Брэхем музыкасын жазды. Пьесаларға көбірек әндер, билер мен сахналық әрекеттер қосылған сайын ұзақ болғанымен, билет бағасы өзгермеді. Харриган мен Харттың комедиясы қарапайым адамдар туралы болды, сондықтан жұмыс істейтін адамдар орындықтарды толтыруға мүмкіндік алды. Бұл қойылымдар өте танымал болды, әсіресе Нью-Йорктегі иммигранттар мен төменгі және орта таптар, олар өздерін сахнада комикалық (бірақ мейірімділікпен) бейнеленгенін көруге қуанды. Пьесалардың оқиғалары Манхэттеннің орталық бөлігінде өріліп, нәсілдік шиеленістер, саяси жемқорлық және бандиттік зорлық-зомбылық сияқты нақты өмірлік мәселелерді қамтыды, бәрі де кең, көшелік ақылға толы комедиямен, каламбурлармен және этникалық диалекттермен үйлесімде болды. Харриган саяси амбициялы ирландтық таверна иесі "Дэн Маллиганды", ал Харт афроамерикалық кір жуушы "Ребекка Аллупты" сомдады. Муллиган гвардиясы сериясының Харриганның ең танымал пьесаларының бірі – "Муллиган гвардиясының кеші" (1880) комедияның, музыкалық өнердің және адамгершілік сезімінің үйлесімділігін көрсетеді, осының арқасында Харриганның пьесалары ерекшеленді. Күлкілі хаосқа және "Харриганның әзіл-қалжыңдарына" толы бұл пьесада ирландтық және қара милиция би, сахналық зорлық-зомбылық және әзіл-қалжыңдардан құралған сатирикалық дауылда қақтығысады. "Нью-Йорк Геральд" "Муллиган" сериясын Чарльз Диккенстің "Пиквик қағаздарымен" салыстырды, ал бір жанкүйер: "Америка Нью-Йорктегі ирландтар туралы осы пьесалардан гөрі ұлттық және өзіне тән нәрсе шығармады" деп жазды. Театр Комик ақырында қаржылық қиындықтарға байланысты жабылғанымен, Харриган 1881 жылы Бродвейде солтүстікке қарай бірнеше блокпен жаңа және сәнді "Жаңа Театр Комик" салып бітіретінін хабарлады. Олар жөндеген ғимарат бастапқыда Мәсіх шіркеуіне тиесілі болған, бірақ жылдар бойы басқа да көптеген театрларға үйі болған. Алайда бұл театр ұзаққа созылмады, ол 1884 жылы өртеніп, құлайды.

Неке және құлдырау

Театр құлағаннан кейін серіктестік те құлады. Харриган 1876 жылдың 18 қарашасында Дэвидтің қызы Энни Брэхамға үйленді. Олардың отбасы оның жолын жалғастырды, ұлы Уильям Харриган, қызы Недда Харриган және немересі Энн Коннолли Бродвей сахнасында өнер көрсетушілер болды. Дегенмен, Харриганның туыстарын жұмысқа алу әдеті Хартпен арадағы серіктестігіне нұқсан келтірді. 1885 жылдың мамыр айында, өрттен бес ай өткен соң, Харриган мен Харт Бродвейде соңғы рет бірге өнер көрсетті. Харттың денсаулығы нашарлап, ол 1891 жылы 36 жасында қайтыс болды, ал қойылым 25 алдын ала көрсетілімнен және төрт ресми қойылымнан кейін жабылды.