Кіріспе
Батыс Дарфурдағы қала, Судан. Женейна (кейде Аль-Жунайна немесе Эль-Женейна; الجنينة, сөзбе-сөз – "кішкентай бақ") – Судандағы Дар Масалит аймағының бөлігі, Батыс Дарфурдағы қала. 1919 жылдың соңында Масалит сұлтанаты мен Ұлыбритания арасында қол қойылған Гилани келісімі арқылы Британдық Суданға қосылды, осы келісімге сәйкес ол аумаққа айналды. Женейна қазір Суданның Батыс Дарфур штатының астанасы болып табылады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, соғысқа дейін халық саны 538 390 адамды құрады, бұл елдегі ең көп халқы бар қалалардың бірі. ЮНИСЕФ мәліметінше, халықтың көбі – ішкі көшпенділер, олардың көп бөлігі әлі де жас балалар. 2023 жылғы Судан қақтығысы кезінде Женейна үшін шайқас болды. Бұл оқиғаға 19 тамыз 2023 жылға дейін мыңдаған бейбіт тұрғындар, негізінен масалиттер және басқа араб емес тайпалар қаза тапқан қырғын кірді. 22 маусымда RSF қаланы бақылауға алды.
Geneina (sometimes Al Junaynah or ElGeneina; الجنينة, lit. the little garden) is a city in West Darfur, part of the dar Masalit region, in Sudan. It joined British Sudan at the end of 1919 through the Gilani Agreement, signed between the Masalit Sultanate and the United Kingdom, according to which it became a territory. Geneina is now the capital of the Sudanese state of West Darfur. As of 2022, it had a population of 538,390 pre war being one of the most populated cities within the country. According to the UNICEF nearly the entire population are IDPs and a large part are still young children. During the 2023 Sudan conflict, the Battle of Geneina was fought. This event included the deadly Geneina massacre, in which, as of 19 August 2023, thousands of civilians were killed, mainly Masalits and other non Arab tribes. The RSF took control of the city by 22 June.
Тарих
Бұл қалада Судан мен Дарфурдағы ең ірі масалит халқы тұрады. Бұл топ Дарфур соғысы кезінде ауыр қысымға ұшырады, бірақ бірнеше жыл бойы бейбіт күйде қалып келді. Дарфур соғысы кезінде масалит халқына қарсы геноцид БҰҰ-ның назарын аударды, бұл ұйым мен Судан арасындағы қарым-қатынаста дау тудырды. 2023 жылдың басында Суданның 2021 жылғы төңкеріс жетекшісі Абдель Фаттах әл-Бурхан басқаратын қарулы күштер мен, Дарфурдағы араб емес тайпаларға қарсы этникалық тазалау жасаған Омар әл-Баширдің Жанжауидінің қалдықтары – Хемедти басқаратын жарымәскери «Жедел қолдау күштері» арасында шиеленіс күшейді. Бұл шиеленіс 2023 жылдың 15 сәуірінде «Жедел қолдау күштерінің» Хартум, Мероу және Дарфурдың бірнеше қалаларына, соның ішінде Ньяла, Эль-Фашер және Женейнаға шабуыл жасауымен күрт өршіді. Женейна Дарфурдағы маңызды орналасқандықтан стратегиялық маңызы бар деп есептелді, ол Батыс Дарфур және Чад азаматтары үшін үлкен орын болып табылды, олар шөл далалы аймақтарға байланысты азық-түлік пен білімге қол жеткізе алмады. 2023 жылдың басында Суданның 2021 жылғы төңкеріс жетекшісі Абдель Фаттах әл-Бурхан басқаратын қарулы күштер мен, Дарфурдағы араб емес тайпаларға қарсы этникалық тазалау жасаған Омар әл-Баширдің Жанжауидінің қалдықтары – Хемедти басқаратын жарымәскери «Жедел қолдау күштері» арасындағы шиеленіс күшейді. Бұл шиеленіс 15 сәуірде «Жедел қолдау күштерінің» Хартум, Мероу және Дарфурдың бірнеше қалаларына, соның ішінде Ньяла, Эль-Фашер және Женейнаға шабуыл жасаған кезде күрт өршіді. Женейнада Батыс Дарфур облысының әкімі Хамис Абакар 10 сәуірде әкім басқаратын Судандық Альянс тобы үш адамды өлтіргеніне байланысты төтенше жағдай жариялады. 13 сәуірде Чад шекарасындағы Фор-Барангада арабтар мен араб емес тайпалар арасында қақтығыс болды, нәтижесінде 24 адам қаза тапты. Маусым айының басында қала «Жедел қолдау күштері» мен олармен байланысты милициялардың қоршауына алынды, ал 22 маусымда «Жедел қолдау күштері» Эль-Женейнаны бақылауға алды. Женейнадағы масалит халқына қарсы жасалған қырғында 15 мыңға дейін адам қаза тапты.
"Генейна" атауының тарихы
Судандағы "Генейна" сөзі бақ дегенді білдіреді, және ол жұмақ сөзінің кішіртілген түрі болып табылады, соның салдарынан бақ немесе жеміс бақшасы деген мағынаны береді. Эль-Женейна қаласы осы атауды өте жасыл болғандықтан алған, себебі қала бақ-бақшаларға, жеміс бақшаларына және жасыл далаларға толы. Бұл атау сонымен қатар қалаға алғаш билік еткен Масалит сұлтаны Бахр әл-Динге қатысты. Ол "Al Geneina Enduka" деп аталады, бұл Сұлтан Мұхаммед Бахр әл-Дин Эндуканың лақап аты. "Эндука" сөзі шексіз жомарттықты білдіреді.
Климат
Генейнаның ыстық, жартылай құрғақ климаты (Köppen BSh) бар, ол екі анық маусымға бөлінеді: маусымның ортасынан қыркүйектің соңына дейін қысқа, жылы және ылғалды жаңбырлы маусым, осы кезде жылдың кейбір кезеңдерінде көлдер мен тоғандар пайда болады, және жылдың қалған тоғыз айын қамтитын ұзақ, ыстық және құрғақ маусым.
Экономика
Қала көптеген экономикалық мүмкіндіктерге ие және оның экономикасы ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, сауда және қызмет көрсету салаларына негізделген. Ауыл шаруашылығы – топырақтың құнарлылығы мен жаңбырдың, жер асты суларының мол болуына байланысты экономиканың ең маңызды саласы. Қала маңындағы хашаб ағаштарының кең таралуы оны арабика шайрысын өндірудің маңызды орталығына айналдырды. Сонымен қатар, мақта, темекі, сорго, сусамыр, тары, қарбыз, гибискус, баклажан, манго, гуава, папая және апельсин сияқты дақылдар өсіріледі. Эль-Женейна аймағында мал шаруашылығы экономикалық ресурстардың екінші орында тұрады, оған сиыр, ешкі және түйелер кіреді. Сауда, оның ішінде жергілікті бөлшек сауда және экспорттық сауда, қаладағы байлық пен өндірістің маңызды көзі болып табылады, сондай-ақ түрлі қызмет көрсету салалары да осыған үлесін қосады.
Демография
Суданның көптеген аймақтары сияқты, Эль-Женейна қаласында да түрлі тайпалар өмір сүреді. Олардың бірге өмір сүруі мен араласуы нәтижесінде көптеген ортақ әдет-ғұрыптар, салт-дәстүрлер мен халықтық мұра пайда болған. Осы тайпалардың ішінде: Махамид, Хауса, Загхава, Тама, Фур, Миссирия әл-Жабал, Аранга, Кунди, сондай-ақ Орталық және Солтүстік Суданнан келген тайпалар, оның ішінде Жаалин тайпасы бар. Масалит этностық тобы Эль-Женейна аймағын мекендейтін ең маңызды және белгілі тайпа саналады, және ол Судандағы дәстүрлі әкімшілік жүйесі мен аймақта кең таралған Хавакир жүйесі бойынша басқарылады.
Білім
Бастауыш және орта мектептердің, олардың әртүрлі деңгейлері мен курстарынан өзге, қалада Эль-Гейнна университеті орналасқан. Университетте бірнеше факультет бар, оның ішінде Генна медицина факультеті де бар. Халықтың көп бөлігі толыққанды білім алмаған, ал 2023 жылдың қазан айына қарай шамамен 45% жұмыссыз.
Көлік
Қаланың көп бөлігінде жолдар асфальтталмаған, бірақ қалада Найлаға дейін жететін тас жол бар. Аймаққа Женейна әуежайы және Судан Қарулы Күштеріне тиесілі Эль Шахид Сибейра әуежайы қызмет көрсетеді, ол Суданның ішіндегі рейстер үшін пайдаланылады. Қақтығыс басталғаннан бері әуежай жабылып, көптеген артиллериялық оқтардан және үздіксіз шайқастардан қираған болуы мүмкін. Оған ең жақын әуежайлар – 110 километр (68.3 шақырым) қашықтықтағы Залингей әуежайы, сондай-ақ Чадтағы Эль-Фашер және Адре әуежайлары.