Кіріспе
Суданның әл-Жазира штатының астанасы Уд Мадани (ود مدني), Уд Медани немесе Мадани – шығыс-орталық Судандағы Әл-Жазира штатының астанасы. Уд Мадани Көк Нілдің батыс жағалауында, Хартумнан шамамен 136 шақырым оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Қала теміржол арқылы Хартуммен байланысты және мақта өсіру аймағының орталығы болып табылады. Бұл қалада бидай, жержаңғақ, арпа және мал өнімдерімен сауда да жүргізіледі. Сонымен қатар, Ирригациялық қызметтің бас кеңсесі осы қалада орналасқан.
Wad Madani (ود مدني), Wad Medani or Madani is the capital of the Al Jazirah state in east central Sudan. Wad Madani lies on the west bank of the Blue Nile, nearly 85 miles (136 km) southeast of Khartoum. It is linked by rail to Khartoum and is the center of a cotton growing region. The city is also the center of local trade in wheat, peanuts, barley, and livestock. It is also headquarters of the Irrigation Service.
Тарих
19 ғасырдың басында Уад Мадани (Мадани) округінің губернаторы Даф Алла Мухаммад болды, ол фундж абыройы Насра бинт ʿАдланға үйленген; олар Маданиға жақын Суриба деген ауылмен бірге сарай салды. Бұл 1925 жылғы Гезира суару жобасынан кейін жергілікті экономикалық дамуды ынталандыру арқында тез өскен шағын түркі-египеттік бекінісіне айналды. Уад Мадани – Гезира ауыл шаруашылығы округінің сауда орталығы және көбінесе тұрғын үйлерден тұрады. Уад Маданиде қарқынды сауда-саттық жүреді және көптеген базарлар бар. Уад Мадани өзендерінің жағалауы Эфиопиядан Суданға құятын Көк Нілдің шығысында орналасқан. Қаланың инфрақұрылымы Суданның көп бөлігіне қарағанда жаңартылған, бірақ Хартум аймағында емес. Уад Маданиден шыққан танымал тұлғалардың қатарында судандық әншілер Инсаф Мадани, Абдель Азиз Эль Мубарак, Мохаммед Аль Амин және Ибрагим Аль Кашиф бар. Сонымен қатар, белгілі адам құқығы адвокаты және Судан Адам Құқықтарын Бақылау Орталығының президенті доктор Амин Меки Медани, сондай-ақ Ұлттық Келісім Күштерінің төрағасы Фарук Абу Иса да бар. Қаланың орталық бөлігі базар, Әл-Дарага, Әл-Гисм Әл-Авал, Уад Азраг және Судан ауданынан (бұрынғы Британ ауданы) тұрады. 2023 жылдың 15 желтоқсанында Судан соғысы кезінде Уад Маданиде шайқас болды, себебі Жылдам Реация Күштері (Rapid Support Forces) аймақтағы Судан Қарулы Күштеріне шабуыл жасады. Шабуыл 2023 жылдың 17 желтоқсанында тойтарылды. Бірақ бір күннен кейін Жылдам Реация Күштері (RSF) тағы да қалаға шабуыл жасады. Шабуыл сәтті аяқталды және Судан Қарулы Күштерінің шегінуінен кейін Жылдам Реация Күштері (Rapid Support Forces) қаланы бақылауға алды.
Климат
Уад Маданиде жыл сайын жаңбыр көп жауады, бірақ өте жоғары булану деңгейінің салдарынан ыстық, құрғақ климатқа (Кёппен климаттық жіктемесі BWh) ие.
Білім
"Уад Мадани" төрт деңгейдегі білім беру мекемелерін қамтиды. Оған балалар бақшалары мен күндізгі орталықтардан бастап, бастауыш мектептер және одан кейін орта мектептер кіреді. Жоғары білім беру үшін Гезира университеті мен Уад Медани Ахлия университеті сияқты екі университет бар.
Мәдени өмір
Вад Мадани қаласында киноның өрлеуі мен құлдырауы туралы мақалада "киноға барудың" танымалдылығы қоғамдық мәдени өмірдегі маңыздылығымен түсіндірілді, бұл "елдің тәуелсіздігінің жаңа еркіндік тынысы" болды. Көптеген қала тұрғындары үшін кино көрсетулер сол кездегі жалғыз қоғамдық ойын-сауық түрі еді. Бұл білімді де, білімсіз де адамдарға, сондай-ақ әйелдер мен қыздарға қатысты, олар отбасы ретінде, ер адамдарының сүйемелдеуімен қабылданатын. Вад Мадани сияқты провинциялық қалада кино көрсетулер 1950 жылдардың басында жылжымалы кинотеатрлар арқылы басталды. Ақпарат министрлігінің мамандары басқаратын, экран мен проектормен жабдықталған автомобильдер түрлі аудандарда кино көрсетулер ұйымдастырды. Кейіннен тұрақты ашық ауа кинотеатрлар салынды, ал 1970 жылдары Вад Маданиде осындай алты кинотеатр болды. Фильмдердің ішінде араб, үнді және басқа да шетелдік фильмдер болды, мысалы, "Кім келеді кешкі асқа?" немесе "Соғыс және бейбітшілік", олар Ақпарат министрлігіне қарасты "Судан кино институты" таңдауымен ұсынылды. Сондай-ақ, BBC сияқты халықаралық жаңалықтар хабарлары да көрсетілді. Әлеуметтік-мәдени құндылықтарды қорғау мақсатында арнайы комитеттер цензура жүргізді, бірақ фильмдердің сюжеті мен көркемдік ерекшеліктеріне құрметпен қарады. Кинотеатрларда өткізілген кештер "көрсетіліп жатқан фильмдер туралы қызу пікірталас тудырды, ол фильм аяқталғаннан соң да, қоғамды біріктіретін басқа да шараларда жалғасты".