Кіріспе

Ливерпуль қаласының символы болып табылатын мифтік құс – Бауыр құсы ( /l//aɪ//v//ər//b//ɜr//d/ LYvərburd) – ағылшын Ливерпуль қаласының символы саналатын мифтік жаратылыс. Ол көбінесе қара қанақай ретінде бейнеленеді және қаланың гербінде осы түрде кескінделген, мұнда ол "Ливерпуль" аталымын ойынға салып, өзінің тұмсығында лавр теңіз шөбінің бұтағын ұстап тұрады.

Тарих

1207 жылы король Джон патша жарғысымен Ливерпуль қалашығын құрды. 1229 жылы Генрих III берген екінші жарғы қала тұрғындарына гильдия құру құқығын берді, соның ішінде ортақ мөрді пайдалану құқығы да болды. Ливерпульдің ежелгі мөрі осы кезден қалған болуы мүмкін, бірақ ең көне сақталған нұсқасы (Британ мұражайында сақталған) 1352 жылға жатады. Мөрде король Джонның жеке белгісінің бірі – жұлдыз және жарты ай бейнеленген. Мөрдің нашар сапасы басқа теорияларға да себеп болды. 19 ғасырдағы ливерпульдік антиквар Ричард Брук құстың зәйтүн бұтағын ұстаған көгершін екенін және шиыршықта «NOBIS» немесе «VOBIS» деп жазылғанын болжады. 17 ғасырға қарай құстың нағыз түрі ұмытылды: оны аймақта көп кездесетін корморан деп немесе «жетек» деп қабылдай бастады. 1611 жылы қалалық жазбаларда мэрдің «Корморант, қаланың елтаңбасы» деп белгіленген табақ алғаны туралы мәлімделген, ал 1668 жылы Дерби графы қалаға «ливер» бейнесі салынған күміс алтын балта сыйлады. Бұл континенттік атаулар Ливерпульдің елтаңбасындағы құсқа қатысты қолданылған болуы мүмкін, себебі олар «Ливерпуль» атына сай келді. 23 наурызда Гартер елтаңбаға қоса, қолдаушылар да берді: теңіз құдайы Нептун және оның ұлы, хабаршысы Тритон. Девиз – Вергилийдің «Эклогтар» кітабынан алынған «Deus nobis haec otia fecit», яғни «Құдай бізге осы тыныштықты сыйлады» немесе «Құдай бізге осы нығметтерді берді». Бұл ғимарат 1911 жылы ашылды. Корморант сияқты металл құстарды Карл Бернард Бартелс жобалап, Бромсгроув қолданбалы өнер гильдиясы жасады. Қалада басқа да көпке танылмаған бауыр құстар бар. Жақын жердегі Мерси Чемберс кеңсе ғимаратында, Ливерпуль қаласының шіркеуі – біздің ханым және Сент-Николас шіркеуімен іргелес металл құс орналасқан. 1822 жылы салынған Сент-Джон базарының ғимаратын 1964 жылы бұзғанға дейін тасқа қашалған құс безендірген. Бұл тас бауыр құс қазір Ливерпуль мұражайында қойылған. 2014 жылы Ливерпульдің Коммерциялық аудан серіктестігінің бұрынғы бас атқарушы директоры Пол Райс есімімен Ливерпуль орталық станциясының кіреберісіне 6 футтық мүсін орнатылатыны жарияланды. Бүгінгі таңда құс Ливерпуль ФК-мен ажырамас байланысты болғанымен, оны символ ретінде алғаш пайдаланған клуб – Эвертон. Ол 1930 жылдары тағы бір ливерпульдік нышан – Эвертон Lock Up-пен ауыстырылды. Кейбір жанкүйерлер оны қайта орнату керек деп санайды, себебі ол қаланың символы ретінде екі клубқа да тиесілі. 2012 жылы Ливерпуль клубы бауыр құсының эмблемасы негізінде Mighty Red атты клуб талисманын таныстырды.

Қазіргі заманғы мифтер мен танымал мәдениет

Символдың қазіргі танымалдылығы көбінесе 1911 жылы Бауыр ғимараты салынған кезде басталды. Бұл екі бауыр құстың айқын бейнесі бауырдың бір кездегі жергілікті жағалауды мекендеген мифологиялық құс екені туралы ойды қайта жандандырды. Халық аңызына сәйкес, олар – еркек және әйел жұп: әйел теңізге қарай, теңізшілердің қауіпсіз үйлеріне оралуын күтеді, ал еркек қалаға қарай, теңізшілердің отбасыларын қадағалайды (немесе "пабтардың ашық екеніне көз жеткізеді" деген әзілді нұсқасы да бар). Жергілікті аңыз бойынша, құстар бір-бірінен алыс қарап тұрады, себебі егер олар жұптасып, ұшып кетсе, қала жойылар екен. Олар туралы тағы бір танымал әңгіме – олар тізгінмен байланған, егер ұшып кетсе, Мерси өзені арнасынан шығып, Ливерпуль қаласын суға батырады дейді. Бұл жұптасу туралы әңгімеге ұқсас. Ливерпульдік "The Liverbirds" әйелдер рок-тобы 60-шы жылдары белсенді болды. 1964 жылы олар Гамбургке көшіп, онда "die weiblichen Beatles" (әйел Битлз) деп таныстырылды. 1970-ші жылдары "The Liver Birds" Ливерпульдегі екі жас әйел туралы танымал британдық ситкомның атауы болды, бұл "bird" (құс) британдық сленгінде жас әйелді білдіреді. Сэр Пол Маккартнидің гербі – оның кәсібі мен туған қаласына сілтеме жасайтын, гитара ұстаған шақырушы бауыр құсынан тұрады. Құстар 2022 жылғы "Қызыл құс" романының негізгі сюжеттік желісін құрайды. Басқа бейнелерден өзгеше, мұнда құстар адам өлтіретін, ет жейтін, жаңқаға ұқсас жаратылыстар ретінде бейнеленген.

Тауар белгісі

2008 жылдың қарашасында «Ливерпуль» футбол клубы Ұлыбританияның Зияткерлік меншік кеңсесіне клубтың таңбасында бейнеленген бауыр құсының нұсқасын өзінің тауар белгісі ретінде тіркеу үшін өтініш жолдады. Қалалық кеңестің төрағасы Фло Клукас: «Бауыр құсы бір компанияға немесе ұйымға емес, Ливерпуль қаласының барлық халқына тиесілі» деді. «Ливерпуль» футбол клубы 2010 жылдың қыркүйегінде қалалық кеңеспен келісімге келгеннен кейін бауыр құсын қамтитын тауар белгісін тіркеуге қол жеткізді. «Ливерпуль» футбол клубы Еуропалық тауар белгісі кеңсесінен тауар белгісін тіркеді, ал кеңес Ұлыбританияның Зияткерлік меншік кеңсесінен (IPO) бауыр құсын қамтитын өз тауар белгісін тіркеді. Бұл Ливерпульдегі компаниялардың оны пайдалануын қорғау және футбол клубының өзін жалған өнімдерден қорғау мақсатында жасалды.