Кіріспе

Мизил – Румынияның Мунтия аймағындағы Прахова облысының қаласы. Облыстың оңтүстік-шығыс бөлігінде, Плоешті және Бузау қалалары арасындағы жол бойында және ұлттық астана Бухаресттің солтүстік-шығысына қарай орналасқан. Географиялық орнының арқасында 18-шы ғасырдан бастап дамыған сауда орталығына айналды, бірақ 20-шы ғасырдың басында ұзаққа созылған экономикалық төмендеу кезеңі басталды. Коммунистік режим тұсында ауыл шаруашылығының орнына өнеркәсіп негізгі жұмыс орынына айналды, алайда 1990-шы жылдардың соңындағы деиндустриализациядан кейін қала қиындықтармен күресіп келеді.

География

Қала Прахова округінің оңтүстік-шығысында, Бузу округінің шекарасында орналасқан. Оны төрт ауылдық елді мекен қоршап тұр: Гура Вадулуи (солтүстік), Баба Ана (оңтүстік), Схатьени (шығыс) және Фантаненеле (батыс). Тохани, Пиетроаса және Истрица жүзімдіктері жақын жерде. Плоешти мен Бузу қалаларынан 35 км қашықтықта орналасқан Мизил қаласы – Румыниядағы 45-ші солтүстік параллельде жатқан жалғыз қала. Мизилдің аумағы 1931 гектарды құрайды, оның 77,7%-ы ауыл шаруашылығы жерлері, су, орман және жасыл кеңістіктер, ал 22,3%-ы құрылыспен дамыған жерлер.

Климат

Мизиль ылғалды субтропиктік климатқа ие (Кёппен климаттық жіктемесі бойынша Cfa).

Демография

2021 жылғы халық санауы бойынша қалада 12 962 адам тұрады. 2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша Мизилдегі 14 312 тұрғынның 83,7%-ы румындықтар, ал 16,3%-ы рома халқының өкілдері. 2008 жылғы бағалау бойынша, рома халқының саны 5000-ға жуық немесе сол кездегі халықтың 30,5%-ын құрады деп есептелген. Дінге қатысты мәліметтерге сәйкес, халық санауындағы тұрғындардың 93,9%-ы румын православтығын, 5,4%-ы пятидесятниктерді, 0,7%-ы басқа діндерді ұстанады немесе дінсіз. (Халық санауының деректері деректер бар тұрғындарға қатысты; тұрғындардың 6,9%-ы үшін этникалық және діни статистика жоқ.) Сумен жабдықтау Бэлцештиден жүзеге асырылады және 1968 жылы салынған желі арқылы жеке компания тарапынан қамтамасыз етіледі. 2005 жылдан бері қоқыс жинау жұмысын қалалық әкімшілікпен келісімшарт жасасқан жеке компания жүзеге асырып келеді. 2002 жылы қала жылу майынан табиғи газға көшті, оны мемлекеттік коммуналдық қызмет ұйымы жеткізеді. Қала аумағында электр желісі де бар, ал көше шамдары 2006 жылы жаңартылды. Mizil қаласындағы компаниялар тұрақты және ұялы телефон байланысы, кабельді теледидар, интернет, пошта, банк және жанармай құю қызметтерін ұсынады. 2002 жылғы мәліметтер бойынша, Мизилде 8 гектар көлемінде жасыл аймақтар бар, оның ішінде жол бойындағы және саябақтар кіреді. Коммунистік кезеңде Мизил үш ірі зауытқа тәуелді болды, олар халықтың басым бөлігін жұмыспен қамтыды. Қала 1998-1999 жылдары экономикалық құлдыраудың ең төменгі шегіне жетті, осы кезде мыңдаған жұмысшылар жұмыстан босатылды. Бұрын 8500 адам жұмыс істеген бір зауыт 400-ге жуық қызметкерін қалдырып, қалғанын жұмыстан шығарды, ал екінші зауыт 2000 қызметкерінің басым бөлігін жұмыстан босатты. Жұмыссыздық деңгейі 17,5%-ға жетті (ұлттық орташа көрсеткіш 8,7% болды); жұмыс іздеуді тоқтатқандарды ескергенде, жұмыссыздық жұмысқа қабілетті халықтың (18-62 жас аралығындағылар) 80%-ына жетті. Кедейлік алаңдатарлық деңгейге жетті, сонымен қатар, шиеленіс пен қылмыс, әсіресе жұмыссыз және білімі төмен рома халқының арасында өсті. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, Мизилдегі фирмалардың 39%-ы саудамен, 15%-ы қызмет көрсетумен, 12%-ы өнеркәсіппен, 11%-ы құрылыспен, 5%-ы ауыл шаруашылығымен, 3%-ы көлікпен және 15%-ы басқа да салалармен айналысады. Сол жылы жұмысқа қабілетті халықтың саны жалпы халықтың 65%-ын құрады, оның 30%-ы жұмыспен қамтылған. Ал, 70%-ға жуық рома халқының өкілдері жұмыссыз болды. Зауыттардың жабылуына байланысты 1994-2001 жылдар аралығында жұмыспен қамтудың күрт төмендеуі байқалды; кейінгі жылдары аздап өсуге қарамастан, жұмыс күші 1994 жылғы деңгейдің жартысына ғана жетті. Мизилде бір аурухана бар, ол қала және оны қоршаған ауылдық округтерге қызмет көрсетеді.

Мәдениет

Қалада екі жоғары мектеп, үш бастауыш мектеп және бес балабақша бар. Бір жоғары мектеп физика, химия, биология және компьютерлік ғылымға бағытталған, ал екіншісі студенттерді техниктер дайындауға арналған. Мизилде үш тарихи православие шіркеуі бар. Ең көнесі, Қасиетті Үштікке арналған шіркеу, XVIII ғасырдың соңында Фефелейде салынған. Тағы бір шіркеу, Иоанн Баптистқа арналған, қала орталығында орналасқан және 1857 жылы тұрғызылған. Ғимарат шаршы пішіндес, византиялық және готикалық стильде, сонымен қатар Ренессанс элементтерімен жасалған. Оның бастапқы суреті жоғалған, 1916 жылы қайта жаңартылған. Иконостас липа ағашынан ойылып жасалған және халық өнеріндегідей алтын жапырақпен жабылған. Үшінші шіркеу, Құдай ананың ұйықтауына (Дормитио) арналған және қала алаңында орналасқан, 1865 жылдан бері бар. Оның қасиетті заттарының ішінде күміс әсемдемесімен және жиырма төрт қызыл таспен безендірілген ағаштан жасалған бата беру кресі бар; бұл 19 ғасырдың соңына жатады және орыс мектебінің белгісіз суретшісінің туындысы болып көрінеді.

Спорт

1964 жылдан бастап "Рапид Мизил" футбол командасы "C" дивизиясында өнер көрсетіп келді.