Кіріспе

Самоа аралы – Гавайидің Үлкен аралының солтүстік жағалауындағы нүкте. Уполу – Батыс Тынық мұхитының теңіз түбінен көтерілген алып базальттық қалқан тәрізді жанартаудан пайда болған Самоа аралы. Аралдың ұзындығы және ауданы шамамен, бұл оны ауданы бойынша Самоа аралдарының екінші ең ірісі етеді. Шамамен 145 000 тұрғыны бар, ол Самоа аралдарының ең көп халқы бар аралы болып табылады. Уполу "үлкен арал" Савайидің оңтүстік-шығысында орналасқан. Астана Апиа солтүстік жағалаудың ортасында, ал Фалеоло халықаралық әуежайы аралдың батыс шетінде орналасқан. Аралда тарихи жазбаларда тіркелген жанартау шығару оқиғасы болған жоқ, бірақ бірнеше жүзден бірнеше мың жылға дейінгі үш лава ағынының іздері бар. Полинезия мифологиясының Самоа тармағында Уполу аралдағы алғашқы әйел болған. Джеймс Миченер өзінің "Оңтүстік Тынық мұхитының әңгімелеріндегі" (кейін Роджерс пен Хаммерштейннің "Оңтүстік Тынық мұхиты" мюзикліндегі басты кейіпкер) Блоуди Мэри кейіпкерін аралдың оңтүстік жағындағы Агги Грей қонақ үйінің иесінің бейнесімен байланыстырған. 1960 жылы ол әлі де қонақ үйді басқарып тұрған. Кейіннен Апиа қаласында, портқа қарап, филиалы ашылды.

Тарих

1841 жылы аралда Америка Құрама Штаттарының зерттеу экспедициясы барысында Уполуды бомбалау оқиғасы болды. XIX ғасырдың соңында шотланд жазушысы Роберт Луис Стивенсон Уполудағы Вайлима ауылындағы мүліктің иесі болды. Ол 1894 жылы сол жерде қайтыс болды және бұрынғы мүлігіне көрініп тұратын Ваэа тауының етегінде жерленді. Вайлима мүлігі 1900 жылы Неміс Самоасының неміс губернаторының ресми резиденциясы ретінде сатып алынды. Британдықтар/Доминион аралдардың басқаруын қолға алғанда, олар мүлікті тәркілеп, оны сол мақсатта пайдаланды. Кейін ол Жаңа Зеландия әкімшісінің, ал тәуелсіздік алғаннан кейін Самоа мемлекетінің басшысының резиденциясы ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Уполу аралында Әскери-теңіз базасын салды.

2009 жылғы Самоа цунамиі

Уполу аралы 2009 жылдың 29 қыркүйегінде жергілікті уақыт бойынша сағат 06:48:11 (17:48:11 UTC) цунамиге ұшырады. Уполудың оңтүстік жағындағы жиырма ауыл қирады деген хабар бар, олардың ішінде Самоа премьер-министрі Туила'эпа Сайлеле Малиелегаойдың туған жері Лепа да болды. Лепада апаттан кейін тек шіркеу мен ауылдың «қош келдіңіз» тақтасы ғана тұрды.

Жабайы табиғат

Уполу аралында өте кішкентай өрмекші түрі тіршілік етеді. Гиннес рекордтар кітабы бойынша, бұл өрмекшінің мөлшері басылған беттегі нүктедей ғана.

Халықтық мәдениеттегі бейнелер

Уполу 1953 жылы Гари Купердің басты рөлде ойнаған «Жәннәтке қайту» (Return to Paradise) Оңтүстік теңіздердегі фильмінің түсірілім алаңы болды. Арал сондай-ақ «Survivor» реалити-шоуының бірнеше маусымдарының түсірілім орны ретінде де пайдаланылды. Олар:

Америкалық нұсқасының төрт маусымы: «Survivor: Самоа» (19 маусым); «Survivor: Батырлар vs Зұлымдар» (20 маусым); «Survivor: Оңтүстік Тынық мұхиты» (23 маусым); және «Survivor: Бір әлем» (24 маусым). Австралиялық «Survivor» төрт маусымы: 2016 жылы 3-ші және 2017 жылы 4-ші маусымдар; «Australian Survivor: Батырлар vs Зұлымдар» (2023 жылы, 10-шы маусым); және «Australian Survivor: Титан vs Жанкүйерлер» (2024 жылы, 11-ші маусым). «Survivor South Africa»-ның бір маусымы: «Survivor South Africa: Құпиялар аралы» (2019 жылы, 7-ші маусым).