Кіріспе

Ротера зерттеу станциясы – Антарктида түбегіндегі Британдық Антарктикалық зерттеу (BAS) базасы, Аделаида аралындағы Ротера нүктесінде орналасқан. Ротера Британдық теңізасты аумағы – Британдық Антарктика территориясының астанасы болып табылады.

Тарих және қазіргі қызмет

Ротера станциясы 1975 жылы Аделаида станциясының (1961–1977) орнына салынды, себебі ондағы мұз жолы (skiway) нашарлаған еді. 1996–1997 жылдары Боннер зертханасының ашылуы Антарктида түбегінде биологиялық ғылымдар саласындағы жаңа белсенділіктің бастауы болды. Олардың ішінде суға түсу, Боннер зертханасында жүргізілген тәжірибелер және жыл бойы Райдер шығанағының өлшемдерімен Ротера океанографиялық және биологиялық уақыт қатарының (RaTS) басталуы бар. Алғашқы Боннер зертханасы 2001 жылдың қысында электрлік ақаудың салдарынан өртенді; ол қайта жаңартылып, 2003 жылдың желтоқсанында қайта ашылды. Ротера жер станциясынан алынған спутниктік деректерді пайдалана отырып, метеорологиялық зерттеулер жыл бойы жалғасуда. 2017 жылдың қаңтар айында Ротера ғылыми-зерттеу станциясына үкіметтен 100 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржы бөлдірілді. Бұл қаржыны Британдық Антарктикалық экспедициясы жаңа тұрғын үйлер, қоймалар және жаңа кемежай салуға жұмсап жатыр. Оның операциялық директоры Тим Стокингс бұл инвестицияны "полярлық ғылым үшін маңызды кезең" деп атады. Қаржының бір бөлігі Signy ғылыми-зерттеу стансасындағы, Оңтүстік Джорджиядағы Bird Island және King Edward Point қабылдауларындағы Британдық Антарктикалық станциялардың жабдықтары мен ғимараттарын жаңғыртуға да жұмсалады. Далалық жұмыстар қазаннан наурызға дейінгі жаз айларында шоғырланған. Далаға бір рет шыққаннан кейін, топтар төрт айға дейін қар мотоциклі мен шаналармен саяхаттайды және Ротерамен күнделікті ЖЖ радио байланысында болғандықтан, қажет болған жағдайда әуе арқылы жабдықталады. Үлкен ғылыми және логистикалық экспедициялар үшін PistenBullies көліктері қолданылады. Станция жыл бойы ашық, жазда максимум 160 адам, ал қыста орташа жұмыс істейтін қызметкерлер саны 27 адамды құрайды.

Ракеталық ғылым

1998 жылы "Ротера" зерттеу стансасынан "Viper" типіндегі 26 дыбыстық зымыран ұшырылды. Олар 100 километрге (60 мильден астам) дейін көтерілді.

Ротерадағы ғимараттар

Ротера шағын базадан (алғашқы қыста онда тек төрт адам болды) бүгінгі күрделі кешенге дейін дамыды. Антарктиданың барлық жеріндегідей, мұндағы ғимараттар да үнемі жөндеуді және соңында жаңаруды қажет етеді, себебі қатал табиғат оларға зиян келтіреді. Кейбір ғимараттар жаңа болса да, ескілерінің кейбіреуі әлі де сақталған, көбінесе олар әртүрлі мақсаттарда қолданылған.

Жаңа Брансфилд үйі

Бұл екі қабатты ғимаратта ортақ асхана, асүй, бар, кітапхана, кино/телевизия бөлмелері, компьютерлік жабдықтар, телефон кабинасы және пошта бөлімі/бекет дүкені орналасқан. Ол 2008 жылы ашылды.

Ескі Брансфилд үйі

Бұл ғимарат 1985-1986 жылдары ескі ғимараттың бөліктерін пайдаланып қайта жаңартылды. Ғимарат базаның негізгі орталығы болды, онда ғылыми емес кеңселер, компьютер бөлмелері, байланыс қызметтері, метеорологиялық жабдықтар және азық-түлік сақтау қоймасы орналасқан. Ғимарат бұрынғы BAS кемесі RRS Bransfieldтің құрметіне аталған, ол өзі ирланд теңізшісі және саяхатшысы Эдвард Брансфилдтің есімімен аталады. Гаражға жалғастырылған дәліз бар, ал бір жағында ұшу операциялары кезінде пайдаланылатын операциялық мұнара орналасқан. Брансфилд база үшін барлық таза суды кері осмостық станция арқылы өндіреді. Бұл станция қарды ерітуге қолданылатын ескі балқыту ыдыстарының орнына орнатылды.

Адмиралдар үйі

Адмиралдар үйі екі маусымда (1999/2000 және 2000/2001) салынды. Бұл Швецияның Top Housing AB компаниясынан келген жиналатын конструкциялы үй. Ғимаратта 44 екі орындық бөлме бар, әрқайсысының ішінде душ пен дәретхана жабдықталған. Ғимаратта кір жуатын орын және жылытылатын аяқкиім бөлмелері бар. Ол Ротера базасынан жұмыс істеген күшіктер тобының құрметіне аталған.

Боннер зертханасы

Боннер зертханасы екі рет салынды, бірінші рет Тилбери Дуглас компаниясы 1996/1997 жылдары салды. 2001 жылғы қыста электрлік ақаудан болған өрт ғимаратты қиратты, бірақ ешкім зардап шекпеді. Зертхана 2002/2003 жылдары қайта жаңартылып, 2003/2004 жылдары ашылды. Боннер зертханасы – құрлықтағы және теңіздегі биологияны зерттеуге арналған заманауи кешен. Суға түсу кешені (декомпрессиялық камерасы, жылыту ваннасы және компрессорлары бар) жыл бойы суға түсу қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Үш құрғақ зертхана, бір ылғал зертхана, аквариум, кітапхана, микроскоптар бөлмесі және кішкентай ас үй бар. Қысқы уақытта бұл үлкен кешен үш суға түсу және қайық жүргізу офицерінің және екі теңіз биологының қамқорлығында болады, бірақ бұл сол кезде жүргізіліп жатқан жобаларға байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Жазда ғимаратты 30-ға дейін ғылыми қызметкер пайдалана алады, ал 10-ға жуық дайвер кешенді пайдалана алады. Зертхана 1953-1986 жылдар аралығында BAS биологиялық ғылымдарының жетекшісі және 1986-1988 жылдар аралығында BAS директорының орынбасары болған У. Найджел Боннердің құрметіне аталды. Алғашқы зертхана Сигни базасының тек жазғы кезеңге дейін қысқартылуына және ұшу-қону жолағы салынысымен Ротераға қолжетімділіктің артуына жауап ретінде салынған. Дирк Герритц зертханасы іргелес орналасқан және онда Нидерландтың полярлық бағдарламасының зерттеушілері Боннер зертханасындағы зерттеушілермен бірге жұмыс істейді.

Фукс үйі

Сонымен қатар, "Следж-дүкен" немесе ІІІ кезең деп те аталады. Ғимарат 1978/79 жылдары салынған, бастапқыда онда ғылыми кеңселер, суық бөлме және саяхат дүкені орналасқан. Қазір ол негізінен саяхат дүкені немесе санақ дүкені ретінде пайдаланылады. Антарктидада қолданылатын альпинистік және кемпингтік жабдықтардың көп бөлігі осы жерде күтіліп, сақталады. Суық қойма әлі де бар, онда базаның барлық мұздатылған азық-түлігін сақтау үшін төрт үлкен тоңазытқыш жұмыс істейді. Ол 1958 жылдан 1973 жылға дейін BAS директоры болған сэр Вивиан Фукстың құрметіне аталған.

Үлкендер үйі

1996-1997 жылдары көшкін үйде тоқтау үшін салынған, онда төрт орындық сегіз бөлме және дәретхана/душ жабдықталған. Бұл ғимарат тек жаз мезгілінде ғана қолданылады.

Генератор шатыры, Чиппи дүкені және Бингем

Бингхам үйі бастапқыда Аделаида аралы базасында орналасқан және осылайша, ол жердегі ең көне ғимарат. Ол 1977 жылдың қысында Т базасынан жылжытылып әкелінді. Бұрын ол тұруға арналған, бірақ қазір құрылыс материалдарын сақтау үшін пайдаланылады. Бингхам үйі 1945-1947 жылдары FIDS басшысы және FIDS хирургі болған Э.У. Бингхамның құрметіне аталған. Жанында Chippy Shop орналасқан, ол 1976/1977 жылғы маусымда салынған алғашқы Rothera базасы еді. Бұл ғимарат төрт жыл өткен соң алғашқы Брансфилд салынғанға дейін базаның ас үйі мен тамақтану орны қызметін атқарды. Аты айтқандай, қазір ол ағаш өңдеу шеберханасы, сонымен қатар электршілердің дүкені мен шеберханасы да орналасқан. Генераторлық ғимаратта төрт Volvo Penta генераторы орналасқан және оның өз қоймалары мен шеберханасы бар.

Шпан мен қайық сарайы

Шпан мен қайық сарайы шамамен бір уақытта, ұқсас технологиялар қолданылып (бетон негіздегі бір-бірімен байланысқан болат аркалар) салынған және учаскенің екі шетінде орналасқан. Шпан көлік құралдары, жабдықтар мен қоқыстарды сақтау үшін пайдаланылған, бірақ қазір Discovery ғимаратын салу үшін бұзылып, жанында уақытша қоқыс өңдеу ғимараты орнатылды. Оған "Шпан" деген ат Miracle Span компаниясы берген, себебі осы сияқты ғимараттарды шығарумен осы компания айналысады. Қайық сарайы жергілікті аралдарға саяхаттау, суға шому және океанографиялық зерттеулер үшін (әр түрлі өлшемдегі барлық RIB қайықтары) қайықтарды сақтауға, күтіп ұстауға және пайдалануға арналған. Ол Бискоу кемежайының (RRS John Biscoe атымен аталған) жанында орналасқан. Қайықтарды суға түсіріп, судан көтеру үшін гидравликалық кран бар, оған арқан баспалдақпен түсуге болады.

Қалдық суларды тазарту қондырғысы (ҚҚҚ) және ангар

STP 2002/2003 жылдың жазында салынды. Кәрізді бактериялар арқылы тазартады, олар Антарктидадан шығаруға қолайлы, құрғақ және тығыз торф тәрізді зат қалдырады. Хангар ұшу-қону жолағымен бір мезгілде салынды және үш Twin Otter және Dash 7 ұшағына сыяды.

Баспаналар және басқа ғимараттар

Лагунада пана үйі бар. Бұл үй Ротередегі бастапқы Брансфилд үйінен қалған материалдардан салынған. Үйде пеш, отын, азық-түлік және төрт төсек орны бар. Сонымен қатар, қосалқы құрғақ киім, төсек жабдықтары және пирамида тәрізді шатыр да бар. Жаман ауа райы немесе теңіз мұзына тап болған қайық тобы осы пананы пайдалана алады. Жаз айларында ол BAS қызметкерлерінің демалуы үшін жиі қолданылады. Леони аралында Голландия Антарктика бөлімшесі бірлескен жұмыс бағдарламасы барысында Apple Hut орнатылған. Лагунада да осы мақсатта Melon Hut болған, бірақ ол қазір Анкоридж аралына көшірілді.

Мәдени іс-шаралар

Нунтакта – БАШ-тың үй тобы болды. Бес мүшеден тұратын инди-рок тобы Антарктида түбегінде климаттық өзгерістер мен эволюциялық биологияны зерттеумен айналысатын ғылыми команданың құрамында. Олар ең алдымен 2007 жылы Live Earth шарасына қатысқандарымен танымал, онда олар осы іс-шараның Антарктидадағы концертінде өнер көрсеткен жалғыз топ болды.

Климат

Антарктика шеңберінен оңтүстікке орналасқандықтан, ауа райы жыл бойы суық. Жазда температура тіпті мұздан ерімейді.

Ротера әуежайы

Станцияда 900 м (2950 фут) ұсақталған тас ұшу-қону жолағы, оған қоса ангар және жанармай сақтау құрылысы, сондай-ақ жабдықтау кемелерінен жүк түсіруге арналған теміржол бар. Ротераға кемемен немесе Фолкленд аралдарынан немесе Чилидегі Пунта-Аренастан ұшып келетін de Havilland Canada Dash 7 ұшағы арқылы жетіп келетін ғалымдар мен техникалық қызметкерлердің уақытша жазғы тобы бар. 1991/1992 жылғы жазғы маусымға дейін BAS Twin Otter ұшақтары Wormald Ice Piedmont мұзды үстіртінде станциядан 300 м (шамамен 1000 фут) биіктіктегі шаңғы жолын пайдаланды. 1991/1992 жылдары қиыршық тас ұшу-қону жолағы мен ангарды пайдалануға беру арқасында әуе операцияларының сенімділігі артты және Фолкленд аралдарынан тікелей әуе байланысы арқылы Ротераға қол жеткізу жақсарды. Twin Otter ұшақтары негізінен Ротерадан оңтүстікке қарай, жанармай қоймаларының желісі арқылы ұшады, олардың екеуі штаттық режимде жұмыс істейді. Ротерадан оңтүстікке қарайғы алғашқы аялдама – Фоссил Блафф, одан кейін – Скай Блу. Dash 7 бір маусымда шамамен 20 рет ұшып, көбінесе Пунта-Аренасқа, ал кейбіреуі Фолкленд аралдарындағы RAF Маунт-Плезантқа ғалымдарды, техникалық қызметкерлерді, азық-түлік пен жабдықтарды жеткізеді. Бұл рейстерге міндеттелмеген жағдайда, Dash бір ұшырумен Sky Blu-ға ұшып, Blue Ice ұшу-қону жолағына қона алады, бұл Twin Otter ұшақтарына отын мен жабдықты әлдеқайда көп көлемде тасымалдауға мүмкіндік береді. Sky Blu және басқа да қоймаларға RAF әуе тасымалы арқылы да жанармай жеткізіледі. Ротерада басқа Антарктика операторларына тиесілі көптеген транзиттік Twin Otter және Basler BT 67 ұшақтары да жанармай құйылады, қиыршық тас ұшу-қону жолағы оларға шаңғысыз Оңтүстік Америкаға қарай неместен өтуге мүмкіндік береді, себебі шаңғы ұзақ рейсте тым көп кедергі келтірер еді.