Кіріспе

Лугаид Лайдех, Эоху мак Айлелланың ұлы, ортағасырлық ирланд аңыздары мен тарихи дәстүрлеріне сәйкес, Ирландияның жоғары патшасы болды. Ол Дуй Ладрахқа Эйргетмарды құлатуға көмектесті, кейін Дуйді өлтіріп, патшалық билікті өзіне алды. Ол жеті жыл билік жүргізді, бірақ оны Эйргетмардың немересі Аед Руад өлтірді. Лебор Габала оның билігін Парсының Артаксеркс III патшасының билігімен (б.з.д. 358-338) синхронды етеді. Джеффри Китингтің "Форас Феаса ар Ирланд" еңбегінің хронологиясы оның билігін б.з.д. 537-530 жылдарға, ал Төрт Мастердің жылнамасы б.з.д. 738-731 жылдарға жатқызады. Китинг Лугаидтың аң аулағанда сиқырлы маска киген қорқынышты қарт әйелмен кездескендігі туралы әңгімені айтады. Ол онымен бірге ұйықтағанда маскасын шешіп, оның әдемі жас әйелге айналғандығын армандады. Китинг мұны Ирландияның аллегориясы ретінде түсіндіреді, яғни Лугаид алдымен ауыр еңбек пен қиындықтарды бастан өткерді, содан кейін одан ләззат алды. Ол сондай-ақ "Cóir Anmann" ("атаулардың лайықтылығы") еңбегінен Даир Доимтехтің бес ұлының бірі болған Лугаид Лойгде туралы әңгіме айтады, олардың барлығы Лугаид деп аталды. Бір друид Даирге оның ұлдарының бірі Ирландияны билейтінін болжады. Даир қайсысы екенін сұрағанда, оған бесін де Тайльтиуге алып барып, сонда пайда болатын әдемі едік құсты қуу керектігі айтылды, ал оны қуып жететіні патша болады. Олар оны Тайлтиуден Хаутқа дейін қуып жетті, онда сиқырлы тұман Ирландиялықтардың көзінен бесін де жасырды. Едік құсты ұстап өлтірген ұлы Лугаид Лайдех еді. Алайда, осы Лугаидтың әкесі басқа болғандықтан, Китинг оның сол адам екеніне сенбейді.