Кіріспе

Онтарио провинциясының мұз үстіндегі хоккей командасы, Канада. 1907 жылы Стэнли кубогын жеңген «Кенора Тистлз» командасы.

«Кенора Тистлз» – ресми түрде «Тистлз хоккей клубы» – Канаданың Онтарио провинциясындағы Кенора қаласындағы мұз үстіндегі хоккей командасы болды. 1894 жылы құрылған бұл команда бастапқыда «Рат Портаж Тистлз» деп аталды. Команда 1903 және 1907 жылдар аралығында Канаданың хоккей чемпионаты – Стэнли кубогы үшін бес рет жарысты. «Тистлз» 1907 жылдың қаңтарында кубокты жеңіп алды және оны бір рет қорғағаннан кейін наурыз айында өткен сынақ сериясында жоғалтты. Команданың құрамында негізінен жергілікті ойыншылар болды және Стэнли кубогын жеңіп алған ең сирек қоныстанған қаладан шыққан команда болып тарихта қалды. Тоғыз ойыншы – олардың төртеуі отандық тәрбиелі – Хоккей Даңқы залына енгізілді, ал Стэнли кубогының чемпионы командасы Солтүстік-Батыс Онтарио спорт Даңқы залына қосылды. Кенора Онтарио провинциясында орналасқан болса да, қаланың Манитоба провинциясына жақындығына байланысты «Тистлз» командасы өмір бойы Манитоба лигаларында өнер көрсетті. Команда 1902 жылы Манитоба хоккей қауымдастығына (MHA) қосылып, алты маусымның үшеуінде лига чемпионы атанды. Олар «Рат Портаж көшелерінде бірге ойнаған туған жердің жігіттерінен құралған команда» ретінде беделді болды. «Тистлз» 1900 жылдардың басында мұз үстіндегі хоккейдегі кәсібиліктің өркендеуіне төтеп бере алмады. 1907 жылғы экономикалық дағдарыспен және табыстарын сақтап қалудағы қиындықтармен күрескен команда 1908 жылы таратылды. «Тистлз» атауы кейіннен бірнеше аға, кіші және жасөспірім Кенора командалары үшін қолданылды.

Қалалық даму

1836 жылы Гудзон шығанағы компаниясы қазіргі Кенора қаласының солтүстігінде фабрика (сауда бекеті) құрды. Олар оны «Шыртқыш Портаж» деп атады, бұл аймақтың оджибве тіліндегі атауының аудармасы: Васуш Онигум, сөзбе-сөз «көңіс еліне баратын жол» дегенді білдіреді. 1850 жылдары аймақта алтын табылды, ал Канадалық Тынық мұхит темір жолы 1877 жылы осы жерге жетті. 1880 жылы ағаш кесетін зауыт салынды. Қала 1882 жылы құрылды, бастапқыда Манитоба провинциясының құрамында болды. Виннипегке және Манитобаның басқа аймақтарына жақындығы Рат Портаждың Онтарионың қалған бөлігіне қарағанда батысқа жақын болуын қамтамасыз етті, ондағы ең жақын қала Порт-Артур (қазіргі Тандр-Бей) еді. 1886 жылы «Принцесса» деп аталған мұз айдыны салынды. 1897 жылы ол 1000 орынға және үлкен мұз бетіне ие болған «Виктория» мұз айдынымен ауыстырылды. Қаланың атауы 1905 жылғы 11 мамырда Кенора деп өзгертілді, ол көршілес үш муниципалитеттің бас әріптерінен – Киуэтин, Норман және Рат Портаждың – құралған. Бұл өзгеріс қалада жаңа ұн диірмені ашылуына байланысты болды; спорт тарихшысы Джон Вонг жергілікті кәсіпкерлердің «Шыртқыш Портаж» атауы ұн сатуға ыңғайсыз болады деп ойлағанын айтты.

Қамыстылардың пайда болуы

Rat Portage-де алғашқы мұз хоккей ойыны 1893 жылдың 17 ақпанында Хардисти ағайындары ұйымдастырды, олар аймақтағы шағын алтын асыруға қатысу үшін Виннипегтен жаңа ғана көшіп келген еді. Қаланың ең бай адамдарының бірі Джордж Дьюи командаға бастапқы қаржыны сыйлады. Ол құрмет ретінде клубтың құрметті президенті болып тағайындалды. Көптеген ойыншылар бай отбасылардан шыққан немесе дербес байлар еді. Олардың жұмыстан уақыт алуға және мұз хокеейімен байланысты қыруар шығындарды жабуға мүмкіндіктері болды. Клубтың иесі немесе қаржылай демеушісі болған жоқ, және Дьюидің бастапқы қайырымдылығынан басқа, жергілікті кәсіпорындар оны қаржылық тұрғыдан қолдамады. Бұл – қоғамдық күш-жігер, клуб үшін шешімдер қабылдау үшін сайланған лауазым иелері болды. Нәтижесінде клубтың қаржылық жағдайы нашарлап, барлық өмірі бойы қиындыққа тап болды. 1894 жылдың наурыз айында олар қаржы жинау үшін қайырымдылық концерт өткізді. Келесі жылы жасалған ұқсас әрекет көп ақша әкелмесе де, концерттер 1903 жылға дейін жыл сайын өткізілді. Онтариода орналасқан болғанымен, «Thistles» командасы географиялық жағынан лига командаларына жақын болғандықтан Манитоба лигасына қосылды. Жас ойыншылардың көпшілігі аға команданың ойыншыларымен туысқандық байланыста болды, олар үлкендермен бәсекелесе алатындарын сезінді және одан кейін жеңіске жетіп, қарсыластарын оңай жеңді. 1953 жылғы газет мақаласында бұл матчқа қатысқан Лоури Джонстон: «Олар бізден тым жылдам болды», – деді. Аңыз бойынша, аға команда осы матчтан кейін хоккейден бас тартып, жас ойыншыларға Манитоба лигасында өз орнын алуға мүмкіндік берді. Бұл дерек шындыққа сәйкеспесе де, жасөспірімдер командасының көптеген ойыншылары көп ұзамай аға командаға қосылып, «Thistles» командасында маңызды рөлдер атқарды. Олар 1900–01 маусымында лигада бірінші орынды бөлісті; бір матчты жеңгеннен кейін чемпион атанды, тоғыз жеңіс және екі жеңіліс тіркеді. Маусым ішінде олар қарсыластарын 67:32 есебімен басып өтті, ал екі жеңіліс те бір голмен аяқталды. Команда 1901–02 маусымын 12:0 есебімен жеңіспен бастаған кезде клуб басшылары алаңдады. Олар ойын тартымды болмаса, адамдар көруге келмейтінін және кіріс азаятынын сезді. Бәсекеге қабілетті екендерін дәлелдеу үшін «Thistles» командасы Канаданың ең жақсы командаларының бірі – «Victorias» командасына қарсы көрсету матчын өткізді, сондай-ақ Канададағы мұз хокеейінің чемпиондық кубогы Стэнли кубогының бұрынғы жеңімпазы болды. «Thistles» командасы матчта жақсы өнер көрсетті, бірақ екі Виннипег командасы «Thistles» командасы маусым соңына жақын өтініш бергенін айтып, лигаға қосылуға рұқсат бермеді. Орташа лигаға оралған «Thistles» командасы бірнеше ойыншының жарақаттануынан әлсіреп, жалпы екінші орынды бөлісті.

Лига ойындары, 1902-1905 жылдар

1902–03 маусымға дейін «Тислз» командасы «Брэндон Уайт Сити» және «Портаж-ла-Прейри Плейнс» командаларымен бірге жоғары лигаға қабылданды. Кенора лигада сегіз жеңіс және төрт жеңіліспен екінші орынды иеленді. «Брэндон» лига чемпионы атанды және «Оттаваға» қарсы Кубок үшін күресуге мүмкіндік алды, «Оттава» серияны жеңіп, оны өздерінде қалдырды. «Тислз» командасының қатарына Томми Филлипс (өзінің ауыр сырқат әкесіне көңіл көтеру үшін келген) және қақпашы Эдди Жиру қосылды, ол «Рэт Портаж» қаласынан емес, командадағы жалғыз ойыншы еді. Жиру Торонтодан ағаш өңдеу саласында жұмыс табу және мұзды хоккей ойнау мүмкіндігіне ие болу үшін көшіп келді. «Тислз» жеті жеңіс және бір жеңіліс көрсетіп, оңай жеңісмен лига чемпионы атанды және Стэнли кубогы үшін тағы да «Оттаваға» қарсы шықты.

1903 жылғы Стэнли кубогының сынағы

1892 жылы Канаданың генерал-губернаторы Престон лорды Стэнли сыйлаған Стэнли кубогы бастапқыда Канаданың ең үздік әуесқой командасына берілді, олар кейін басқа лигалардың жеңімпаздарынан шақыруларды қабылдады. Кубок 1912 жылға дейін Монреаль, Виннипег және Оттава командаларының арасында ауысып тұрды. 1903 жылы Оттава Кубокты жеңіп алды, маусымды Монреаль Викториасымен бірдей ұпай санымен аяқтады. Олар лига чемпионаты үшін екі ойындық, жалпы голдар есебімен серия өткізді. Кубок иегері Монреаль хоккей клубы лигада үшінші орынға ие болғандықтан, оны сақтап қалу құқығын жоғалтты. «Тислз» командасы екі ойындық серияға Оттаваға сапар шекті, жеңімпаз жалпы голдар есебімен анықталды. Манитоба және Батыс Онтариодан тыс жерлерде көп танылмағандықтан, серия басталғанға дейін команда туралы баспасөзде аз мәлімет болды. Ойындарға қатысушылардың саны төмен болды, себебі серия сол кезде әлеуметтік оқиға болған Канада Парламентінің ашылу сессиясымен бір уақытта өтті. Оттава мен Монреаль арасындағы матчтар бірнеше күн бұрын 3000-ға жуық көрерменді тартқан, ал «Тислз» командасының ойындарын 1500, содан кейін 1000 көрермен тамашалады. Оттава алғашқы ойынды 6:2 есебімен жеңді, бұқаралық ақпарат құралдары «Тислз» командасының Оттаваның шебер ойынына дайын емес екенін және шаршағанын көрсетті. Оттава екінші матчты 4:2 есебімен жеңіп, Кубокты сақтап қалды. Баспасөз «Тислз» командасының жақсарғанын мойындады, бірақ команданың жалпы алғанда «ойынның нақты тұстарын» жетілдіруі керек екенін айтты. Команда капитаны Том Хупер олардың «әлдеқайда тәжірибесіз және осылайша аздап шаршаған» болғанын, бірақ олар «ешқандай көңіл көншітпегенін» және келесі жылы «шайбаны қуалауға келгенде оларды ойнауға жақсырақ дайындалуды» жоспарлағанын айтты. Серияға қатысушылардың саны көп болды; ойындар 3500 мен 4000 аралығында көрермендерді тартты, ал жүздеген адам кіру үшін сыртта күтіп тұрды. Сондай-ақ, газет кеңселерi мен басқа да орындарда ойындар туралы тiкелей телеграф хабарларын асыға күткен мыңдаған адамдар Канада бойынша болды. Газеттер команданың жергілікті дамығандығын атап өтті, өйткені олардың кейбіреулері кәсіби ойыншыларды пайдалана бастады. «Тислз» командасы жаңа ойын стилін қолданып, алғашқы матчты 9:3 есебімен жеңіп алды. Мұз үстіндегі хоккейде алға пастауға тыйым салынғандықтан, дәстүрлі стратегия командалардың шайбаны қарсы жаққа атып, содан кейін оны қууын (осылайша шайбадан айырылуын) қарастырды. Оның орнына, алға жылжу барысында «Тислз» командасы конькимен сырғанауға және шайбаны бір-біріне беруге баса назар аударды, осылайша оны бақылауда ұстады. «Тислз» командасы шақырудан жеңіліп қалғанмен, олар мақталды, газеттер ойыншылардың жылдамдығын атап өтті. The Montreal Star «Тислз» командасының Кубок үшін күрескен батыстан келген ең жылдам команда ғана емес, сонымен қатар «мұз үстінде кез келген жерде көрілген» ең жылдам команда екенін мәлімдеді. Бұл Кенораға 1907 жылдың қаңтарына жоспарланған Кубокқа тағы бір шақыру жіберуге мүмкіндік берді. Осыны жоққа шығаруға қарамастан, лигада ақы төленген ойыншылар болған болуы мүмкін. Спорт тарихшысы Р. С. Лаппаж бұл кезде «шығыстағы командалардың көпшілігі өз ойыншыларына ақы төлеп жүргенін және МХЛ командалары өздерінің жұлдызды ойыншыларын қызметте ұстау үшін ақы төлеуі керек деп күту орынды болар еді» деп атап өтті. Лига қазір ашық түрде кәсіби болғанымен, «Тислз» командасы маусым алдындағы ахуалдың күрделі жөндеуіне қарамастан, жергілікті команда болып қала берді. Қаңтар айында команданың бір айға жуық уақытқа кеткен «Уондерерс» командасына қарсы сынағын өткізу үшін тұрақты маусым кестесіне өзгертулер енгізуге тура келді. «Тислз» командасы танымал болғандықтан және көп адам жиналатындықтан, басқа командалар екі рет турнирлік форматта – екі үйде, екі командаға қарсы екі ойынды ойнағылары келді. «Тислз» командасы бұған қарсы болды және басқаларға қарсы бір үйде және бір саяхат ойындарын ойнағысы келді, өйткені олар Кубокқа қарсы күресте бір айға жуық уақытқа кетеді. Ақырында келісімге қол жеткізілді. «Тислз» командасы бір үйде және қонақта ойнайды, ал қалған үш команда екі үйде және екі қонақта ойнайды. Бұл теңгерімсіз кестеге әкелетіндіктен («Тислз» командасы алты ойын ойнаған болса, басқа командалар он ойын ойнаған), «Тислз» командасын қоспаған ойындардағы ұпайлар лиганың рейтингісі үшін біріктіріледі, сондықтан барлық командалар алты ойын ойнаған болып есептеледі.

1907 жылғы қаңтарда Стэнли кубогының сынағы

1906 жылы Манитоба лигасының чемпионы ретінде Кенора, Монреаль Уондерерс клубының иеленгеніндегі Стэнли кубогына таласу құқығын алды, бірақ маусым сол жылы серия өткізуге тым кеш аяқталды. Ол лиганың қалыпты маусымдық ойындары кезінде 1907 жылғы қаңтарға дейін кейінге шегерілді. «Тислз» командасы 1907 жылдың 12 қаңтарында Монреальге және Кубок таласына аттанды. Лиганың жаңа кәсіби деңгейін пайдаланып, клуб Арт Росс пен Брэндоннан Джо Холлды шақырды, олар Манитоба лигасының ең үздік ойыншылары саналды. Серия үшін оларға қанша төленгені белгісіз, бірақ мұз хоккейі тарихшысы Эрик Цвейг соманың айтарлықтай болғанын болжады (дегенмен Холл «Тислз» үшін ешқандай ойын өткізбеді). Бұл «Тислз» командасының ойыншыларына алғаш рет ақы төлегені және олардың кәсіби клуб екенін растады. Соған қарамастан, «Тислз» командасы Кубокты жеңіп алуға фаворит саналды. Екі ойындық, жалпы голдар есебімен өткізілетін серияның алғашқы матчы 17 қаңтарда Монреальде өтті. Томми Филлипс 4:2 есебімен жеңіске жеткен кезде Кенораның барлық төрт голын соқты. Дәстүр бойынша, «Тислз» командасының аты Кубокқа жазылды. Бұрынғы жеңімпаздардан айырмашылығы, ойыншылар кубоктың қабырғасына есімдерін жазған, ал «Тислз» командасы ішкі жағына «Кенораның 12 адамы 8 / Монреаль 17 және 21 қаңтар 1907» деген жазуды салғызды. Қаңтар айының соңында Кенораға оралған «Тислз» командасы жылы қарсы алынды. Опера үйінде өткен қабылдау кезінде қала әр ойыншыға естелік кубок пен басқа да сыйлықтар тапсырды. Брэндон мен «Тислз» командасы бірінші орынды бөлісіп, лига чемпионатын анықтау үшін екі ойындық, жалпы голдар есебімен өткізілетін серия ойналды. Кенора екі ойынды да 8:6 және 4:1 есебімен жеңді. Бұл серия Кубок үшін «Уондерерс» клубымен кім ойнайтынын анықтаса да, бастапқыда бұл сын сериясы ретінде қарастырылмады және кейін ғана Кубок сенімділері оны растады. «Тислз» командасы үш жаңа ойыншыны шақырды, себебі лига маусымы мен Кубок таласы кезінде Хупер, Билли МакГимси және Филлипс жарақат алғандықтан тұрақты ойыншылар алаңға шыға алмады. Питерборо, Онтариода ойнаған Фред Уиткрофт қалған маусымға 700 долларға келісімшартқа отырды. Кубок таласына команданы күшейту үшін «Тислз» Оттава хоккей клубынан Альф Смит пен Гарри «Күс» Уэствикті шақырды. Әр ойыншы лиганың соңғы маусымдық ойынында дебют жасады және Брэндонға қарсы серияда ойнады. Смит пен Уэствиктің келісімшартқа қол қоюы «Уондерерс» клубының наразылығын тудырды. Олар бүкіл маусымды Оттавада ECAHA-да өткізгендіктен, Кенора үшін ойнауға құқылы емес екенін мәлімдеді, өйткені ойыншылардың барлық маусымды өз командасымен ойнауы керек еді. «Тислз» командасы «Уондерерс» клубы қаңтар айында Ход Стюарт пен Райли Херн ойыншыларын шақырғанын айтып қарсылық білдірді. Форан Стюартқа рұқсат беруді қорғады, қаңтарда наразылық болмағанын атап өтті және Стюарт пен Херн маусымды «Уондерерс» командасында өткізгендіктен, олардың ойнауға құқығы бар екенін айтты. Тағы бір мәселе туындады, Форан «Тислз» командасына Виннипегтегі үлкен арена билет сатудан көбірек кіріс әкелетінін, сондықтан серия Кенорада емес, Виннипегте өтетінін айтқанда. Ол «Тислз» командасы Брэндонмен ойынды аяқтағаннан кейін басталады және үш ойынның ең жақсысы сериясы болады. «Тислз» командасы ашуланды. Олар серияны өткізуді, оған дейін үш күндік үзіліс жасап, екі ойындық, жалпы голдар есебімен өткізілетін серия ойнауды қалаған. Серияның егжей-тегжейі шешілгеннен кейін, алғашқы ойын 23 наурызда өтті, оны «Уондерерс» клубы 7:2 есебімен жеңіп алды. «Тислз» командасы екінші ойында, 25 наурызда, 6:5 есебімен жеңіске жетті, бірақ серияны 12:8 есебімен жоғалтты. Бұқаралық ақпарат құралдарында «Тислз» командасы туралы жарияланған материалдарда команданың үш импорттық ойыншыға қаншалықты тәуелді екені және оларды енді отандық команда ретінде бейнелеуге болмайтыны айтылды. «Тислз» командасының Стэнли кубогының чемпионы болған уақыты екі айдан кейін аяқталды. Командада жиырмаға толмаған төрт жас ойыншы болды, олардың команданың бұрынғы нұсқалары сияқты бәсекеге қабілетті болатыны күтпеді. Бұл маусымның алғашқы ойынында «Тислз» командасы 16:1 есебімен жеңілді. «Тислз» командасы мұз хокеінің өсіп келе жатқан кәсіби деңгейіне сай келе алмады. Шағын қалада орналасқан олар жеткілікті үлкен алаң жасай алмады, тіпті оны толтырып, кіріс табуға мүмкіндік бермеді. Стенли кубогының жеңімпазы болғаннан кейін ұсынылған үлкен аренаның уәдесі орындалмады, өйткені оны сату үшін бүкіл қала ойынға қатысуы керек еді. Нәтижесінде спорт тарихшысы Джон Вонг «Тислз» командасының ірі қалалардағы клубтармен үздік ойыншылар үшін бәсекеге түсіп, қаржылық тұрақтылықты сақтай алмайтынын айтты. Төрт отандық «Тислз» - Си Гриффис, Том Хупер, Билли МакГимси және Томми Филлипс кейін Хоккей даңқ залына енгізілді. 1907 жылғы Кубокқа қатысқан бес ойыншы - Арт Росс және Джо Холл (қаңтарда), Альф Смит, Гарри Уэствик және Фред Уиткрофт та даңқ залына енгізілді. 1907 жылғы қаңтарда Стэнли кубогын жеңіп алған команда 1982 жылы Солтүстік-Батыс Онтарио спорт даңқына енгізілді. Лаппаж «Тислз» командасының өмір сүрген кезеңінде баспасөзде «Рат Портедж көшелерінде бірге ойын ойнаған жергілікті жігіттердің командасы» ретінде романтикаландырғанын атап өтті. Команданың табысына қаладан шыққан ойыншылардың үлкен үлесі бар екені құрметтелді. 1907 жылдың соңында команда таратылғаннан бері «Тислз» деген ат Кенорадағы көптеген мұз хоккей клубтары үшін қолданылып келеді, соның ішінде қаланың әуесқой, жасөспірім және ересектер деңгейіндегі ерлер командалары. 1960 жылдың 24 тамызында қала Кубок жеңісін еске алу үшін тақта ашты. Команданың үш тірі мүшесінен (МакГимси және жаттықтырушы Джеймс Линк) екеуі қатысты, ал Росс қатыса алмады.