Кіріспе
Эдвин Пол Уилсон (3 мамыр 1928 – 10 қыркүйек 2012) – американдық барлау қызметкері және кәсіпкер, бұрынғы ЦРУ және Әскери-теңіз барлау қызметінің офицері. 1983 жылы Ливияға қару-жарақтарды заңсыз сатқандығы үшін сотталды. Кейіннен АҚШ Әділет министрлігі Уилсонды соттағанда жалған ант беру арқылы алынған мәлімдемеге сүйенгені анықталды; осының салдарынан 2003 жылы Уилсонның сот үкімі күштен шығарылып, келесі жылы босатылды.
Edwin Paul Wilson (May 3, 1928 – September 10, 2012) was a former CIA and Office of Naval Intelligence officer who was convicted in 1983 of illegally selling weapons to Libya. It was later found that the United States Department of Justice had relied on a false affidavit when prosecuting Wilson; as a result, Wilson's convictions were overturned in 2003 and he was freed the following year.
Ерте өмір
Эдвин П. Уилсон 1928 жылы Айдахо штатының Нампа қаласында кедей шаруа отбасында дүниеге келді. Алғашқыда ол саудагер теңізшісі болып жұмыс істеді. 1953 жылы Уилсон Портленд университетінде психология мамандығын бітірді. Осы жылы Уилсон теңіз жаяу әскеріне қабылданып, Корея соғысының соңғы күндерінде шайқасты. Әскери қызметінде көзге түскені айтылады және 1956 жылы тізесіне жарақат алғаннан кейін Орталық барлау агенттігінде жұмыс істеді.
ЦРУ мансабы
Уилсонның алғашқы тапсырмалары Қауіпсіздік кеңсесіне байланысты болды; 1956 жылы Түркияда U-2 тыңшы ұшақтарын күзетуді қамтыды. 1960 жылы Агенттік оны Корнелл университетінде еңбек қатынастары бойынша магистратураға оқуға жіберді. Ол осы білімін және психология саласындағы тәжірибесін Агенттіктің Халықаралық ұйымдар бөлімінде (IOD) бүкіл әлемдегі кәсіподақтардағы коммунизммен күресуде пайдаланды. Вильсон Еуропадағы еңбек одақтарының тұрақсыздығын тудыруға тырысты, мысалы, корсикалық мафиялық топтарды пайдалану және тарақандарды тарату сияқты әртүрлі әдістерді қолданды. "Уилсон ЦРУ-ның жалақы төлеушісі болды және агенттіктің тапсырмаларын орындады, ол Америка Құрама Штаттарының ірі еңбек одақтарының бірінде Еуропадағы халықаралық өкілі болып жұмыс істеген кезде. Ол 1964 жылғы сайлау кампаниясында Хьюберт Х. Хамфридің алдын ала дайындық жұмыстарын жүргізді, осылайша ЦРУ-да жұмыс істеп жүріп, партиялық саясатқа белсенді қатысты". Дегенмен, Уилсонның ЦРУ үшін ең құнды уақыты Арнайы операциялар бөлімінде (SOD) болды, ол Maritime Consulting Associates (1964) және Consultants International (1965) сияқты жасырын фирмаларды құрды, олар әлемдік тасымалдау үшін жабдықтарды жасырын жеткізуге пайдаланылды. Мысалы, жүктерге бөлшектелген қайықтар кірді, олар Таңганьика көлінің жағалауында құрастырылып, Конгодағы көтерілісшілер үшін көл арқылы кеңестік қаруды ұстауға арналды; Анголаға қару; Чилиге, Бразилияға және Венесуэлаға тәртіп сақтау құралдары; Ирандағы барлау қондырғылары үшін жабдықтар; Индонезияда төңкеріс жоспарлап отырған наразы армия офицерлеріне арналған заттар; және Вьетнамға баржалар. Осы кезеңде Уилсон логистикалық жұмысына көмектесу үшін World Marine, Inc. атты тағы бір жасырын фирма құрды. Уилсон 1976 жылы ONI-ден зейнетке шықты, бірақ оқиғалардың мән-жайлары әлі де даулы. Командирлер ауысқаннан кейін Уилсон, егер ол Уилсонды 157-ші топтың басшысы етіп тағайындаса, Конгресстегі ықпалын ONI-дің бюджеттік қиындықтарын шешуге жұмсауға уәде бергенін айтады. Ашуланған Инман 157-ші топты толығымен таратып, Уилсонды ФБР-ге хабарлады. Ливиялықтар Уилсонның ұсыныстарын өздерінің мүдделерін ілгерілету үшін пайдаланды, соның ішінде радиолордың ішінде жарылғыш құрылғылар жасауды үйреткен террористік ұяшықтарды даярлау. Уилсонның қызметкерлері даярлаған бір ұяшық – Ахмад Жәбіріл басқарған Палестинаны азат етудің халықтық майданының бас қолбасшылығы (PFLP GC) болды. Жәбіріл 1988 жылы Шотландияның Локерби қаласындағы Pan Am 103 рейсінің бомбалануына қатысы бар деген күдік туды. 1979 жылы Уилсон Бонндағы Ливия елшілігіне жеткізуге дайындаған қару Ливиялық диссидентті өлтіруге қолданылды. Келесі жылы "Жасыл береттердің" бірі Колорадода тағы бір диссидентті өлтіруге тырысты. Уилсон осы оқиғаларға өкініш білдіріп, олардан бұрын хабарсыз болғанын мәлімдеді. Ол үкімет жалған мәлімдеме жасап жатқандықтан, ол әлі де ЦРУ-да жұмыс істеп жатқанын, ливиялықтарға қару жеткізуінің мақсаты оларға жақындасып, құнды ақпарат алу болғанын айтты. Бұл Ливияның ядролық бағдарламасы туралы ақпарат жинауды қамтыды. Ең ірі мәміле, және Уилсонды АҚШ үкіметінің назарына түсірген мәміле, шамамен жиырма тонна әскери С-4 пластикалық жарылғыш заттарды сатып алу болды. Бұл АҚШ-тың ішкі қорының барлық көлеміне тең болатын үлкен көлемдегі тауар еді. Бұл компанияда Эдвин П. Уилсонның серіктесі тағы бір бұрынғы ЦРУ офицері Томас Г. Клайнс болды. Уилсон Кариб теңізіне ұшып барды, бірақ келгеннен кейін тұтқындалып, Нью-Йоркке жеткізілді. Ол төрт рет сотқа тартылды. Сотқа тартылғанға дейін бірнеше куәгерлер күмәнді жағдайларда қайтыс болды, соның ішінде Багам аралдарында қайық апатында қаза тапқан кубалық эмигрант Рафаэль Виллаверде және Уилсон үшін жұмыс істеген және үкіметке ақпарат берген бұрынғы ЦРУ агенті Кевин П. Малкахи. Виллаверденің кубалық эмигрант қауымдастығындағы ұзақ жылдардан бергі қарсыласы Рикардо Моралес 1983 жылдың желтоқсанында бардағы төбелес кезінде қаза тапты. Уилсон Ливиялық диссидентті Умар Мухайшиді өлтіру үшін кубалық эмигранттарды жалдауға тырысқаны үшін кінәсіз деп танылды (оның бірге айыпталушысы Франк Терпил өмірінің соңына дейін қашқын болып жүрді және 2016 жылы Кубада қайтыс болды). Ол қару-жарақ экспорттағаны үшін, соның ішінде Бонндағы қазада қолданылған қару және жарылғыш заттарды тасымалдағаны үшін кінәлі деп танылып, біріншісі үшін 15 жылға, екіншісі үшін 17 жылға бас бостандығынан айырылды. Сотқа дейін күтіп отырғанда, ол басқа тұтқынға жүгініп, үкіметтік прокурорларды өлтіру үшін оны жалдауға тырысқан. Бұл тұтқын ЦРУ-дан тыс ешкіммен сұраққа алынбады. Оның орнына ол билік органдарына хабарласты, олар Уилсонды жасырын агентпен ұстады. Агент Уилсонды прокурорларды, алты куәгерді және оның бұрынғы әйелін өлтіруге жалдағанын жазды. Келесі сотта ол кісі өлтіруге қатысқандығы үшін тағы 24 жылға бас бостандығынан айырылды.
Құқықтық қорғау
Уилсонның Ливиядағы айыптауларға қарсы қорғанысы – ол ЦРУ-ның тапсырысымен жұмыс істегенін айтты. ЦРУ Әділет министрлігіне ол зейнетке шыққаннан кейін агенттікке тікелей немесе жанама түрде жұмыс істемегенін куәландырған мәлімдеме берді. Кейіннен ЦРУ Әділет министрлігіне бұл мәлімдемені сотта пайдаланбау керектігін хабарлады, бірақ прокурор Тед Гринберг оны пайдалануға шешім қабылдады. Түрмеде отырған кезінде Уилсон өзінің кінәсіз екенін белсенді түрде дәлелдеді және үкіметке Ақпараттық ашықтық туралы заң бойынша бірнеше рет сұраныс жолдады. Соңында ол меморандуммен байланысты ақпаратты тауып, жаңа адвокат жалдады. Оның адвокаты – бұрынғы ЦРУ офицері, құпия құжаттарға қол жеткізуге құқығы бар Дэвид Адлер еді. Адлер мыңдаған файлды ұзақ сағаттар бойы зерделеп, Уилсонның ЦРУ-мен кәсіби тұрғыдан 80 рет кездескенін және ЦРУ-ның зейнетке шыққаннан кейін Уилсонды жанама түрде пайдаланғанын анықтады. 2007 жылдың 29 наурызында АҚШ округтік судьясы Ли Розенталь барлық сегіз адамның іс-әрекеттерін қамтитын иммунитет болғандықтан оның ісін қарастырудан бас тартты.
Кейінгі өмірі
2004 жылы түрмеден босатылғаннан кейін Уилсон Сиэтлдің солтүстігіне бауырымен бірге тұруға көшті. 2012 жылдың 10 қыркүйегінде Уилсон жүрек клапанын алмастыру операциясынан туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Оны ұлдары Карл мен Эрик, қарындасы Леора Пинкстон және әйелі Кейт Каллахан еске алады.