Кіріспе

1789 жылы ағылшын ақыны Уильям Блейк жазған өлең. "Қой" - Уильям Блейктің 1789 жылы "Тәбиғаттың тазалығы" жинағында жарияланған өлеңі. "Қой" Блейктің "Жануар" өлеміне "Тәжірибе әндері" жинағындағы қарсы өлеңі болып табылады. Блейк "Тәжірибе әндеріне" қарсы "Тәбиғаттың тазалығы" әндерін жазды – бұл оның философиясының негізгі қағидасы және оның туындыларының орталық тақырыбы. Блейктің көптеген шығармалары сияқты, бұл өлең де христиан діні туралы. Қой – Иса Мәсіхтің көп қолданылатын аты, ол Жаңа өсиеттегі Жохан 1:29 және 36-шы аяттарда, сондай-ақ Иоаннның Аян кітабында "Құдайдың Қойы" деп аталады.

Құрылымы

Бір қарағанда, бұл өлең рифмаланған жұптардан тұратын сияқты көрінеді, ал бірінші шумақтың бірінші және соңғы жұбы бірдей рифманы көрсетеді деуге болады; алайда, рифма – соңғы үш сөздің немесе тіркестің дәл қайталануы, яғни "кім жасады сені", ал соңғы жұп бірінші жұптың сөзбе-сөз қайталануы. Бұл әсер әннің қайырмасы сияқты, мысалы, осы "Тәуелсіздік Әніндегі" жұбату әні. Сөйлейтін тіл – бала тілі. Үшінші және төртінші жолдардың соңғы сөзі (мәтіннің негізгі бөлігіндегі бірінші жұп) "қоректік бал", алғашқы екі жолдың соңғы сөзімен, "сен", бірдей рифмаланып, тегіс өтуге мүмкіндік береді. Бірінші шумақтың негізгі бөлігі AABBCC рифма схемасын ұстанады: "қоректік бал, қуаныш, жарқын дауыс, шаттық"; екіншісінің негізгі бөлігі ABCCBA рифма схемасын ұстанады: "аты, қой, мейірімді бала, қой, аты" – бұл үлгі Киелі кітапта кездеседі және үлкен еврей техникасының немесе құрылғысының ядросы болып табылады. Екінші шумақтың бірінші және соңғы жұптарында толық жолдың дәл қайталануы қолданылады: алғашқы екі жол, содан кейін соңғы екі әртүрлі жол, денедегі ABCCBA схемасымен. Бұл шынымен тиімді, тіпті толық шындықпен "тәуелсіз" деуге болады. Бірінші шумақта бала қозыдан оның жаратушысын сұрайды, егер ол кім екенін білсе; бала біледі және екінші шумақта қозыға жауап береді.

Музыкалық күйлер

Басқа "Айыпсыздық әндері" мен "Тәжірибе әндері" сияқты, "Қой" да ән ретінде орындалуы мүмкін, бірақ Блейктің өзі жасаған музыкалық нұсқаларының ешқандай жазбасы сақталмаған. 1958 жылы Воган Уильямс оны "Тен Блейк әндері" атты ән циклында музыкаға қосты, бірақ ол оны "сол қорқынышты кішкентай қой – мен жек көретін өлең" деп атады. Сэр Джон Тавенер де оған музыка жазған, ол былай түсіндірді: "'Қой' маған толыққанды дайын күйінде келді және бір түстен кейін жазылды, оны мен племяннигім Саймонның 3 жасқа толуына арнадым". Америкалық ақын Аллен Гинзберг 1969 жылы Блейктің бірнеше өлеңдерімен бірге осы өлеңді де музыкаға қосып, оны Уильям Блейктің "Айыпсыздық пен тәжірибе әндері" альбомына енгізді. Гинзбергтің әндерін Стивен Тейлор 2019 жылы Ace Records компаниясы шығарған "Айыпсыздық және тәжірибе әндері: Адам жанының екі қайшы күйін көрсету" альбомы үшін қайта өңдеді, бұл альбомды Tate Britain галереясындағы Блейк көрмесімен бірге шығару үшін жасады.