Кіріспе

Лесли Уайттың есімімен аталатын және 1943 жылы жарияланған Уайт заңы, басқа факторлар өзгермейтін жағдайда, "мәдениет жан басына шаққанда жылдық энергияны пайдалану мөлшерінің артуымен немесе энергияны жұмысқа қолдану құралдарының тиімділігінің жоғарылауымен дамиды" деп мәлімдейді.

Аргументтің қысқаша мазмұны

Уайттың материалистік көзқарасы келесі цитатада айқын көрінеді: "адам жануарлар түрі ретінде, демек мәдениет тұтастай алғанда, табиғи ортаға бейімделудің материалдық, механикалық құралдарына тәуелді". Технология – тірі қалу мәселелерін шешуге жасалған әрекет. Бұл әрекеттің мәні – жеткілікті энергияны жинап, оны адамның қажеттіліктеріне бағындыру. Көбірек энергияны жинап, тиімдірек пайдаланатын қоғамдар басқа қоғамдардан басымдыққа ие. Сондықтан, мұндай әртүрлі қоғамдар эволюциялық мағынада дамыған. Уайт үшін "мәдениеттің басты функциясы" және оның даму деңгейін анықтайтын фактор – "энергияны пайдалану және бақылау" қабілеті. Уайттың заңы мәдениеттің даму деңгейін салыстыру үшін оның жинаған энергия мөлшерін (энергия тұтыну) өлшем ретінде қарастырады. Уайт адам дамуының бес кезеңін ажыратады. Бірінші кезеңде адамдар өздерінің бұлшық еттерінің күшін пайдаланады. Екінші кезеңде үй жануарларының күшін пайдаланады. Үшінші кезеңде өсімдіктердің күшін пайдаланады (осы жерде Уайт ауыл шаруашылығы революциясын айтады). Төртінші кезеңде табиғи ресурстардың күшін пайдалануды үйренеді: көмір, мұнай, газ. Бесінші кезеңде ядролық энергияны пайдаланады.