Кіріспе
Фрэнсис Леопольд Макклинток (Sir Francis Leopold McClintock; 8 шілде 1819 – 17 қараша 1907) – британдық Корольдік теңіз флотында қызмет еткен ирланд зерттеушісі, Канаданың Арктикалық архипелагындағы жаңалықтарымен танымал. Ол зерттеуші Джон Рейдің инуиттерден алған, Франклиннің жоғалған экспедициясының тағдыры туралы даулы хабарламасын растады. 1845 жылы сэр Джон Франклин басқарған, Солтүстік-Батыс өткелі арқылы бірінші болып өтуді мақсат еткен, апатқа ұшыраған Корольдік теңіз флотының экспедициясы осылайша тағдыры белгілі болды. Макклинтоктың хабарламасы Рейге қарағанда жақсы қабылдады, ал Рей жоғалған экспедицияның тағдырын анықтағаны үшін мойындалмады. Рейдің хабарламасы нәтижесінде Макклинток іздеу жұмыстарын жүргізуге тиіс дұрыс аймаққа бағытталды. Макклинток Франклин өмірінің соңында Солтүстік-Батыс өткелін ашқан деген талап айтып, дау тудырды, бірақ шындығында ол оны ашқан жоқ. Рей, өзінің ашқан Рей бұғазы арқылы Солтүстік Американың Арктикалық архипелагы арқылы мұзсыз өтуге мүмкіндік берді.
Sir Francis Leopold McClintock (8 July 1819 – 17 November 1907) was an Irish explorer in the British Royal Navy, known for his discoveries in the Canadian Arctic Archipelago. He confirmed explorer John Rae's controversial report gathered from Inuit sources on the fate of Franklin's lost expedition, the ill fated Royal Navy undertaking commanded by Sir John Franklin in 1845 attempting to be the first to traverse the Northwest Passage. McClintock's report was received more favorably than that of Rae, who was shunned and denied recognition for having discovered the lost expedition's fate. Rae's report ultimately guided McClintock to the correct area to conduct a search. McClintock also stirred controversy with his claim that Franklin, before his death, had essentially discovered the Northwest Passage, while in reality he had not. Rae, with his discovery of Rae Strait, had discovered the real ice free passage through North America's Arctic archipelago.
Ерте өмір
Макклинток 1819 жылғы 8 шілдеде Ирландияның Лоут округіне қарасты Дундалк қаласында Генри Макклинтоктың, кеден жинаушы, және оның әйелі Элизабет Мелесинаның 14 баласының бірі ретінде дүниеге келді. Ол екінші ұлы болды, алайда үлкен ұлы Кариб теңізінде, 40 жасынан асқанда қайтыс болды. Отбасының байланыстары мықты болды; Макклинтоктың әйелінің інісі Джон Макклинток Лоут округінен парламент депутаты болып сайланған және Драмкар үйіне иелік еткен.
Арктикалық зерттеу
1831 жылы шілдеде 12 жасында Портсмут қаласындағы "Самаранг" кемесіне джентльмен еріктісі ретінде қосылды. Кеменің капитаны Чарльз Пейджет болды (кейіннен оның қарындасы Эмили Кэролайнға үйленген), ал лейтенанты – Уильям Макклинток Банберидің туысы, оның ұлы Томас кейіннен 2-ші лорд Ратдоннел атанды. 1843 жылы ол лейтенанттық емтиханды тапсырып, Монтевидео жағасында құлаған және құтқарылған "Горгон" пароходына қызметке кірді. Кеменің капитаны мен офицерлерінің теңізшілік шеберлігіне байланысты бұл құтқару операциясы көп назар аударды. Осыған дейін, 1847 жылға дейін Макклинтоктың қызметі негізінен Америка жағалауларында өтті. Макклинток 1848 және 1859 жылдар аралығында сэр Джон Франклинді іздеуге қатысқан бірнеше экспедицияға қатысты. Ол санақтарды тарту арқылы саяхаттауды меңгерді, бұл мұзды аймақтарда құрлықпен жүру үшін Корольдік теңіз флотында 1912 жылы Оңтүстік полюске жетуге тырысқан Роберт Фалькон Скотттың қазасына дейін стандартты тәсіл болып келді. 1848 жылы Макклинток Джеймс Кларк Росспен бірге Сомерсет аралын зерттеуге қатысты. 1852-1854 жылдардағы капитан Генри Келлетттің экспедициясы аясында Макклинток санақпен 1400 миль (2253 км) сапар шегіп, бұрын белгісіз 800 миль (1287 км) жағалау сызығын ашты.
Франклин экспедициясының тағдыры
1854 жылы зерттеуші Джон Рей Гудзон шығанағының солтүстік жағалауындағы Репульс шығанағынан батысқа қарай сапар шегіп, инуиттерден батысқа қарай бір жерде кеме тасталып кеткенін білді. Бұрынғы экспедициялар бұл аймақты мұзбен жабылған деп ойлап, іздеу жүргізбеген. 1857 жылы сәуірде леди Джейн Франклиннің өтініші бойынша Макклинток «Лиса» кемесіне басшылық етуге келісті және Репульс шығанағының батысындағы Франклиннің жоғалған экспедициясын іздеу үшін 25 адамнан тұратын экипажға жетекшілік етті. Гренландияның батыс жағалауындағы Диско буында ол 30 мұздық итті және инуит жүргізушіні жалдады. Бұл жыл мұз үшін қолайсыз болды, қыркүйектен бастап «Лиса» сегіз ай бойы мұзда қалды. Келесі жыл да көңіл көншітпеді, сондықтан ол 1858 жылдың тамызында ғана Бичи аралына жетті. Ол Пил шығанасына кірді, мұзбен тосылып, кері шегінді және Беллот бұғазынан өту үмітімен Принс-Регент шығанасына кірді. Ол осы тар жолдан шығуға қуанды және оның кіреберісіне жақын қыстақ орналастырды. 1859 жылдың ақпанында, мұз үстінде саяхаттау мүмкін болғанда, ол 1831 жылы Джеймс Кларк Росс тапқан Солтүстік магниттік полюске оңтүстікке қарай бағытталды. Мұнда ол бірнеше инуиттермен кездесті, олар Кинг-Уильям аралынан шалқап жатқан кеме мұзға ілініп, экипаж аман қалғанын және бірнеше ақ адам аралда аштықтан өлгенін айтты. Сәуірде ол тағы оңтүстікке қарай сапар шегіп, Кинг-Уильям аралының шығыс жағалауында Франклин экспедициясынан артефакттар сатқан басқа инуиттермен кездесті. Одан бөлініп кеткен Уильям Хобсон аралдың солтүстік-батыс бұрышындағы таудың ізінде Франклин экспедициясынан қалған жалғыз жазбаны тапты. Бұл құжат сэр Джон Франклиннің 1847 жылдың 11 маусымында қайтыс болғанын көрсетті, сонымен қатар Фрэнсис Кройзер мен Джеймс Фитцджеймс аман қалғандарды Солтүстік Америка құрлығына оңтүстікке қарай жетектеу жоспарын хабарлады. Олар еуропалық киім киген қаңқа және екі мәйіт бар шаналы қайық та тапты. Олар Монреаль аралына және Бэктің Ұлы Балық өзенінің сағасына дейін жетті. Макклинток 1859 жылдың қыркүйегінде Англияға оралды және жоғалған экспедицияның тағдырын анықтаған ретінде құрметке ие болды. «Лиса» офицерлері мен сарбаздарына құрмет көрсетуден басқа, ол 5000 фунт стерлингтік парламенттік сыйлықты бөлісті. Оқиға «Арктикалық теңіздегі «Лиса» саяхаты» атты кітапта жарияланды: сэр Джон Франклин мен оның серіктерінің тағдырын ашу туралы баяндама. Макклинтоктың жариялағандары Джон Франклиннің британдық мәдениеттегі кейінірек романтизациялануына ерекше маңыз берді, өйткені оның қайтыс болған күні кеменің тасталуынан және экипаждың оңтүстікке жасаған сәтсіз сапарынан бұрын болғандығы, осы тәжірибелі теңізшіні каннибализм күдігінен ақтап берді. Бұл мәселе 1854 жылдан бері алаңдатып келді, ол кезде Рей Лондонға инуиттерден алынған, Виктория қоғамын, әсіресе леди Франклинді қатты қынжырлатқан шоқтықты хабарлармен келді. Макклинтоктың жазбалары, керісінше, Франклинге құрметпен қарады, тіпті Солтүстік-Батыс өткелінің «виртуалды аяқталуын» тойлауға дейін барды, тіпті «Лиса» Рей бұғазы арқылы ешқашан өте алмаса да, бұл 19 ғасырдағы кеме үшін жалғыз жүзуге болатын жол болды, Солтүстік Американың солтүстік Арктика жағалауы бойымен Тынық мұхитына дейін жүзуге мүмкіндік беретін еді.
Бульдогты зерттеу экспедициясы
1860 жылы Макклинток Фарер аралдары, Исландия және Гренландия арқылы Еуропадан Америкаға телеграф желісін тарту мүмкіндігін анықтау мақсатындағы экспедицияның бір бөлігі ретінде "Бульдог" булы кемесіне қолбасшылық етті. Фрэнклиннің іздеулеріне Макклинтокпен бірге кемеде болған Аллен Янг басқаратын "Фокс" кемесі де қатысты. Солтүстік телеграф жолы полковник Талияферро Шаффнердің ұсынысы еді. Макклинток жоспарды іске асыруға қолдау білдіргенімен, ол ешқашан іске аспады.
Кейінгі өмірі
1865 жылы Макклинток Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1865 жылдан 1868 жылға дейін ол Ямайка дивизиясының коммодоры болып тағайындалды және Ямайка кемежайына жетекшілік етті. 1872 жылдан 1877 жылға дейін Макклинток Портсмут кемежайының адмирал-суперинтенданты болды. 1879 жылы ол Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының бас қолбасшысы болып тағайындалды. Макклинток 1884 жылы Корольдік теңіз күштерінен контр-адмирал шенімен зейнетке шықты. 1882 жылы ол Троица үйінің Ақсақал ағасы болып сайланды және осы лауазымда белсенді қызмет етті. 1907 жылдың 17 қарашасында қайтыс болды және Кенсингтон зиратында жерленді.