Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар туысы
Genus of fishes
Телескопиялық балықтар – Giganturidae тұқымдасына жататын шағын, терең теңіздік аулопиформ балықтар. Қазіргі таңда белгілі екі түрі Gigantura туысына жатады. Олар сирек ұсталғанымен, әлемнің суық, терең тропикалық және субтропикалық суларында кездеседі. Бұл балықтардың жалпы атауы олардың ерекше, түтікше тәрізді көздерімен байланысты. Gigantura туысының атауы грек мифологиясындағы гиганттар тайпасына сілтеме жасайды – «құйрық» деген мағынаны білдіретін оура жұрнағымен біріктіріліп, Gigantura атауы балықтың ұзын, лента тәрізді төменгі құйрық қанатының, оның жалпы дене ұзындығының жартысынан астам бөлігін құрайтынын көрсетеді.
Telescopefish are small, deep sea aulopiform fish comprising the small family Giganturidae. The two known species are within the genus Gigantura. Though rarely captured, they are found in cold, deep tropical to subtropical waters worldwide. The common name of these fish is related to their bizarre, tubular eyes. The genus name Gigantura refers to the Gigantes, a race of giants in Greek mythology—coupled with the suffix oura, meaning 'tail', thus Gigantura refers to the greatly elongated, ribbon like lower half of the tailfin that may comprise over half of the total body length.
Сипаттама
Giganturidae – жұқа, сәл конус тәрізді денелі, үлкен басы бар балықтар. Басының көп бөлігін үлкен, алға қарай бағытталған, үлкен линзалары бар телескоптық көздер құрайды. Бастары қысқа, сүйір мұрынмен аяқталады. Өте созылатын аузы өткір, сәл иілген және басылатын тістермен қапталған, ал аузы көздерінен әлдеқайда ұзынға созылады. Денесі қабыршақсыз, бірақ оңай тозатын, күміс түсті гуанинмен жабылған, бұл оған тірі кезінде жасылдан күлгінге дейін жарық береді. Газды көпіршігі жоқ, ал асқазаны өте серпімді. Мөлдір қанаттарында тірек сүйектері жоқ; ең айқын қасиеті – терең тілімделген және гипоцеркальды құйрық қанаты, оның төменгі бөлігі дененің ұзындығынан асып түседі. Кеуде қанаттары үлкен (шамамен 30–42 сәуле), жаңқа тесігінің үстінде орналасқан және көлденеңге жақын бекітілген. Анальдық қанаты (шамамен 8–14 сәуле) және жалғыз арқа қанаты (шамамен 16–19 сәуле) екеуі де басқа қарағанда арт жаққа қарай орналасқан. Құрсақ және майлы қанаттары жоқ. Сондай-ақ, премаксилла, орбитосфеноид, тегіс сүйек, симплектикалық, посттемпоральді және супратемпоральді сүйектер, жақ тістері және бранхиостегальді сәулелер де жоқ. Бұл құрылымдардың жоғалуы неотениямен байланысты, яғни дернәсілдің белгілерін сақтап қалумен. Gigantura indica екі түрдің ішіндегі үлкені, оның стандартты ұзындығы шамамен 20,3 см (құйрық қанатын есептемегенде). Дегенмен, Gigantura chuni (шамамен 15,6 см стандартты ұзындықта) дене бітімі жағынан сәл мықтырақ.
The Giganturidae are slender, slightly tapered fish with large heads dominated by large, forward pointing, telescoping eyes with large lenses. Their heads end in short, pointed snouts. The highly extensile mouth is lined with sharp, slightly recurved and depressible teeth and it extends well past the eyes. The body lacks scales, but is covered in easily abraded, silvery guanine, which imparts a greenish to purplish iridescence in life. The gas bladder is absent and the stomach is highly distensible. The transparent fins are spineless; the deeply forked and hypocercal caudal fin is most striking, with the lower lobe extended to a length exceeding that of the body. The pectoral fins are large (about 30–42 rays), situated above the gill opening, and inserted horizontally. The anal fin (about 8–14 rays) and single dorsal fin (about 16–19 rays) are both situated far back of the head. The pelvic fins and adipose fin are absent. Also absent are the premaxilla, orbitosphenoid, parietal, symplectic, posttemporal, and supratemporal bones, the gill rakers, and the branchiostegal rays. The loss of these structures is attributed to neoteny; that is, the retention of larval characteristics. Gigantura indica is the larger of the two species at about 20.3 cm standard length (a measurement excluding the caudal fin). However, Gigantura chuni (at about 15.6 cm standard length) is slightly more robust in build.
Өмірбаян
Телескоптық балықтар - су бағанасының мезопелагиялық және батипелагиялық аймақтарында 500-3000 м аралығында жиі кездесетін, жалғыз өмір сүретін, белсенді жыртқыштар. Олардың түтік тәрізді, үлкен линзалы көздері ең жақсы бинокулярлық жарық жинау үшін бейімделген, бірақ бұл бүйірлік көруді шектейді. Телескоптық балықтар осы көздерінің арқасында ауларының әлсіз биолюминесценциясын алыстан байқай алады, сондай-ақ (аспанға қарап) жоғарыдағы қараңғылықта аулардың көрінетін силуэттерін ажырата алады. Көздері оларға ауаның қашықтығын дұрыс бағалауға да көмектеседі; мұндай көруге бейімделу терең теңіз балықтарына тән (барельді көз, түтік көз). Олардың негізгі азығы - балықтардың тікенекті тұқымдасы, фонарь балық және тікенекті айдаһар балық. Телескоптық балықтардың жақтары өте созылмалы, ал асқазандары кеңейе алады, сондықтан олар өздерінен үлкен олжаны жұта алады; бұл жұқа тереңдікте өмір сүруге бейімделудің тағы бір мысалы (сабель тісті балық, қара теңіз жындысы). Телескоптық балықтар күндіз тереңдікке қайтып, түнде азықтана алу үшін су бетіне көшіп отырады. Олардың көбею әдеттері туралы көп мәлімет жоқ. Олар жұмыртқаларын және сперматозоидтарын суға таратып жіберетін, қорғамайтын пелагикалық шашыратушылар деп есептеледі. Ұрықтанған жұмыртқалар жүзуге қабілетті және зоопланктонға қосылады, онда олар мен дернәсілдер ересек балықтарға қарағанда әлдеқайда жақын тереңдікте метаморфозаға дейін қалады.
Telescopefish are presumed to be solitary, active predators, frequenting the mesopelagic to bathypelagic zones of the water column, from 500 to 3,000 m. By using their tubular, large lensed eyes—which are adapted for optimal binocular light collection, at the expense of lateral vision—telescopefish are likely able to spy their prey's weak bioluminescence from a distance, as well as (by looking skyward) resolve the outlined silhouettes of prey against the gloom above. Their eyes may also help telescopefish to better judge distance of prey; these visual adaptations are typical of deep sea fish (barrel eye, tube eye). Common prey include bristlemouths, lanternfish, and barbeled dragonfish. Owing to the telescopefishes' highly extensile jaws and distensible stomachs, they are able to swallow prey larger than themselves; this is also a common adaptation to life in the lean depths (sabertooth fish, black seadevil). Telescopefish participate in the diel vertical migration in which mesopelagic fish migrate to the surface at night to feed before returning to the depths to shelter during the day. Much less is known of their reproductive habits. They are presumed to be nonguarding pelagic spawners, releasing eggs and sperm indiscriminately into the water. The fertilized eggs are buoyant and become incorporated into the zooplankton, wherein they and the larvae remain—likely at much shallower depths than the adults—until metamorphosis into juvenile or adult form.