Кіріспе
Автомобиль жүргізушілері өз көліктерінен (тұрақтап қоймай) пайдалана алатын қызмет.
Drive through немесе drive thru (сөздің тартымды жазылуы) – бұл клиенттерге көліктерінен түспей-ақ тауар сатып алуға мүмкіндік беретін бизнес ұсынатын қызмет түрі. Бұл формат 1930 жылдары АҚШ-та пайда болды және содан бері басқа елдерге тарады. 1930 жылы Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Grand National Bank-та терезе арқылы қызмет көрсетуші касса орнатылды. Ол кезде бұл касса тек депозит қабылдауға мүмкіндік берді. Әдетте тапсырыстар микрофон арқылы беріледі және терезеден жеке қолға алынады. Drive through, drive in қызметінен бірнеше жағынан ерекшеленеді: drive through-та көліктер тізім құрып, бір бағытта қозғалады және әдетте тұрақтап қоймайды, ал drive in-де көліктер бір-біріне жақын тұруға мүмкіндік алады, тамақты әдетте официант терезеге әкеледі, оны «carhop» деп атайды, ал клиент тұрақтап қойған көлігінде тамақтана алады. Дегенмен, қызу сәттерде кезекті қысқарту және жол апатын болдырмау үшін drive through кейде «терезеде тапсырыс беріп, содан кейін белгіленген орынға тұрақтап қою» моделіне ауысады, онда клиент тапсырысы дайын болғанда қызметкерден тамағын алады. Бұл екі қызмет түрі арасындағы байланысқа ұқсас. Drive through қызметі халық арасында drive in қызметінің орнын басып, қазіргі американдық фастфуд желілерінің көпшілігінде кездеседі. Кейде drive through бар дүкен «drive through» деп аталады немесе бұл термин қызметке қатысты қолданылады, мысалы, «drive through мейрамханасы» немесе «drive through банкі». Drive through жолақтарында әдетте клиенттерге қай жолақтар ашық екенін көрсету үшін белгілер орнатылады. Белгілер әдетте жарықтандырылады, сондықтан жолақ қолданысқа келмеген кезде «ашық» белгісі «жабық» белгісіне ауыстырылады.
Тарих
1921 жылы Кирбидің шошқа тұрағы автокөліктерге қызмет көрсетуді енгізді, онда официанттар тамақ жеткізіп берді. 1931 жылы Калифорниядағы шошқа тұрағының франшизасы официанттарды айналып өтетін, жылдам қызмет көрсетуді ұсынды. 1947 жылы Миссури штатының Спрингфилд қаласындағы Red's Giant Hamburg мекемесінде алғашқы жылдам қызмет көрсету мейрамханасы ашылды. Бір жыл өткен соң, 1948 жылы Гарри мен Эстер Снайдерлер In N Out Burger желісі үшін сол жылдың басында Гарри Снайдер өзі ойлап тапқан екі жақты динамик жүйесі бар жылдам қызмет көрсету мейрамханасын салды. 1970 жылдарға қарай, АҚШ-та жылдам қызмет көрсету мейрамханалары автокөліктерге қызмет көрсету мейрамханаларын ығыстырды. Бірінші McDonald's жылдам қызмет көрсетуі 1975 жылы Аризона штатының Сиерра-Виста қаласында, Форт-Хуачука әскери базасының жанында, әскери қызметшілерге, форма кигенде көліктен түспей тамақтана алу үшін ашылды. Алғашқы McDonald's 1999 жылы жабылып, сөгілді, оның орнына жаңа McDonald's салынды. 1987 жылы Боб Чарльз екі көлікке бірдей қызмет көрсету концепциясын енгізді. Колорадо штатының Боулдер қаласындағы McDonald's франчайзиі болған Чарльз бұл жаңашылдықты алғаш рет жобалап, іске асырды, нәтижесінде бір мекеменің тауар айналымы айтарлықтай артты. 1981 жылы Max Hamburgers Питеа қаласында Солтүстік Еуропадағы алғашқы автокөлікке қызмет көрсету мейрамханасын ашты. Еуропадағы тағы бір ерте жылдам қызмет көрсету мейрамханасы, McDonald's, 1985 жылы Ирландияның Дублин қаласындағы Nutgrove сауда орталығында ашылды. АҚШ-та McDonald's бизнесінің 70 пайызы жылдам қызмет көрсету арқылы жүзеге асырылады және жылдам қызмет көрсету арқылы берілген орташа тапсырыс үш жарым минуттан кем уақытта орындалады. АҚШ-тан тыс жерлерде McDonald's жылдам қызмет көрсетуі әртүрлі атаулармен белгілі: "McAuto", "McDrive" және "AutoMac". 2010 жылы Техас штатының Каса-Линда қаласындағы McDonald's франшизасы ішкі орындықтары жоқ, бірақ үстелдері бар кішкентай ауласы бар жылдам қызмет көрсету/жаяу жүру арқылы қызмет көрсететін дүкен ашты.
Drive-through банктік қызмет
1928 жылы City Center Bank, кейіннен UMB Financial Corporation аталған, президенті Р. Кросби Кемпер алғашқы автокөлік арқылы қызмет көрсету терезесін ашты деп есептеледі. Ұзақ өтпей Сент-Луис қаласындағы Grand National Bank та автокөлікпен кіруге мүмкіндік берді, сондай-ақ түнде депозит салуға арналған бөлек ойықша ашты. 1959 жылы Вестминстер банкі Ұлыбританиядағы алғашқы автокөлік арқылы қызмет көрсету банкін Ливерпульде ашты, ал 1961 жылы Ольстер банкі Ирландиядағы алғашқысын Фингахиде ашты. Соңғы жылдары көлік кептелісінің күшеюі және банкоматтардың, телефон арқылы және интернет-банкингтің қолжетімділігінің артуына байланысты автокөлік арқылы қызмет көрсету банктерінің саны азайды. Көптеген банк ғимараттарында қазір автокөлік арқылы қолжетімді банкоматтар орналасқан.
Тамақ сатып алу
Гарольд Уиллис және оның әкесі Роберт Уиллис 1940-шы жылдардың басында Калифорния штатының Редлендс қаласында сүт және жұмыртқа жеткізу үшін арналған автокөлік арқылы қызмет көрсетуді алғаш рет ұйымдастырды, бұл арқылы клиенттерге сүт пен жұмыртқаны жылдам және тиімді жеткізді. Бұл Harold Willis өнертапқан сүт конвейерлік жеңілін пайдаланды. Кейбір супермаркеттерде азық-түлік сатып алуға арналған автокөлік арқылы қызмет бар. Ұлыбританияда бұл қызметті алғаш рет Tesco 2010 жылдың тамызында жариялады. АҚШ-та Вирджиния штатындағы Crafty's Drive Buy азық-түлік дүкені бұл қызметті ұсынуды бастады. 2012 жылы голландтық Albert Heijn желісі онлайн сатып алынған азық-түліктерді алуға болатын "Пик-Ап Пойнт" жүйесін енгізді. Сүт өнімдерін автокөлік арқылы сүт дүкендерінен алуға болады (әсіресе Солтүстік-шығыс Флоридадағы Скиннер сүт дүкендері немесе Лонг-Айлендтегі Сүт шаруашылығы).
Спирт дүкендері
Алкогольдік сусындар көлік құралынан түспей-ақ алкоголь сататын дүкендерде сатылады ("Beer Through", "Cruise Through", "Brew Thru" АҚШ-тың шығыс Атлантика жағалауында, немесе "Pony Keg" немесе "Party Barn" кейбір аймақтарда; көбінесе Солтүстік-Шығыс және Батыс штаттарында заңсыз).
Драйв-трейв медициналық тексеру
COVID-19 пандемиясы кезінде, вирусты жұқтыруы мүмкін адамдарды тексеру үшін автомобильде отырып тест тапсыру әдісі әлемдік практикаға айналды. 2020 жылы көптеген елде жолаушылардың COVID-19 жұқтырғанын анықтау үшін мұндай тест тапсыру орталықтары құрылды (алғашқысы Оңтүстік Кореяда). Бұл тәсіл медициналық қызметкерлерге үлкен көлемдегі тесттерді жылдам өңдеуге, ал пациенттерді көліктерінде оқшаулап, жұқтыру қаупін азайтуға мүмкіндік берді. Әдетте, пациенттер тест тапсыру алдында жеке куәліктерін көрсетіп, тест аяқталғанға дейін көліктерінде күтетін. Тест нәтижелері оларға SMS хабарлама арқылы немесе дәрігерлері арқылы жіберілетін.
Жол қозғалысы
Америка Құрама Штаттарындағы ұзақ кезегі бар жүру арқылы қызмет көрсету көлік кептелісіне, жедел жәрдем көліктері мен қалалық автобустардың тоқтауына және соқтығысулар мен жаяу жүргіншілердің жарақат алу қаупінің артуына себеп болып отыр. Әсіресе Chick-fil-A жүру арқылы қызметінің танымалдылығы 20-дан астам штатта көлік проблемаларына, полицияның араласуына және көршілес бизнестердің шағымдануына әкелді.
Жаяу жүргінші
Жаяу жүргіншілер кейде жылдам тамақ орнының ішкі бөлімі жабылғаннан кейін тамақ тапсырыс беру үшін машина арқылы өтуге тырысады. Көптеген мекемелер қауіпсіздік, сақтандыру және жауапкершілік себептерімен жаяу жүргіншілерге машина арқылы қызмет көрсетуден бас тартады. Велосипедшілерге де соған байланысты қызмет көрсетуден бас тарылады. Дегенмен, 2009 жылдың жазында Бургервилл велосипедшілерге машина арқылы өтуге рұқсат берді.
Жылқы
Ауылдық жерлерде атқа мінген немесе атпен жегілген көлікте жүрген адамдар да осындай мәселелерге тап болуы мүмкін. 2013 жылдың 20 шілдесінде Ұлыбританияның Үлкен Манчестер қаласындағы McDonald's мейрамханасына кірген әйелге, drive-through қызметінен бас тартқаннан кейін айыппұл салынды. Нәтижесінде ат мейрамхана ішінде дәрет өтеді, бұл басқа клиенттерге ыңғайсыздық тудырды.
Көру қабілеті нашар
2016 жылдың мамыр айында Скотт Маги АҚШ федералдық топтық сотқа шағым түсірді. Ол McDonald's компаниясы көру қабілеті бұзылған адамдарға қызмет көрсетуден бас тартқаны үшін, әсіресе тек машина арқылы қызмет көрсетілген кезде, оған шара қолдануды сұрады. 2021 жылдың 5 қазанында АҚШ округтік судьясы Джон Ф. Кнесс McDonald's компаниясына қарсы шағымды қанағаттандырмау туралы шешім шығарды. Судья Кнесс McDonald's USA емес, жеке франчайзилер ресторандарды басқаратынын анықтады. Сондай-ақ, кемсітушілік мүгедектерге емес, жаяу жүргіншілерге қатысты еді.
Портленд, Орегон
2018 жылдың 24 мамырында Орегон штатының Портленд қаласында, жылдам қызмет көрсету орталықтарына көптүрлі жолмен қол жеткізуді талап ететін заң күшіне енді. Жаңа аймақтық ережеде былай делінген: "Егер жылдам қызмет көрсету орталығы ашық болса және кәсіпорынға жаяу жүргіншілерге арналған басқа кіреберістер қол жетімсіз немесе жабық болса, онда жылдам қызмет көрсету орталығы көлік құралдарынан басқа, мысалы, жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер сияқты клиенттерге қызмет көрсетуі керек". Бір жыл өткен соң Портленд заңы жақсы жұмыс істеді. Willamette Week бес мекемені тексерді, және барлық жағдайларда көлігі жоқ клиенттер қанағаттанарлық қызмет алды:
Көлік түрі Ресторан Мекеңжайы Қызмет Скутер Super Deluxe 5900 SE Powell Bvld. Қанағаттанарлық Велосипед McDonald's 1520 NE Grand Ave. Қанағаттанарлық Велосипед Burgerville 3432 SE 25-ші даңғыл Қанағаттанарлық Жаяу жүргінші Wendy's 1421 NE Grand Ave. Қанағаттанарлық Бірнеше Taco Bell 725 NE Weidler St. Қанағаттанарлық
Үстелге шығатын терезелер
Кейбір мекемелер машинамен өту мүмкін болмаған жағдайда, оның орнына жаяу клиенттерге арналған терезені ұсынады. Дегенмен, бұл терезелерді клиенттер мобильді асханалар, киосктер немесе сату орындары сияқты қызметтер алу үшін кезекте тұратын шағын мекемелермен шатастыруға болмайды. Бұл терезелер – дүкен ішіндегі толық қызметтерге қосымша құн әкелетін қызметтер. Жаяу клиенттерге арналған терезелер әдетте клиенттерге ғимараттың сыртынан терезе арқылы қызмет алуға мүмкіндік береді, бұл машинамен өту қызметімен ұқсас тәжірибе ұсынады. Иелерінің мұндай қызметтер ұсынуының көптеген себептері бар. Мысалы, McDonald's Ресей нарығына енгенде, көптеген отбасылардың көлігі болмағандықтан, иелері балама ретінде жаяу клиенттерге арналған терезені дамытты. Тағы бір себеп – қала орталықтары сияқты машинамен өтуге арналған жол салу қиын жерлерде осындай мүмкіндік жасау. Кейбір мекемелер кешкі уақытта жылдам қызмет алуды қажет ететін жас клиенттер сияқты белгілі бір клиенттер тобын тарту үшін жаяу клиенттерге арналған терезелерді пайдалануды қалайды.
Ски-пропуск
McDonald's алғаш рет 1996 жылы Швецияның Линдваллен тау шаңғысы курортында McSki деп аталатын шаңғы арқылы өту қызметін ашты.