Кіріспе

XII корпус (он екінші армия корпусы) – Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясының корпусы. Корпус АҚШ Соғыс департаментінің 1862 жылғы 13 наурыздағы бас бұйрығымен құрылды, осы бұйрық Потомак армиясының корпустық ұйымын алғаш рет құрды. Бұл бұйрық бойынша бес түрлі корпус құрылды: олардың бірі Альфей С. Уильямс және Джеймс Шилдс дивизияларынан құралған, генерал-майор Натаниел П. Банкс басқаратын V корпус деп белгіленді. Бұл дивизиялар сол кезде Шенандоа аңғарында әрекет етіп жатты. 26 маусымда президент Абрахам Линкольн «Шенендоа департаментінің әскерлері, қазір генерал Банкстың басқаруында, Вирджиния армиясының Екінші армия корпусын құрасын» деп бұйрық берді. 12 қыркүйектегі 129-шы бас бұйрық бойынша корпустың атауы XII корпус деп өзгертіліп, генерал-майор Джозеф К. Мэнсфилд басқаруға тағайындалды. XII корпусы кішкентай болды – әдеттегі үш емес, тек екі дивизиядан тұрды, бірақ өте жақсы әскерлерден құралған. Оның полктерінің арасында 2-ші Массачусетс, 7-ші Огайо, 5-ші Коннектикут, 13-ші Нью-Джерси, 107-ші Нью-Йорк, 28-ші Пенсильвания, 46-шы Пенсильвания, 3-ші Висконсин және тағы да басқалары, үздік полктер ретінде танымал болды; олардың барлығы өздері жұмылдырылған қауымдастықтарында белгілі есімдермен аталып кетті.

Өзен және Антиэтам

Корпус бұрынғы атағымен айтарлықтай ауыр шайқастар жүргізді. Шилдс дивизиясы 23 наурызда Кернстаунда Томас Дж. "Стоунволл" Джексонға қарсы жеңіс одісті, ал Уильямс дивизиясы 25 мамырда Банкс шегінуі кезінде Винчестерде жақсы күресті. Бұл корпус Седар тауы шайқасын да жалғыз және көмексіз жүргізді; және жаудың басым күшіне жеңілгеніне қарамастан, екі дивизия соғыс кезіндегі ең үздік шайқастарын көрсеткенін мәлімдейді. Сол шайқаста дивизияларға генералдар Уильямс және Кристофер К. Аугур басшылық етті; 302 адам қаза тапты, 1320 адам жараланды және 594 адам жоғалып кетті; барлығы 2216 адам, ал қатысқандардың саны 6000-нан аспады. Бұл шығын төрт бригадаға тиді, Сэмюэл В. Кроуфорд бригадасы 1679 адамның 867-сін жоғалтты, Кроуфорд оларды «қатысуда» деп хабарлады. Корпус Булл-Ран шайқасының екінші күнін Бристоу станциясында өткізді және бұл шайқасқа қатыспады. Мэриленд кампаниясы кезінде корпус ресми түрде Потомак армиясына қосылып, XII корпус деп аталды. Натаниел Банкс қызметтен босатылып, оның орнына 40 жыл қызмет еткен тәжірибелі армия ветераны Джозеф К. Мэнсфилд тағайындалды. Оның дивизиясы мен бригадасы Седар тауындағыдай құрылды; Бриг. генерал Джордж С. Грин 2-дивизияның басшылығына Аугурдың орнына келді. Оның азайған қатарлары солтүстіктен келген бес жаңа ерікті полкімен толықтырылды, олардың үшеуі тоғыз айға ғана тіркелген Пенсильваниялықтардан құралды. Корпустың қазіргі саны 12 300 адамды құрады, оның ішінде жауынгер емес қызметкерлер де бар; құрамында 22 жаяу әскер полкі және үш жеңіл артиллерия батареясы болды. Бұл армиядағы ең кішкентай корпус еді. Ол Оңтүстік тауы шайқасына қатыспады, бірақ шайқас қызып тұрған кезде таудың беткейінде, оның шаңды қатарларының алдында марш жасады. Антиетам шайқасында ол таңертең ерте соғысқа кіріп, Дункер шіркеуінің жанында және алдында позицияны басып алды. Генерал Мэнсфилд өз әскерін орналастырғанда, қаза тапты, ал шайқас кезінде корпустың басшылығы генерал Уильямсқа жүктелді. Бұл шайқаста екі дивизия 275 адам қаза тапты, 1386 адам жараланды және 85 адам жоғалып кетті; барлығы 1696 адам, шамамен 8000 адам қатысты. Генерал Мэнсфилдтің қазасынан бос орынды VI корпустың дивизия командирі генерал-майор Генри В. Слокум басты, ол бұрыннан-ақ Пенисула кампаниясында және Кремптонның ойысын сәтті шабуылдаған кезде өзінің тамаша беделін көрсеткен еді. XII корпус Фредериксбург шайқасын Харперс-Ферриде өткізді және бұл шайқасқа қатыспады. Корпус Стаффорд округіндегі қыстаққа орналасты.

Канцельорсвилл мен Геттисбург

Канцельорсвилл шайқасының ең ауыр салмағы XI және XII корпустарға тиді; және сол апатты шайқастың барлық жеңілісі мен шатасуының ортасында XII корпустың полктері үздіксіз фронттармен тұрақты түрде қозғалды, шайқастың соңында бір де бір туын жоғалтпай, кері шегінді, ал корпустың артиллериясы Канцельор үйі маңындағы қаһармандық шайқасқа қатысқаннан кейін, жақсы тәртіпте, барлық қаруын алып кетті. Бұл жорықта Слокум әскерлері Рапидан өзенін бірінші болып кешіп, ал Рапфанок өзенін соңғы болып кешіп өтті. Корпус бұл кезде 30 жаяу әскер полкі мен бес жеңіл артиллерия батареясын қамтыды, олардың жалпы саны 19 929 адамды құрады. Канцельорсвиллдегі шығындары 260 қаза тапқан, 1436 жараланған және 1118 жоғалып кеткен адамды құрады; барлығы 2814 адам. Ең ауыр шайқастар мен ең көп шығын Бригада генерал Томас Х. Ругер мен полковник Чарльз Кенди бригадаларына тиді. Дивизияларға генералдар Уильямс және Джон У. Гирри басшылық етті. Геттисбург шайқасында XII корпус 1863 жылдың 2-3 шілдесінде Кулпс-Хиллді батыл қорғауымен ерекше көзге түсті. Генерал Слокум Геттисбургте оң жақ қанатқа қолбасшылық етті, ол корпустың қолбасшылығын 1-ші дивизияның Альфеус С. Уильямсқа тапсырды; 1-ші дивизияның 3-ші бригадасының Томас Х. Ругер Уильямстың орнына дивизия қолбасшысы болды; Гирри 2-ші дивизияға қолбасшылық етті. 2 шілде күні түстен кейін армия қолбасшысы Джордж Г. Мид корпусты Кулпс-Хиллден шығып, Литтл Раунд Топ маңындағы сол жақ қанатын нығайтуға бұйырды. Слокум Мидті маңызды позицияны ұстап тұру үшін бір бригаданы қалдыруға көндірді: Гирри дивизиясының Грин бригадасы. Бұл позицияны Калпс-Хиллде ұстап тұрып, қорғауға өте ұзын желімен және басқа әскерлердің қолдауы болмағанда, Эдвард "Аллегени" Джонсон дивизиясы Гринге шабуыл жасады, бірақ оның бригадасы шабуылды сәтті тойтарды. Грин – инженер, ол өз әскерлеріне төбеде қорғаныс құрылыстарын дайындауды талап етті. Дегенмен Джонсонның әскерлерінің бір бөлігі XII корпустың тастап кеткен бекіністеріне қарсылықсыз еніп кірді, ал сол әскерлер оралғаннан кейін Конфедерация әскерлерін қуып шығару үшін қаһармандық шайқас басталды. Ұзақ және ауыр шайқастан кейін корпус өз бекіністерін қайта басып алды. XII корпустың позициясының алдында Конфедерация әскерлерінің денелері басқа жерде жатқан жоқ. Джонсон дивизиясы, 22 полктан тұрады, осы шайқаста 229 қаза тапқан, 1269 жараланған және 375 жоғалып кеткен адамды құрады; барлығы 1873 адам. Бұған Джонсонға көмекке жіберілген Уильям Смит, Джуниус Дэниел және Эдвард А. О'Нил бригадаларынан 14 полктан құралған шығындар да қосылу керек. 28 полктан тұратын XII корпус 204 қаза тапқан, 810 жараланған және 67 жоғалып кеткен адамды құрады; барлығы 1081 адам.

Теннесси штаты

Геттисбургтік шабуылдан кейін Потомак армиясы Роберт Лиді Вирджинияға қуып, XII корпус қуғынға қосылып, Раппаханнокқа жеткенше алға жылжуда. 1863 жылдың 23 қыркүйегінде XI және XII корпус армиядан бөлініп, Чаттанугада қоршауда қалған Уильям Роузкрансқа күш беру үшін Теннессиге жіберілді. Екі корпус генерал-майор Джозеф Хукердің басқаруына берілді. Теннессиге келген Гери дивизиясы майданға жылжыды, ал Уильямс дивизиясы Мурфрисбородан Бриджпортқа дейінгі теміржол бойында орналасты. Гери Чаттанугадағы қоршауға алынған армиямен байланыс орнатуға тырысты. 27 қазан күні түні оның дивизиясы Lookout аңғарында оқшауланған және алдыңғы қатардағы позицияда орналасты, онда түн ортасында Джеймс Лонгстриттің жасағының бір бөлігі шабуыл жасады. Бірақ Гери күтпеген шабуылға қарсы тиісті шаралар қабылдағандықтан, Лонгстрит кері шегінді, Гери бұл шайқаста XI корпустың бір бөлігінен жылдам және батыл қолдау алды. Камберленд армиясының қолбасшысы генерал Джордж Х. Томас өзінің ресми есебінде "Гери дивизиясының оны таңқалдыруға тырысқан көптеген қарсыластарын жеңуі осы соғыстың ең көрнекті ерліктерінің бірі болады" деді. Ваухатчидегі түнгі шайқастан кейін келесі айда 2-дивизия өзінің әйгілі "булардың үстіндегі шайқасын" өткізген Lookout тауындағы сәнді жеңіс болды. Гериге бұл шайқаста IV корпустың Уолтер С. Уитакер бригадасы көмектесті. Уитакердің полкінің бірі, 8-ші Кентукки, таудың шыңына алғашқы болып өз туын қадады.

Қайта тағайындау

1864 жылғы сәуірде корпустың атауы XX корпус деп өзгертілді. Генералдар Уильямс және Гирри өздерінің дивизияларын басқаруды жалғастырды, ал сарбаздар XII корпустың белгісін кие берді. Бұл белгі (бес қабырғалы жұлдыз немесе пентаграмма) қайта ұйымдастырылған корпус қабылдады. Жаңа ұйым XI және XII корпус біріктіріліп құрылды, оған бірнеше шағын бөлімдер қосылды. Соғыс министрлігінің бұл шешімі екі корпустың шағын болуына байланысты болды: XI корпусы Геттисбург шайқасында ауыр зардап шекті, ал XII корпусы әрқашан армиядағы ең кішкентай корпус болды. Дегенмен, XII корпусының сарбаздары өздерінің бастапқы корпустық танылуын жоғалтқанына қатты ренжіді. XII корпусы таратылғаннан кейін генерал Слокум Виксбург округіне командир болып тағайындалды, бірақ Атланта науқаны кезінде генерал Хукер қызметтен босатылғаннан кейін XX корпусының басшылығына қайта оралды. Соңынан Слокум Грузия армиясына «Теңізге наурыз» және Каролина кампаниясында басшылық етті.